V
va bene: vabbene, d'accordu
vacanza: vacanza
vacca: vacca, scenca, vitella, (giovenca) vaccareḍḍa
vaccaio: vaccaru, quardianu de vacche
vaccheria: staḍḍa
vaccinare: fare lu vaccinu
vaccino: vaccinu, vaiolu
vacillare: ṭrabballare, cotulare, zzoppicare, ṭremulare, ondulisciare, bballare
vagabondare: vacabbondare, archisciare, scire a spassu, fare l'arte de u caifassu, źambarisciare, zzingarisciare
vagabondo: vacabbondu, ncrišciusu, culivanu, caifassu, cernijentu, quastasi, ribbušciatu, scanzafatiche, sfaticatu, svojatu, scapucchione, spacendatu, chiazzaluru
vagina: fica, curciu, picciune, picu, spaccaccia, sticchi, pittinale
vagliare: cirnire (cèrnere), sitazzare, scucchiare
vagliatore: farnararu
vaglio: farnaru, sitazzu, passaturu, semularu
vagoncino: vacuncinu
vagone: vacone
vaiolo: vaiolu
valente: valente, brau, sbeju, finu, spertu, capace.
Valentino: Valentinu
valere: valire
valigia: valice (balice, valiggia), bacaju
valore: valore, abbilità, braùra, ḍittezza, maisṭrìa, preggiu
valoroso: valorosu, curaggiosu
valutare: stimare, fare la stima, billanciare, carculare
valvola: vàrvola
valzer: vàlzere
vampa: vampa
vampata: vampata, (caldana) cauta, scannìa, calore
vanagloria: crandezza, cuntinenza, superbia, superberìa
vanaglorioso: ufanu, cuntinusu, fumusu, pallunaru, pampanusu, lardusu, superbu, superbiusu, croliosu
vaneggiamento: scunchiutimentu
vaneggiare: sbalesṭrare, scuncrutire (scuncrùtere), nu cquajare
vanerella: bàmbula, pupa
vanesio: cachellu, ufanu, cuntinusu, fumusu, pampanusu, superbiusu, croliosu
vangelo: vangelu
vangile: staffa
vaniglia: vaniglia
vanità: vedi vanagloria
vanitoso: vedi vanaglorioso
vano: (agg.) inùtile (inùtule), (sost.) stanzia, càmmara
vantaggiare: faurire, privileggiare, ṭrattare meju
vantaggio: vantaggiu, favore, jutu, ggiovamentu, benefizziu, privileggiu, cunvenienza, ùtile (ùtule), utilità (utulità)
vantaggioso: vantaggiusu, cunveniente, faurèule, bbonu, a ffavore, ùtile (ùtule)
vantare: vantare, dire bbene, numinare
vanteria: spaccunata, smargiassata, sparata
vanto: vantu, preggiu
vanvera: (a vanvera) a stacciu, a occhiu, a lla fasinfasò (sinfasò)
vaporoso: muffulutu, leggiu, leggeru
varco: passaggiu, (in una recinzione) quataru, ṭrasuta
variabile: variàbbile, ca po’ ccangiare (sburiare, scambiare, scanciare, sṭramutare)
varichina: meticina ppe lle rrobbe, canditina, cuncenṭratu ppe lle rrobbe
variare: (trans.) canciare (cangiare), ṭrasfurmare, (intr.) sburiare, scambiare, scanciare, sṭramutare
variazione: variazzione, cangiamentu
varicella: viṭrignola
varicoso: cu lle vine (vene) de fore
varietà: (tipo) spece, tipu, rrazza, (spettacolo) varietà, ṭrïàtu
vario: variu, diversu
vasaio: cotimaru, pignataru, critaru
vasca: vasca, pila, pilune, (per la morchia, nei frantoi) nfiernu, (per gli scoli della molitura) sintinaru, (per il mosto) pilacciu
vascata: (di olive) vascata, (di uva) parmentata
vaschetta: vaschetta, (in terracotta) limmu
vaselina: vasellina
vasellame: (di terracotta) lìmmere, còtime
vasetto: vasettu, buccacciu
vasino: rinale
vaso: vasu, buccacciu, (da fiori) crasta, (da notte) vasu de notte, rinale, pišciaturu, càntaru, (per mungitura) muncituru (mungituru)
vassoio: quantiera, spasa, spasella, sperlonga
Vaste: Vaste
vattene: vabbanne
vecchiaia: vecchiezza, vecchiaja
vecchiardo: tatannanni, vecchiardu
vecchierello: vecchiareḍḍu
vecchietto: vedi vecchirello
vecchiezza: vecchiezza
vecchio: (in generale) vecchiu, (persona molto avanti negli anni) catobbu, staggiunatu, vecchiardu, (antico) nticu, surpassatu, ṭrapassatu, (originario) origginale, origginariu, (già in uso) usatu
vecchiume: scašcizzi, sṭrasceḍḍe
veccia: veccia, reccia
vedere: vitire (vidire), quardare, spiare, (adocchiare) lluzzare, nguirciare
vedovare: (vivere da vedovo) cattïàre
vedovo: cattìu, vètuvu
veduta: vituta, panurama, vista, visione, facciu
vegetare: llunghire, crišcire (crìšcere), vanzare, spicare, ngrannire
vegetazione: crìšcita, cacciata, verde (sost.), (fitta) macchia 2, oscu, furesta, chiante
vegeto: verde, scinciru
veggente: macu, macaru
veglia: veja (veglia)
vegliare: vejare (vegliare), stare ddišcitatu, stare llerta
Veglie: Veje
veglione: vejone, festa de bballu
veicolo: (a due ruote) ṭraìnu, carru, carrettu, (a quattro ruote) carrettone, (per il trasporto di persone) šciarretta, birocciu, šciarabbà, carrozza, bricchi
vela: vela
velare: cuprire, cuprire cu nnu velu, stinnire (stènnere) nu velu, nnijare, nnulare
velato: umbratu, nnulatu, scuru
veleno: vilenu, tòssicu, (cibo molto amaro o piccante) vilenu, fele, tòssicu, ssenziu
velenoso: velenosu, tòssicu
vellicare: ḍḍichiḍḍicare
vellichio: ḍḍichìḍḍicu
vello: lana
velluto: vellutu
velo: velu
veloce: veloce, fùrgulu, fùrmine, lestu, sbeju, sbertu, peti leggiu, spitta
velocità: velocità
vena: vina (vena)
Venanzio: Venanziu
venatura: vina (vena)
vendemmia: vinnigna
vendemmiare: vinnimare
vendere: vinnire, smerciare, cummerciare, ṭraficare
vendetta: vendetta
vendicare: vendicare
vendicarsi: (con costr. pron. indiretta e il pron. neutro "la") scuntare
vendita: cummerciu, ṭràficu, vìnnita, smerciu
venditore: vinnitore, marcante, ccattabbinni, chiazzaluru, cummessu
venditrice: vinnilora
venduto: vinnutu, smerciatu, cummerciatu, ṭraficatu
venerdì: venerdìa
veniale: veniale
veniente: ca (ci) vene, ca (ci) ṭrase
venire: vinire, rrivare
ventaglio: mantaju
ventata: rèfulu, filippina, currente d’aria
venti: vinti
ventilare: fare jentu, (il grano o altri cereali) jentulare, jentulisciare
ventina: vintina
vento: jentu, (raffica) rèfulu, (turbinoso) scarcagnulu, racanu, tempesta, zzumfione, (di levante) jentu de mare, livante, (di mezzogiorno) sciroccu, (di ponente) punente, (di settentrione) ṭramuntana, (afoso) faùgnu
ventosa: (coppettazione) coppa de bbientu
ventre: venṭre, panza, ṭrippa, venṭrisca
ventresca: venṭrisca, panzetta
ventriglio: cüàzzu, sciusceri
ventura: vintura, furtuna, avvinire, pruitenzia, crazzia
venturo: vedi veniente
venuta: vinuta
verde: verde
verderame: verderame
verdino: verdinu
verdone: verdone
verdura: foje
verga: curiscia, nervu, scurisciatu, scutišciu, uìna
vergine: vèrgine
verginità: unore
vergogna: vergogna, ddisunore, scornu
vrgognarsi: (con costr. pron.) scurnare
vergognoso: (che prova vergogna) faccimoḍḍe, scurnusu, vergugnosu, (degno di vergogna) vergugnosu, ndegnu
verità: veritate (verità), lu veru, vangelu
veritiero: schettu, sinceru, sèmprice, cànditu
verme: verme, canneḍḍa
vermena: vinchiu, burbàscinu, scattune, vinchiu, puḍḍina, cacciata
verminoso: verminosu, nverminutu, ncanniḍḍatu
vermut: vèrmitu
vernice: (per vasi di terracotta) vernice, stangu, tinta, tintura
verniciare: verniciare, pittare, (un contenitore di terracotta) stangare, stagnare
Vernole: Vèrnule
vero: (agg. e sost.) veru, (sost.) veritate (verità), vangèlu
verricello: spitu, àrganu, parancu
verro: porcu, icciu
verruca: porru
versaccio: leccu, rivagnu
versamento: (di sangue) buttu de sangu, (di denaro in anticipo) ntìcipu, caparra, (di un liquido) vacata
versare: vacare, minare
versarsi: spitterrare
versata: vacata
verso 1: (avv. e prep.) rrittu, a vvanna
verso 2: (sost.) verso, (fare il verso) fare lu leccu
vertebre: spina tursale
vertice: cima, punta
vertigine: ggiramentu de capu, otamentu de capu
verza: verźa, capuccia
vescica: ussica
vescicola: vitta, mpuḍḍa
vescovado: vescuvatu
vescovo: vèscuvu
vespa: vespa, apiceḍḍa
vespertino: serale, seròtinu
vespro: vespra
veste: veste, àbbitu, (cascante) pendaja, sàlica, siloca, (da cerimonia) pichessa, (casalingo) stianu
vestina: vestina, vesticeḍḍa, šcišci
vestire: vistire (vestire), (a lutto) purtare lu nìuru, ṭriulare, (a nuovo, con costr. pron.) mmutare, ntulettare, ntustatre
vestiti: (per i gioni festivi) rrobbe bbone, (per i giorni feriali) roobbe de la uttisciana, (per il lavoro) rrobbe de la fatica
vestitino: custuminu, šcišci
vestito 1: (ver.) vistutu, (a nuovo) ntustatu, ntulettatu, mmutatu
vestito 2: (sost.) vistitu, àbbitu, veste, custume
veterinario: veṭrinariu
vetrata: veṭrata
vetro: viṭru, (da imposta) lasṭra, (prismatico) centulumi
vettovaglie: rrobba, pruiste
vettura: autumòbbile, màchina
vetturale: caruvanieri, ṭrainieri
vetturino: sciafferra, cucchieri
vezzeggiare: ccicciare, llušciare
vezzi: lafie, mmosse
vezzo: vedi vizio
vezzoso: smurfiusu, mmussante
vi: (part. pron.) ve
via: via, sṭrata, sṭratone, (trasversale) ṭraversa
via crucis: via crùcisi
via!: vabbanne, smamma, (al gatto) isti, (alle galline) šciò
viaggiare: scire a jaggiu
viaggio: jaggiu, ṭrasferimentu, (di andata) sciuta, (di ritorno) vinuta
via lattea: ṭrascina de Santu Martinu
viandante: pellecrinu
viavai: ṭràficu, vaivveni
via via: manu manu
vicario: sustitutu
vicenda: fattu, cose
vicinanza: vicinanza, cuntattu
vicinato: li vicini
vicino: (agg.) vicinu, cucchiu, ttaccante, cunfinante, (avv.) vicinu, nnanzi (nnanti)
vicoletto: sṭrittuleḍḍa
vicolo: sṭrìttula
vigilante: quardianu, capurale, cunṭrollore, capupostu, survejante
vigile: (sost.) quardia, (agg.) ttentu, ncortu, nteressatu, cuncenṭratu
vigliaccata: vijaccata, canajata, carugnata, ṭratimentu, ngannu, quastasata
vigliaccheria: vijaccherìa, paùra, cacareḍḍa
vigliacco: vijaccu, carnetta, carogna, farabbuttu, laźźarone, canaja, nfame, pèrfitu, (vile) paurusu, timusu, cacarone
vigna: vigna, (vigna giovane) pàstana
vigneto: vigna
vigogna: vicogna
vigore: forterezza, forza, calime, putenza, mpigne
vigoroso: forte, furzatu, Carnera, Sanzone
villa: villa
villania: villanìa, maletucazzione, quastasàggine, scarbatezza, scarbu, scurtesìa, scustumatezza, bassezza, cafunata
villano: maletucatu, scustumatu, scrianzatu, scurtese, biforcu, źòticu, źulù
villino: villinu
vilucchio: campaneḍḍe
vimine: vinchiu
vinaccia: vinazza
vinaio: puticaru, cantinieri
vincere: vincire (vingire), scopulare, sprusciulare, ṭrionfare
vincita: vìngita, (totale, nel gioco delle carte) cappottu
vincitore: vincitore (vingitore)
vincitrice: vincitora (vingitora)
vinco: vedi vimine
vino: mieru
vinto: vintu
viola: viola, (mammola) viuletta, (del pensiero) panzè
violare: viulare, prufanare
violentare: viulentare
violento: viulentu, bbestia, pacciu, scatinatu, ndemuniatu, mbestialutu
violenza: viulenza, forza
violetta: viuletta
violetto: viulettu, viola chiaru, lilla
violinista: viulinista
violino: viulinu
viottolo: sṭrìttula, ( di campagna) sṭratone, carrara, cazzatura
vipera: vìpara
viperetta: vipareḍḍa
virgola: vìrgula
virgulto: scattune, pitucchiu 2, burbàscinu, puḍḍina, vinchiu, cacciata, (arboscello d’ulivo) mazzareḍḍa
virtù: virtù, unestà
virtuoso: virtosu, calantommu, unestu
viscere: butelle, nṭrame, ntestinu, vìšcere
vischio: viscu (ischiu)
vischioso: ncuḍḍusu, zziccusu
viscido: lippusu, mùcitu, untu
visibile: ca se pote vitire
visione: visione, vista, puntu de vista, vituta, panurama
visita: vìsita, (ai familiari di un defunto) vìsitu, (inattesa) mpruvvisata, (veloce) scappata, (consulto medico) cunzurtu
visitare: visitare
viso: facce, cera, visu
vispo: arźillu, tuttu pipe, sbeju, prontu, sbertu, lestu, zzumparinu, frìcula, friculizzu
vista: vista, occhi, (veduta) vituta, panurama, facciu
visto: vistu
vita: vita
vitalizio: rènnita (nṭrata, nṭroitu) pp ella vita
vite 1: cippune, preulatu, preula
vite 2: vita 1
vitella: vitella, scenca, vacca
vitellina: vaccareḍḍa, scencareḍḍa
vitellino: scencareḍḍu
vitello: scencu, joe, tauru, vitellu
viticcio: rizzu 3
Vitigliano: Vitijanu
vitino: vita piccinna piccinna
Vito: Vito
vitreo: de viṭru
vitto: vittu, lu manciare
vittoria: vittoria, vìngita
vituperio: nfamia, vergogna, scornu
viva!: ebbiva
vivacchiare: tirare, scire nnanti (nnanzi) a lla meju, stentare, campare de stenti
vivace: (bambino) sṭrazzuḍḍu, friculizzu, scaźźùźźuru
vivacizzare: lleggiare, purtare allecrìa, fare bardoria
vivacizzarsi: (con costr. pron.) scazzicare, šciuḍḍicare
vivagno: cimosa
vivaio: ruḍḍa
vivanda: piatanza, lu manciare
vivande: (inviate dagli amici ai familiari di un defunto) bisunìe, cònsulu
vivere: vivire 1 (vìvere), campare
viveri: pruiste, pruitenzie, (compenso in viveri giornaliero) panàticu
vivido: brillante, spiccariḍḍante, spiccusu
vivo: vìu
viziare: vizziare, malemparare
viziato: vizziatu, malemparatu
vizio: vizziu, malatìa, fiacca bbitùtine, bbusu
vizioso: vizziusu, vizziatu, malemparatu, maletucatu
vocabolario: vucabbolariu (vocabbolariu)
vocabolo: vucàbbulu (vocàbbulu)
vocale: vucale
vocazione: vucazzione
voce: uce
vogare: vucare (vocare), remare
vogatore: vocatore
voglia: voja, spilu, misìa, voluntà, (cutanea) ula
voglioso: spilusu, mmisiatu, mmisiusu, disiderusu
voi: ui
volante 1: (ver.) ulante
volante 2: (sost.) vulante, manubbiu
volare: ulare (olare)
volata: ulata
volenteroso: vulenterosu, faticante
volentieri: vulentieri, cu ppiacere
volere: ulire, pretèndere (pretendire, pretènnere, pritèndere, pritènnere), disiderare (desiderare), sprasimare
volgare: mmucatu, mùcitu, schifusu, sùccitu
volgarità: mmucarìa, mmucamentu, schifusàggine
volo: olu
volontà: voluntà
volontario: voluntariu
volpacchiotto: urpiceḍḍa
volpe: urpe
volpone: urpione, macinularu, mariulu, malizziusu, mbrujone, ṭrastulone, ṭrastularu, mmulafòrbici
volta 1: (del tetto) lamia, tettu
volta 2: (tempo) fiata
voltafaccia: marciòtula
voltagabbana: purginella, pajacciu, ṭrafacciaru, ballanzarti, lunaru, scianaru
voltare: sbutare (sbotare), utare (otare), girare, curvare, ṭruḍḍare
voltata: utata, ggirata, curva, giru
volto: vedi viso
voltolamento: marciòtula, piruletta, opra, utulisciamentu
voltolare: ṭruḍḍare, utare (otare), sbutare (sbotare), girare, utulisciare
volubile: lunaru, scianaru, ṭrafacciaru
volubilità: sciana, luna
volume: massa
vomeraia: tentale (dentale)
vomere: ombra
vomitare: ommicare
vomito: òmmicu
vongola: vòngula
voracità: famòtica, spàzzula
vorticare: fitare 1, mpeḍḍare
vortice: (d’aria) scarcagnulu
vossignoria: signurìa
vostro: vošciu (ošciu)
votare: vutare (votare)
voto: votu (otu)
vulcano: vurcanu
vulva: curciu, fica, picciune, picu, spaccaccia, sticchi, pittinale
vuotare: vacare, sbacantire, sburrare, (in parte) smenźare, (completamente) scuttare
vuoto: vacante, sbacantutu, scummaratu, (sost.) vacantezza
IL CARTACEO