E

A

B

C

D

E

F

G

I

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

Z

 

  • e: (cong.) e

  • ebbene: (inter. di tipo interrogativo) emmè, bbè, mmè, mbè, ebbè

  • ebbro: vedi brillo

  • ebete: ngai, Samueli, maccarrune, maccafave, pappacola, pampasciune, paparascianni, cheli, scianni, ucchipertu

  • ebreo: bbreu, giutèu, (dispr.) àteu, rèticu, giuta, scumunicatu, canaja

  • eccedere: vedi esagerare

  • ecce homo: cciommu

  • eccellente: mundiale, (loc. agg.) d’oru, nu preggiu, nu spettàculu, nna maravija, nu ncantu, nu spiandore

  • eccellenza: ccellenza

  • eccellere: fare spiccu, tinire la parma

  • eccentricità: vedi bizzarria

  • eccentrico: vedi bizzarro

  • eccessivamente: superchiu, ṭroppu, mutu

  • eccessivo: ccessivu, superchiu, ṭroppu, mutu, ssai, de cchiùi, cu lla chica, cu lli conṭracannànimi, cu lli conṭracazzi

  • eccesso: ccessu, bunnanzia, ssabbissu, terrabbìliu, lu ṭroppu, lu de cchiùi, lu superchiu, (comportamento esagerato) bbusu, sballu

  • eccetto: infore, all'infore de..., nfurché, scrusu

  • eccezionale: mundiale, (loc. agg.) na bbomba, na cannunata

  • ecchimosi: nnirvicatura

  • eccitare: šciuḍḍicare, (trans. e con costr. pron.) rrapare, stuzzicare, scazzicare

  • eccitazione: puṭriṭru, murrete, (sessuale) frìcula, friculizzu, bbuju, bujore, prutitu

  • ecco: eccu, (eccomi) èccume, (eccoti) èccute, (eccolo/a) ècculu/a, elu/a, (eccoci) èccune, (eccovi) èccuve, (eccoli/e) ècculi/e, eli/e

  • economia: (risparmio) sparagnu

  • economico: marcatu, cunveniente

  • economo: tiratu, sparagnusu, tirchiu, sṭrittu, suttile, spilorciu, avaru

  • eczema: zzema (femm.)

  • edera: ètera

  • edificare: frabbicare

  • edificio: fràbbicu

  • educare: mparare, etucare, mmušciare, nzegnare, sṭruìre, (male) malemparare, vizziare

  • educato: ngarbatu, etucatu, buneḍḍu, custumatu, rispettosu, ggentile, curtese

  • educazione: tucazzione, dišcipulina, dišciprina, bbona crianza, curtesìa, ggentilezza, calatèu, ngarbatezza, civilezza, civirtà

  • efelidi: perchia 2

  • effettivo: vedi reale

  • effetto: fruttu

  • efficace: bbonu, vàlitu

  • efficiente: (funzionante) bbonu, sanu, vàlitu, (detto di persona) capace, brau, pràticu, àbbile, valente

  • egli: iḍḍu

  • eguale: vedi uguale

  • egualmente: lu stessu

  • ehi: ju, uèi

  • eiaculare: sburrare 1

  • elargire: rricalare, pruvvitire, rifurnire bbunnare, bbiundare, rricchire, mburbare

  • elastico: làstica

  • elefante: lefante

  • elegante: elecante, signurile,

  • elegantone: milordu, signurinu, šcicchi, šciccusu

  • eleganza: elecanza, crazzia

  • elementare: lementare

  • elemosina: limòsina, carità

  • elemosinante: cercantinu

  • elemosinare: limosinare, circare la limòsina

  • elettricità: currente, luce

  • elezioni: votazzioni

  • eliminare: minare, jentulare

  • ella: iḍḍa

  • elmo: ermu

  • elogiare: vantare, dire bbene, numinare

  • elogio: paneggìricu, vantu

  • eloquenza: chiàccara

  • emaciato: mmaccatu, šciupatu, sṭruttu, patutu

  • ematoma: vedi ecchimosi

  • embolia: coccia de sangu

  • embrice: ìrmice, coppu

  • emergenza: bisognu, circustanza, occasione, cungittura

  • emettere: cacciare

  • emicrania: dulore de capu

  • emorragia: buttu de sangu, (cerebrale) coccia an capu

  • emotivo: senzìbbile, scurnusu, faccimoḍḍe, vergugnosu

  • emottisi: vedi emorragia

  • emozione: batticore, parpitazzione, pàrpitu

  • empiastro: vedi impiastro

  • empire: vedi riempire

  • energumeno: ussessu, ndemuniatu

  • enteroclisma: vedi clistere

  • entrante: ci ṭrase, ci vene

  • entrare: ṭrasire, (con costr. pron.) nfilare

  • entrata: (ingresso) nṭrata, porta, purtiju, ngressu, aṭriu, (reddito) nṭrata, nṭroitu

  • entro: (avv.) inṭra, inṭru, (loc. prep.) inṭra (inṭru) a (de)…, (nel termine di…) ntermine de…

  • entusiasta: cautu, prisciatu, ṭrionfante

  • epa: ṭrippona

  • epidermide: pelle, culuritu, carnatu

  • Epifania: Bbifanìa, Pasca Bbifanìa

  • epilessia: lu guai (lu male) de Santu Dunatu

  • episcopato: vescuvatu

  • episodio: fattu 1

  • epoca: èpuca (èbbuca), tiempi, perìutu

  • eppure: eppuru

  • equestre: equesṭre

  • equilibrare: billanciare

  • equilibrio: quilibbriu (eculibbriu)

  • equivocare: capire fiaccu

  • erba: erva, (erbe secche) sṭrame

  • eremita: remita, rimitu

  • eretico: rèticu, giuta, giutèu, scumunicatu

  • eretto: rittu, dirittu 1, tisu, alla tisa, źźatu, mpizzatu

  • ergastolano: carciratu a vvita, ngaleratu

  • ergastolo: càrcire a vvita, càrcire perpetu

  • ergersi: (con costr. pron.) sullivare, ausare, ntisare, źźare

  • erigere: frabbicare

  • erisipila: risibbela

  • ernia: cuja, fiasca

  • ernioso: scujatu

  • eroico: valorosu, calibbardinu

  • erpete: focu de Sant’Antoni

  • erpicare: ṭrajare, ssuzzare

  • erpicatura: ṭrajatura

  • erpice: ṭraja

  • errare: vedi sbagliare

  • errato: sbajatu, scurrettu, sgarratu, sballatu

  • errore: errore, cannata, sbista, maccanza, sgarru, difettu, sbaju

  • eruzione: (cutanea) munna, essitura, sfocu, uscatura, bbuju, mbruscatura

  • erzegovina: (varietà di tabacco) źacuìna

  • esagerare: carcare la manu, tirare mutu la corda

  • esagerato: vedi eccessivo

  • esagerazione: vedi eccesso

  • esagitato: nervosu, arteratu, nervastènicu

  • esalare: sbapurare, sbafare 2, (fumo) fumicare

  • esalazione: àlitu, (buon odore) ndoru, (cattivo odore) fezzu, tanfa, puzza, zzumfiu (dell’ultimo respiro) sperazzione

  • esaltare: purtare an celu

  • esaltato: (eccitato) scazzicatu, tarantatu, scatinatu

  • esame: (controllo) cunṭrollu, cunṭrollata

  • esaminare: (controllare) cunṭrollare

  • esantema: sfocu, essitura, fròttica, craneḍḍu, munna

  • esasperare: tuccare lu sistema nervosu, nchiare, rumpire, sṭrubbare, stunare, cunṭrariare, ṭrumentare, rumpire li cujuni, fare dannare (tannare)

  • esasperato: dannatu (tannatu)

  • esattamente: paru paru, ggiustu ggiustu, pricisu pricisu

  • esatto: ggiustu, nduvinatu, paru 2, pricisu

  • esaudire: saudire (sautire), ssicurare, dire de sine

  • esaurimento: saurimentu

  • esaurire: (consumare) spicciare, cunzumare, (debilitare) saurire

  • esaurito: (consumato) spicciatu, cunzumatu, (spossato) sṭraccu, llicrisu, (affetto da esaurimento) sauritu

  • esca: isca

  • escavare: vedi scavare

  • escludere: llivare, cacciare, scanzare, mintire de parte

  • escluso: scrusu, llivatu, misu de parte

  • escogitare: nventare, ṭruare, cchiare

  • escoriare: scurciare, rascare

  • escoriato: scurciatu

  • escoriazione: scorciatura, rascatura, scrasciatura, rranfatura

  • escremento: mmerda, matara, strunzu, cacata, bisogni, cacca

  • escrescenza: porru, ozzu 1, pernòcculu, cilona, (di organo vegetale) nnutu

  • eseguire: fare, (bene) mmurtalare, (male) rrunzare, (alla meglio) rranciare

  • esempio: esempiu, (per esempio) ppe esempiu

  • esercito: esercitu

  • esercizio: (commerciale) puteca, necozziu

  • esibire: mmušciare 1, (ostentare) llardisciare (trasl.)

  • esibizionista: lardusu, mericanu, milordu, smargiassu, spaccone, cachellu, (ragazzina civettuola) caggianeḍḍa

  • esigente: diffìcile, siggente, severu, rìggitu, tostu

  • esigere: pretèndere (pretendire, pretènnere, pritèndere, pritènnere), ulire

  • esile: finu 1, suttile, šciupatu, rrisinatu, mmaccatu, ntisicatu, fierru filatu

  • esiliare: sṭraregnare, mannare a sregnu

  • esilio: sregnu

  • esimere: ffrancare, sparagnare

  • esistenza: vita 1

  • esistere: essere

  • esitare: ntartinire (ntartenire)

  • esitazione: ncertezza

  • esito: (favorevole) successu, (negativo) stangata, fiascu, scaccu

  • espandere: llargare, (un bene, un’attività) rrazzare

  • espansivo: calorosu, de core

  • espediente: ṭruata, tirata, stuźźia, ngegnu

  • espellere: llivare, cacciare

  • esperienza: pràtica (pràttica), sperenzia

  • esperimento: sperimentu, proa

  • esperto: brau, àbbile, pràticu, spertu

  • espettorare: spetturare, sputare, roffisciare

  • espettorato: sputazza, roffa, catarru

  • esplicito: chiaru, schettu, chiaru e tunnu

  • esporre: fare vitire, mmušciare 1

  • esposto: (agg.) ca se vite, mpizzatu, (sost.) qualera, tenunzia

  • espressione: (verbale) palora, vocàbbulu, (del volto) cera, facce, vista

  • espropriare: llivare, sequesṭrare (siquesṭrare)

  • esproprio: sequesṭru

  • essa: issa

  • essenza: ssenziu, sustanza

  • essenziale: ca nu ppote mancare

  • essere: essere

  • essiccare: (trans. e intr.) siccare, (intr.) sfriscire

  • essiccato: siccu, siccatu, sfrittu (sprittu

  • esso: issu

  • estate: state (mas.)

  • estenuare: vvilire, ssarmare, sṭraccare, llisare, smammare, rifardare

  • estenuato: vvilutu, ssarmatu, sṭraccu mortu, sṭraccu e llicrisu, llisatu (llisutu), smammatu, rifardatu

  • esteriorità: pparenza, pàmpane

  • esternamente: de fore

  • estivo: de lu state

  • estorcere: frecare, pijare a ffausi nganni, rricattare

  • estorsione: ricattu

  • estraneo: sṭraniu, furestieru, furestu, sṭranieru, scanušciutu

  • estraniarsi: sṭraniare (con costr. pron.)

  • estrarre: tirare, (la pietra dalle cave) cavare 2

  • estratto: ssenziu, (di pomodoro) sarsa, cunzerva, buatta, buttija, cuncenṭratu, (documeto) certificatu

  • estremità: capu 2, pizzu, cima, punta

  • estremo: ùrtimu, an funnu, a lla ripa

  • estro: esṭru, biźźarrìa, schirinzìa, schircu, sfiźźiu

  • estroso: sṭreusu, biźźarru, esṭrosu, sperpèticu, origginale, sṭranu

  • esumare: sprecare 1

  • età: ità (età)

  • eternità: l’eternu

  • eterno: eternu

  • ettaro: èttaru

  • eucalipto: caliptu

  • euforbia: totumaju

  • euforico: prisciatu prisciatu, ṭrionfante, cu lle scisciule

  • eugenia: (pianta) pipe carròfulu

  • evangelo: vangelu

  • eventualità: lu cisà, casu 2, scasualità, circustanza, occasione, cungittura

  • eventualmente: percisà, acchia, semài, se, ci, facciamu, casu mai, ṭroa ca

  • evidenza: veru, veritate, chiarezza

  • evviva: ebbiva

 

 

                                                                                                                    IL CARTACEO