T

 

A

B

C

D

E

F

G

I

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

Z

 

 

  • tabaccaio:  tabbaccaru

  • tabaccare: vedi stabaccare

  • tabaccheria: tabbacchinu, putichinu

  • tabacchiera: tabbacchera

  • tabacchina: tabbacchina

  • tabacco: tabbaccu, (la pianta dopo la raccolta delle foglie) tabbaccara, (varietà di tabacco coltivate nel Salento) càtaru, perustizza, santajaca, źacuìna

  • tabarro: cappa

  • tabellina: tabbellina

  • tabellone: tabbellone

  • tabernacolo: tabbernàculu, nicchiu, cuneḍḍa, artarinu

  • tacca: (macchia) tacca, macchia, stampa, lampa, patacchia, (incisione) nnizzu, ntacca, segnale, segnu

  • taccagno:  pitucchiusu, avaru, tirchiu, tiratu, suttile, spilorciu, caristusu, culisṭrttu, spriculamiju

  • taccare: taccare

  • taccato: (macchiato) taccatu, macchiatu, lampisciatu, (segnato con tacca) ntaccatu

  • tacchettare: scarcagnare, ncarcagnare, taccunisciare, scarpunisciare

  • tacchino: cchillu

  • taccia: ccusa, numinata

  • tacco: taccu, (a spillo) tacchillu

  • taccola: ciola

  • taccuino: libbretta, libbrettu

  • tacere: stare cittu, nu ccuntare, (malvolentieri) mozzicare fierru

  • tacitare: ciutare, capacitare

  • tacitato: ciutatu, capacitatu

  • taciturno: ciutu, carmu, ṭranquillu, pràcidu, quetu, de picca palore

  • tafanario: tafanaru, culu, prosu, mazzu, sìtici, culissi

  • tafano: tàfanu

  • taglia: taja, misura

  • tagliare: tajare, rifilare, ccorciare, ncurtire, forficare, putare, mmuzzare, ṭruncare, serrare

  • tagliato: tajatu, rifilatu, ccorciatu, ncurtutu, forficatu, putatu, mmuzzatu, ṭruncatu, serratu

  • tagliatelle: tajarina, ṭria, massa, (con i ceci) cìciri e ṭṭria, massa e ccìciri

  • tagliente: tajante (tajente)

  • tagliere: tajeri

  • taglio: taju

  • tagliola: (per uccelli) ṭrajula, (per topi) ccappasurgi, (per altri animali) chiàncula

  • tagliolo: (arnese de fabbro) tajaturu

  • tagliuzzare: ṭrinciare, fare a ttajarina

  • tale: tale, (un tizio) nu tale, (il tizio) lu tale, (identico) tale cquale (talecquale)

  • talea: sconatura , (di vite) barbatella

  • talento: ngegnu, gnìgnuru, cifali, ntellettu, nteliggenza

  • tallo: taḍḍu, ciju, (mettere il tallo) ntaḍḍare, cijare

  • talpa: ṭrappune, araturu

  • tamaro: mòtulu

  • tamarro: tamarru, biforcu,źźaru, scarufaterra, maṭriale, nźallu, roźźu, ṭrappune, źàmbaru, źòticu, źulù, zzappante, zzappaterra, zzappatore, zzampugnaru

  • tamburello: tammurreḍḍu, tamburreḍḍu

  • tamburo: tammurru (tamburru), crancašcia

  • tana: tana, (traslato) cafurchiu, carottu, pertusu, chipuru, catapecchia

  • tanaglia: vedi tenaglia

  • tanfo: tanfa, fezzu, puzza, lagnu, ànfitu

  • tanghero: tàccaru, tànganu, mpaci, tamarru, źàmbaru, źòticu, źulù

  • tangibile: sustanziosu, cuncretu

  • tango: tangu

  • tantino: nnu morsu, nnu picca, nnu stozzu, nna calata, nu ssaggiu, nn’uccune, nna mozzicata, nnu mursìculu, nna rusicatura, nnu morsiceḍḍu

  • tanto: tantu, mutu 1, superchiu

  • tapino: nfertu, dimertu, discrazziatu, sbenturatu

  • tappabuchi: unu ca stave ppe lli maccanti

  • tappare: uḍḍare, chiutire, (chiùtere),  ntasare

  • tappato: uḍḍatu, chiusu,  ntasatu

  • tappeto: tappetu

  • tappo: tappu, uḍḍaturu, busciò

  • tarallo: taraḍḍu, cuḍḍuru, cuḍḍura

  • tarantella: taranteḍḍa, tarantella, pìzzica pìzzica

  • Taranto: Taràntu

  • tarantola: taranta

  • tarantolata: tarantata

  • tarantolato: tarantato

  • tarassaco: źangune

  • tarchiato: tamaḍḍutu, buźźunettu, burźu,  mpignunatu, pašciutu, chiantutu, termitignu, uffu

  • tardare: tardare, ddimurare, ncuḍḍare, sguariare, (con costr. pron.) nṭrattinire, ṭrattinire

  • tardi: tardu

  • tardino: tardiceḍḍu

  • tardivo: tardìu, còrdulu, seròtinu

  • tarì: tarì

  • tariffa: prezzu

  • tarlare: tarlare, nfracitire

  • tarlo: tarlu

  • tartagliare: ntartajare, šciarpisciare, nturtijare

  • tartaglione: ntartaja, šciarpu, šciarpetta

  • tartaro: tàrtaru, (coprirsi di tartaro) ntartarire, (coperto di tartaro) ntartarutu

  • tartaruga: cilona

  • tartassare: persecutare, bersajare, puntare, ṭrumentare, turmentare, upprìmere, ussessiunare, ccanire

  • tasca: poscia

  • taschino: taschinu

  • tassa: tassa

  • tassare: tassare, mintire (mìntere) tasse

  • tassello: tasseḍḍu

  • tasso europeo: milogna

  • tastamento: ṭrušciata, tuccata

  • tastare: ṭrušciare, ttantare, tuccare

  • tasto: tastu

  • tastoni: vedi tentoni

  • tatto: (delicatezza) carbu, ngarbatezza, curtesìa, ggentilezza, crianza

  • tatuaggio: tatuaggiu, (trasferello) stampinu

  • tatuare: tatuare

  • Taurisano: Taurisanu

  • taverna: taverna, puteca, ṭratturìa

  • taverniere: (titolare) tavernaru, (garzone) tavernieri

  • Taviano: Tavianu

  • tavola: taula, bbanca

  • tavolaccio: taulacciu

  • tavolata: taulata, banchettu, capicanale

  • tavolato: ntaulatu

  • tavoletta: tauleḍḍa

  • tavolino: taulinu, bancareḍḍu, banchiteḍḍa

  • tavolo: taulu, taula, bbanca, maṭṭrabbanca

  • tazza: tazza, chìccara

  • te: te, tie

  • teatro: ṭrïàtu (tïàṭru), varietà

  • tedesco: tetescu

  • Te Deum: tetèumm

  • tedio: malesciana, malincunia, pucunḍìa, murtoriu

  • tegame: tianu,  tajeḍḍa, stanatu, tecame

  • tegamino: tecaminu

  • teglia: vedi tegame

  • tegola: ìrmice

  • tela: tila (tela)

  • telaio: (per tessere) tilaru, (per l’essiccazione del tabacco) tiralettu, (di un infisso) stàntulu, anta

  • telato: tilatu

  • telegrafo: talècrafu

  • telegramma: telecramma

  • telefonare: telefunare

  • telefonata: telefunata

  • telo: telu

  • telone: telone

  • tema: tema, argumentu

  • temerario: nṭrèpitu, faccitostu, quappu, spavardu, spruntatu, cachellu

  • temere: timire, (con costr. pron.) ssumbrare, mpaurare (mparuare), spaurisciu

  • temperare: temperare, mpizzutare

  • temperatura: temperatura, tiempu

  • temperino: temperinu, curtiḍḍuzzu

  • tempesta: tempesta, racanu, scarcagnulu, ṭraversìa, ṭrupèa, maletiempu, tempurale, dalluju, zzumfione, šcira

  • tempestoso: tempestusu, mutu fiaccu

  • tempia: sonnu

  • tempio: tempiu

  • tempo: tiempu, (al tempo di…) a mmanu…, a lli tiempi de…, (in poco tempo) a cquant'ure, inṭra ppicca tiempu, a cquaṭṭru cquaṭṭr’ ottu, fuscennu

  • temporale: tempurale, maletiempu

  • temprare: (fortificare) rinfurzare, nforterire, curazzare

  • tenda: tenda

  • tendaggio: tendaggiu, purtieri (mas. sing.)

  • tendenza: pieca, bbitùtine (abbitùtine), vizziu

  • tendere: tirare, (propendere) ncrinare, bbuccare pinnire

  • tendina: tendina

  • tendine: purtieri (mas. plur.)

  • tendone: tendone

  • tenente: tenente

  • tenere: tinire (tenire), ire, pussedire, sustinire

  • tenerello: tennereḍḍu

  • tenerezza: tennerezza

  • tenero: tènneru, moḍḍe, pastusu, (tenero e fresco) llattumatu (lattumatu)

  • tenia: verme solitariu

  • tenimento: pussedimentu

  • tenore: tinore (tenore)

  • tentacoli: ranfe

  • tentare: pruare, zzardare, risicare, riscare

  • tentatore: tantazziune

  • tentazione: tantazziune (tentazzione)

  • tentennamento: ncertezza, dubbiu, dùbbitu

  • tentennare: dubbitare, essere ncertu, nu ssapire cce ffare

  • tentoni: (a tentoni) a ttantuni

  • tenuta: vedi tenimento

  • teppa: teppa, marmaja, ciurma

  • teppaglia: vedi teppa

  • teppista: teppista, laźźarone, quastasi, sbalesṭratu, vàndalu, banditu

  • Teresa: Ṭresia

  • tergiversare: pijare canza, pijare tiempu

  • terminare: spicciare, cuncrutire, cumpretare, sbricare, cunzumare

  • termine: (vocabolo) vocàbbulu, palora, nume, (conclusione) fine, cuncrusione, (confine) finita 1

  • termometro: termòmuṭru

  • terno: ternu, tersina

  • terra: terra, (arata) aratu, (incolta) nnicchiàricu, terra scàpula, (da pascolo) pasturizza, (coltivabile) fattizzu, (striscia di terra con culture arboree) culonna, (detto di verdura non ben lavata: far sentire granelli di terra sotto i denti) terrisciare

  • terrapieno: crista de terra, sipale, custale

  • terrazza: loggia

  • terremoto: terramotu

  • terreno: terrenu, terra, (argilloso) criḍḍazzu, critazzu, (roccioso) munte, cute, tustina, chiancularu, (sabbioso) renazza

  • terrestre: terresṭre, terrenu

  • terribile: terrìbbile, bàrbaru, servaggiu, canaja, pèrfitu, caninu, Caìnu

  • terrificante: terrìbbile

  • terrina: coppa, suppiera

  • territorio: territoriu, reggione, feu

  • terrone: scarufaterra

  • terrore: terrore, paùra, cacareḍḍa, ṭrïàca, pànticu, sajema, schiantu

  • terrorizzare: fare vinire nu corpu, fare vinire na sajema, fare vinire nu pànticu

  • terso: lìmpitu, ṭrasparente

  • terzetto: tersettu, ṭriu

  • terziare: tersare

  • terziario: tersiariu (terziariu)

  • terziglio: tersigliu, calabbrisella

  • terzina: tersina

  • terzino: tersinu (terzinu)

  • terzo: tersu (terzu)

  • terzogenito: tersignu

  • teschio: culozza

  • tesoriere: tesurieri

  • tesoro: tesoru (ṭrisoru), (nascosto) acchiatura (cchiatura)

  • tessera: tèssera

  • tesserare: tesserare, scrivire (scrìvere)

  • tesserato: tesseratu

  • tessere: tissire (tèssere)

  • tessitura: tessitura

  • tessuto: tissutu (tessutu), pezza, tila (tela). Principali tipi di trama: tissutu "lišciu", "a spica" o "spicatu", "a spinapešce", "a rriche" o "ricatu", "a ppipiceḍḍu"

  • tessitrice: tissitora

  • testa: capu. Note: plur.: "capre". Il termine entra in numerosi composti, espressioni e m. d. d.: "capicalatu": malizioso, furbo, ipocrita (letter. "con la testa abbassata"); "capicautu": irascibile, fortemente reattivo, facile all'ira, violento; "capicrossu": dalla testa molto grande; "capideciucciu": testa d'asino, ignorante, intellettivamente molto limitato; "capintummatu": sinonimo di "capintummune"; "capistòticu": detto di persona lunatica, permalosa, dalla testa calda; "capirasu": col capo rasato; "capišcerratu": smemorato, che dimentica facilmente; "capitisu": altezzoso, sfacciato; "capitostu": dalla testa dura, cocciuto, caparbio, duro di comprendonio; "capi utatu": capovolto, (traslato) in stato di forte difficoltà e preoccupazione; "capu de nṭrune": dalla testa dura; "capideozza": dalla testa grossa, ma vuota, duro di comprendonio; "essere fore de capu": essere fuori di testa, detto di persona insensata, squilibrata, pazza; "ssire de capu" (con costruzione impersonale): uscire dalla testa, dimenticarsi di dire o fare qualcosa; "nu ttinire nne ccapu nne ccuta": detto di racconti, ragionamenti, film ecc. sconclusionati, privi di una struttura logica; "capu de cazzu!: caspita! accipicchia!; "capre de cazzi": un bel niente (alias: "capre de suvicenzi", "capre de źźirnie"); "fattu a capre de cazzi": (detto di un lavoro) fatto molto male; "sintire a capre de cazzi" (con costr. pron.): sentirsi in uno stato di malessere generale; "mintire ncapu" (con costr. pron. indiretta): mettersi in testa, immaginare qualcosa di non reale, incaponirsi; "purtare la capu" (con il pron. pers. indiretto e la particella "ne"): stancare molto, intontire, istupidire, far venire il mal di testa

  • testamento: testamentu, làšcitu

  • testardo: testardu, ncapunitu, puntusu, calabbrese, capitostu, mulacchione, ustinatu, caparbiu, capòticu, ccanitu, cucciutu

  • testata: testata, capuzzata, (del letto) capitale 1(capitali)

  • testicolo: cujune, pampasciune, palla, santìssimi, scàtule, (colpire ai testicoli) scujare, mannare a Santu Pati

  • testimone: testimoniu

  • testimonianza: testimunianza

  • testimoniare: testimuniare

  • testone: vedi in testa

  • tetano: tètanu

  • tetta: minna, nnenne, pettu, zizza

  • tettarella: pupatella

  • tetto: tettu, lamia, cupertura

  • tettoia: suppina, cupertura, (di frasche) mbracchiu

  • tic: ticchiu, tecca

  • tiepido: tièpitu, pìpitu

  • tifo: (in tutti i sensi) tifu

  • Tiggiano: Tggianu

  • tigna: tigna, rùscina, rugna

  • tignola: (della farina) pòḍḍula, (della frutta e dei vegetali) canneḍḍa, pùlice, campia, verme, bacu, (essere attaccato dalla tignola) ntignare, (attaccato dalla tignola) ntignatu

  • tignoso: tignusu, lurdu, rruscinutu, minnicu, rugnusu, (traslato) spilorcio, avaru, tiratu, tirchiu, pitucchiusu, caristusu, culisṭrttu

  • tigre: ticre

  • timbrare: timbrare, bullare

  • timbro: timbru, bullu

  • timido: faccimoḍḍe, mpauratu, scurnusu, vergugnosu

  • timo: tumu, tumaja 2, (terreno ricco di timo) tumara, terra tumara

  • timone: (dell’aratro) furchia

  • timore: paùra

  • timoroso: timusu, paurusu, suspettusu, diffitente, cacarone, anziusu

  • tinello: (piccolo tino) tineḍḍa

  • tingere: tingire (tincire, tingere), pittare, llinare, llattare, ncaucinare, pìngere, pittarisciare

  • tino: tina, tinu

  • tinozza: tinazzu

  • tinta: tinta, culure, tintura

  • tinteggiare: pittare, llinare, llattare, ncaucinare

  • tinteggiato: pittatu, llinatu, llattatu, ncaucinatu

  • tintore: tintore

  • tintoria: tinturìa

  • tintura: tintura

  • tipaccio: nnu fiaccu cristianu

  • tipo: tipu

  • tirabaci: bòcculu

  • tirabrace: tirafocu

  • tirabusciò: (cavatappi) tirabusciò

  • tiraggio: tiraggiu

  • tiramantici: tiramàntici

  • tiranneggiare: upprìmere

  • tiranno: uppressore

  • tirante: tirantu

  • tirare: tirare

  • tirata: tirata

  • tirchio: vedi taccagno

  • tiremmolla: tirammolla, inṭra e ffore

  • tiretto: tirettu, tiraturu, cassettu

  • tiritera: tiratela, paneggìricu, prètica

  • tiro: tiru, corpu, botta, scuppettata, sparu, cannunata

  • tisi: tisi, tubberculosi

  • tisico: tìsicu, tubberculosu

  • titillamento: ḍḍichìḍḍicu

  • titillare: ḍḍichìḍḍicare

  • titimaglio: (erba) totumaju

  • titolare: principale, paṭrunu capu

  • titolo: tìtulu

  • titubante: ncertu

  • titubanza: ncertezza, dubbiu, dùbbitu.

  • titubare: vedi tentennare

  • tizzone: tizzune, craùne

  • Tobia: Tubbìa

  • toccaferro: toccafierru

  • toccare: tuccare (toccare), ttantare

  • toccata: tuccata, ttantata, ṭrušciata

  • toccato: vedi tocco 1

  • toccatutto:  ṭristiźźia, sṭrazzuḍḍu, tuppimmersu, frìcula, cu ll’artètica inṭra lle mani

  • tocco 1: (agg.) tuccatu, mattu, pacciu, picchiatu, sbalesṭratu, stòticu

  • tocco 2: (sost.)  toccu, tuccata

  • togliere:  llivare (llevare)

  • toilette: (luogo) tuletta, cabbinettu, cessu, bagnu, (mobiletto) specchera, specchiaru

  • tollerare: suppurtare (supportare)

  • tomaia: tumaja 1

  • tomba: seportura, tomba, cassettone

  • tombino: tumbinu

  • tombola: tòmbula

  • tombolo: (attrezzo per la produzione di trine e merletti) tòmbulu

  • tombolone: tombulone

  • Tommaso: Tummasu, Tummasinu, Masi, Sinu

  • tomolata: tumminata

  • tomolo: tùmminu

  • tonaca: tònica (tònaca)

  • tonchio: pizzifierru

  • tondo: tunnu 1

  • tonno: tunnu 2

  • tono: tonu

  • tonsilla: menguleḍḍa

  • tonsura: chìrica, tunna

  • tonto: cheli, bbabbatu, babbaluccu, scianni, pampasciune, maccarrune, coppulone, ngai, bbunatu, scianni, minchia, salame, samali, paparascianni, maccafave, ciṭrulu, pastanaca, cujune, tursu, pappamusche, cchiappamusche, vacamefave, cchillu

  • topino: surgicchiu

  • topo: surge, (grosso) zzòccula, zzocculune

  • toppa 1: (rappezzo) pezza

  • toppa 2: (della chiave) nserraja, carottu de la chiave (chiài)

  • torace: pettu

  • torbido: ṭrubbu

  • torcere: turcire (tòrcere), sturcire (stòrcere) , scunturcire (scuntòrcere), curvare, (le “sagne) ncannulare, (i denti della sega) stizzare, nterzare

  • torchiare: turchiare (torchiare), tinire sutta torchiu

  • Torchiarolo: Turchialuru

  • torchiatura: turchhiatura

  • torchio: torchiu, pressa 1

  • torcicollo: torcicoḍḍu

  • tordella: turdàscina

  • tordo: turdu, (traslato) turdacchione, fiscalire, minchia, minchialire, pappacallu, pappacola, papparicotta, samali, ucchipertu, cchillu

  • tormentare: turmentare, ṭrumentare, dannare, marturiare, persecutare, bersajare, puntare, upprìmere

  • tormentarsi: ( con costr. pron.) rusicare lu cervellu, pernoticare

  • tormento: anzia, batticore, rùsicu, parpitazzione, ṭravaju, pena, turtura, turmentu, ṭrumentu, ccanimentu, ussessione

  • tornaconto: utilità, cunvenienza, quatagnu, lucru, nṭroitu, vantaggiu, prufittu, nteresse

  • tornare: turnare (tornare)

  • tornese: turnese

  • tornio: turnu 2 (torniu)

  • tornire: tulare

  • toro: joe, tauru, scencu, vitellu

  • torre: turre (torre)

  • torrente: turrente

  • Torrepaduli: Turre

  • torrenziale: a cceli perti

  • torrone: turrone, cupeta

  • torsolo: tursu

  • torta: panettone

  • torto 1: (sost.) tortu 1, curpa

  • torto 2: (agg.) tortu 2, šciummatu, scubbatu, scutursatu, stortu, sṭrambu, curvu, sṭrambatu, squešciu

  • tortora: tùrtura

  • tortorella: turtureḍḍa

  • tortura: suppriźiu, turtura, turmentu, ṭrumentu

  • torturare: turturare, ṭrumentare, marturiare

  • torturatore: carnèfice, boja, ssassinu

  • tosare: caruppare (caroppare)

  • tosatore: caroppatore

  • tosatura: caroppu

  • toscano: (sigaro) tuscanu, sicàru

  • tosse: tossa, (convulsa) nnicateḍḍa

  • tòssico: tòssicu, vilenu, maru, fele, ssenziu

  • tossire: tussare

  • tostino: brustulinu

  • totano: tòtanu, calamaru

  • tovaglia: tuvaja

  • tovaglietta: tuvajetta

  • tovagliolo: sarviettu, sarvietta

  • tozzo 1: (agg.) burźu, buźźunettu, tamaḍḍutu, chiantutu, ttappu

  • tozzo 2: (sost.) na punta, nu picca, morsu, stozzu, calata, (di salsiccia) curmu, (molto piccolo) stozziceḍḍu, mursìculu

  • tra: ṭra, fra

  • traballante: ṭrabballante, zzoppu, šciammulisciatu, cotulante, cotulisciante, ṭremulante

  • traballare: ṭrabballare, zzoppicare, ṭremulare, ondulisciare, bballare, cotulare

  • trabalzare: pijare ùrcumu

  • trabalzo: ùrcumu, cutulamentu (cotulamentu), cutulata (cotulata), scossa

  • trabiccolo: (scaldaletto) mònica, (macchina malridotta) scašcizzu

  • traboccante: spitterrante

  • traboccare: spitterrare

  • traboccato: spitterratu

  • trabocchetto: ṭrabbucchettu

  • tracannare: ncalittare, gnoffulare, sculare

  • traccia: segnu, stampa, pitata 2, scrasciatura, ricatura, sṭrišciu, risciu

  • tracciare: (solchi) surchiare (surcare), (una riga) ricare

  • trachea: canna, cannozzu, cannalire

  • trachino: (pesce) parasaula

  • tracolla: banduliera

  • tradimento: ṭratimentu, ngannu

  • tradire: ṭratire, ngannare, rinnecare, pijare ppe ffessa

  • tradito: ṭratitu, ngannatu, rinnecatu, pijatu ppe ffessa

  • traditore: ṭratitore, giuta, rrennicatu

  • tradizionale: de sempre, de la ṭratizzione

  • tradizione: ṭratizzione, usu, bbitùtine, usanza (sanza 1), custumanza

  • tradotta: ṭratotta

  • trafficante: ṭraficante, cummerciante, marcante, ccattabbinni, conṭrabbannieri

  • trafficare: ṭraficare, aggire, cummerciare, smerciare, vinnire

  • traffichino: ṭrafichinu, macinularu, mmulafòrbici, tirapiani, ṭrasitizzu

  • trafittura: lanzetta

  • traforare: ṭrafurare (ṭraforare), bucare, caruttare (carottare), ṭrapanare, pertusare, spertusare

  • traforato: ṭrafuratu (ṭraforatu), bucatu, caruttatu (carottatu), ṭrapanatu, pertusatu, spertusatu

  • traforo: ṭraforu

  • tragedia: ṭracedia

  • tragitto: via, llonzu

  • traguardo: ṭracuardu

  • trainare: tirare, ṭrascinare, sṭrascinare

  • tralasciare: llassare, bbandunare (bbandonare), llintare, mmullare

  • tralignare: sburiare, scanciare

  • trama: ṭrama, (di un tessuto) stisa, urditu, (macchinazione) mbroja, ngannu, pianu, cumbròttulu, cungiura, cumuneḍḍa

  • tramandare: ṭramannare

  • tramare: ṭramare, malepinzare, mbrujare, ngannare, fare cumbròttulu, cungiurare,

  • tirare piani

  • trambusto: šciju, casinu, burdellu, ira de Ddiu, scumpiju, ssalloggiu, ṭraujamentu, cunfusione

  • tramestare: šcijare, ṭraujare, ssaujare, mintire suttasusu, scumpijare

  • tramestio: casinu, burdellu, scumpiju, cunfusione

  • tramezzo: ṭramezzu

  • tramontana: ṭramuntana

  • tramontare: mpunnire, calare, (con costr. pron. e l'avv. di luogo "ne") ṭrasire

  • tranne: all’infore, scrusu

  • tranquillità: pace, riggettu, armunìa, posa, rispiru, rifiatu, rechie, scuscitatezza, regnu de li celi

  • tranquillizzare: ṭranquilliźźare, carmare, capacitare, quetare

  • tranquillo: riggettatu, carmu, rrilassatu, scuscitatu

  • tranvai: ṭramba

  • tranviere: ṭrambieri

  • trapanare: vedi traforare

  • trapano: ṭràpanu, (a funicella) ṭrapanaturu

  • trapassare: ṭrapassare, (passare da parte a parte) ṭrafurare, bucare, caruttare, ṭrapanare, pertusare, spertusare, (sorpassare) passare, surpassare, superchiare

  • trapassato: ṭrapassatu, vecchiu, nticu, rreṭratu, surpassatu, ṭrapassatu

  • trapasso: (morte) morte, sperazzione

  • trapiantare: ṭrachiantare, spustare (spostare)

  • trappeto: ṭrappitu

  • trappola: ṭrajula, (per topi) ccappasurgi, (per selvaggina) chiàncula

  • trasalimento: šciuntu paùra, schiantu, pànticu, sajema

  • trasalire: šciuntare, (con costr. pron.) schiamentare, schiantare, schiantiḍḍare, ssumbrare, scumagnare

  • trasandata: pulanḍa

  • trasandato: šciurti, ccionnu, šciosciu, licurdusu, lappannaru, luccione

  • trascinare: tirare, ṭrascinare, sṭrascinare

  • trascorrere: passare, (molto velocemente, intr.) ulare

  • trascorso: passatu, (molto velocemente) ulatu

  • trascurare: ṭrascurare, (con costr. pron. e complemento indiretto) futtire (fòttere)

  • trascuratezza: maccanza de cura, camascìa, ncrišcìa, scoma

  • trascurato: ṭrascuratu, bbandunatu, (disordinato) ṭrascuratu,  šcijatu, šciosciu

  • trasferimento: ṭrasferimentu, jaggiu, caminu, spostamentu, ṭrasportu

  • trasferire: ṭrasferire, muvire, spustare, ṭraspurtare

  • trasformare: ṭrasfurmare (ṭrasformare), arterare, canciare, (in peggio) sṭramutare, sṭrasfurmare (sṭrasformare), sconṭrafare, sṭravisare

  • trasformato: ṭrasfurmatu, arteratu, canciatu, (in peggio) sṭramutatu, sṭrafurmatu, sconṭrafattu, sṭravisatu

  • trasformazione: ṭrasformazzione, cangiamentu, variazzione

  • traslocare: scasare 1, sloggiare

  • trasloco: ṭrasferimentu, spostamentu, ṭrasportu

  • trasparente: ṭrasparente

  • trasparenza: ṭrasparenza

  • trasparire: ṭrasparire

  • trasportare: ṭraspurtare (ṭrasportare), purtare (portare), carisciare, ṭrasferire, (con gerle) cofinisciare, (vicino a chi parla) nnucire

  • trasporto: ṭrasportu, jaggiu, spostamentu, ṭrasferimentu

  • trattamento: ṭrattamentu

  • trattare: ṭrattare, cunṭrattare, ncurdare, cuncurdare, ggiustare

  • trattenere: ṭrattinire, fermare, mpedire, ustaculare

  • trattenersi: (rimanere, indugiare) rrimanire, ddimurare,  tardare, (con costr. pron.) nṭrattinire, (sopportare a lungo) (rimanere, indugiare) rrimanire, ddimurare, tardare, (con costr. pron.) nṭrattinire, (sopportare a lungo) ṭrinchiare

  • trattenimento: ndivertimentu, svacu, cummertazzione, spassu, sguariu, ntartegnu

  • trattenuta: ṭrattenuta

  • trattoria: vedi taverna

  • trattore 1: vedi taverniere

  • trattore2: (macchina agricola) ṭrattore 2

  • travagliare: cimentare, ṭrumentare, sṭrubbare, turmentare

  • travagliato: ṭraujatu

  • travaglio: (del parto) doje (toje), (dolore) doja (toja), dulore, cusṭrubbu, scunfortu, pena, spina, ṭrumentu, turmentu, crepazzione

  • travasare: vacare, sbacantire, scummarare

  • trave: ṭrave, murale, chianetta, palu, taulune, (trave maestra) chianettone, sarcinale

  • travedere: sṭravitire (sṭravètere, sṭravetire), amare nu saccu, nfessalire, ṭravitire (ṭravètere, ṭravetire)

  • traversa: (strada) ṭraversa, (barra di sostegno) ṭraversa, asta, sbranga (spranga), varra, stanga

  • travertino: màrmuru

  • travestire: ṭravestire (ṭravistire), vistire de masciu

  • travicello: muralettu

  • travisare: sṭravisare, arterare

  • travolgere: rrunzare, pijare sutta, minare an terra

  • trazione: tiru

  • tre: ṭre, ṭrete, (circa) ṭṭreìna

  • trebbiare: pisare 2

  • trebbiatura: pisa, (grossa pietra usata per la trebbiatura) pisara, pisarune

  • treccia: ṭrezza, fietta

  • trecento: ṭrecentu

  • tredici: ṭrìdici (ṭrìtici), (circa) ṭridicina (ṭriticina)

  • tremante: ṭrimante

  • tremare: ṭrimare (ṭremare), rizzicare, ṭremulare

  • tremarella: ṭremarella, paùra, cacareḍḍa

  • tremendo: terribbile, servaggiu, canaja, pèrfitu, caninu

  • tremito: ṭrèmitu, ṭremulizzu, rìzzicu

  • tremolante: ṭremulante, ṭrabballante, cotulante, cotulisciante

  • tremolare: ṭremulare, cotulare, ṭrimare, ṭrabballare, bballare

  • tremore: vedi tremito

  • tremulo: vedi tremante

  • trenetta: ṭrenetta

  • treno: ṭrenu, ṭratotta

  • trenta: ṭrenta, (circa) ṭrentina

  • trepidante: anziusu, cuscitatu,  cu ll’ànima de fore

  • treppiedi: cipieri, ṭripieti

  • Trepuzzi: Ṭrepuzze

  • tresca: (intrigo) ṭrama, cumbròttulu, cungiura, cumuneḍḍa

  • trespolo: ṭripieti, (della bacinella) bacilieri

  • tressette: ṭṭressette

  • triaca: ṭrïàca

  • triacale: ṭriacale

  • triangolino: ṭriangulinu

  • triangolo: ṭriàngulu

  • tribolare: ṭribbulare, patire, suffrire, penare

  • tribolato: ṭribbulatu, sufferente, patutu, pinatu, fflittu, murtificatu, ṭravajatu, sbattutu.

  • tribolazione: ṭribbulazzione, croce, pena, pice mare, ṭravaju, suppriźiu, carvariu, crepazzione

  • tribolo: ausapeti, rizzeḍḍu

  • tribù: ṭribbù

  • tribunale: ṭribbunale

  • tributo: tassa

  • Tricase: Ṭricase

  • tricasino: tricasinu

  • tricolore: ṭriculore

  • tricorno: cappeḍḍu a ṭṭre ppizzi

  • triduo: ṭrìtuu

  • trifoglio: ṭrifoju

  • triglia: ṭrija

  • trimestre: nnu quartu de annu

  • trina: ṭrena

  • trincea: ṭrincera

  • trincetto: ṭrincettu

  • trinciare: ṭrinciare, tajare

  • trinciato: ṭrinciatu

  • Trinità: Ṭrinità

  • trino: ṭrinu

  • trionfante: ṭrionfante (ṭriunfante)

  • trionfare: ṭrionfare (ṭriunfare), vincire, fare a ppezza

  • trionfatore: ṭrionfatore, vincitore

  • trionfo: ṭrïònfu, successu, vittoria

  • trippa: ṭrippa, venṭre, panza, venṭrisca, (omaso) centupezze

  • trippetta: ṭrippetta

  • trippone: (grossa pancia) ṭrippona, (grassone) ṭrippinchiatu, ṭrippune, ṭrippusu, spanzatu, burźu, buźźunettu, ttappu, uffu, venṭrinchiatu, venṭrutu

  • triste: maru, nduluratu, cuntritu, mbilinatu, murtificatu, nìuru, malincònicu, scuttente, scunzulatu

  • tristezza: cusṭrubbu, scunfortu, malincunia, scurrucciu

  • tristizia: ṭristiźźia, perfitia, cruteltà

  • tritacarne: machinetta de la carne

  • tritare: stumpare (stompare), mminuzzare, macinare (macinare)

  • tritello: (cruschello) crossu 2, nìuru 2

  • trivella: spingulicchia, spìnula, spinulicchia, vèrdulu (vèrdula)

  • triviale: sbuccatu, mmucatu, porcu

  • trogolo: pileḍḍa

  • troia: (traslato) ṭroja, bacašcia, buttana, ṭròzzula, bonacristiana, chiàvica, pendaja, sgaglia, zzòccula

  • tromba: ṭromba, curnetta, (d’aria o marina) zzumfione, racanu, scarcagnulu, ṭraversìa, tempesta

  • trombare: bullare, stangare, futtire, (possedere sessualmente) cchianteḍḍare (cchiantiḍḍare), chiavare, ncummare, scupare, rascare, ssuppare

  • trombetta: ṭrumbetta (ṭrummetta)

  • trombettiere: ṭrumbettieri

  • trombone: ṭrumbone

  • troncare: ṭruncare (ṭroncare), tajare, mmuzzare, serrare, spizzare, sṭruncunisciare

  • troncato: ṭruncatu (ṭroncatu), tajatu, mmuzzatu, serratu, spizzatu, sṭruncunisciatu

  • tronco 1: (sost.) ṭruncu (ṭroncu), (grosso) ṭruncune, (di ulivo, da trapiantare) curmune

  • tronco 2: (agg.) ṭruncu (ṭroncu), muzzu, ṭruncatu

  • troncone: (ceppaia) cippu, cippunaru, ṭruncunaru, peticune

  • tronfio: ncristatu, smargiassu, spaccamuntagne, spaccone, superbiusu, ufanu

  • troppo: ṭroppu, mutu, superchiu, ccessivu

  • trottare: ṭruttare (ṭrottare), fuscire, caluppare, scurcujare

  • trotto: ṭrottu, caloppu

  • trottola: fitu, sṭrùmmulu, (farla girare) mpeḍḍare

  • trovare: ṭruare (ṭroare, ṭrovare, ṭruvare), vvintare, cchiare (acchiare), ncunṭrare, visitare, piscare

  • trovata: ṭruata, tirata

  • trovatello: fiju de la Matonna

  • truccare: (manomettere) ṭruccare, arterare, mbrujare, mmafagnare, (imbellettare) ṭruccare, ccunzare, urnare, pittare, (in modo maldestro e/o eccessivo) ncazzafittare, ncraunare, pittarisciare

  • truccato: (manomesso) ṭruccatu, arteratu, mmafagnatu, cu lle mafagne, cu lle mbroje, cu llu ṭruccu, (imbellettato) ṭruccatu, ccunzatu, urnatu, pittatu, (in modo maldestro e/o eccessivo) ncazzafittatu, ncraunatu, pittarisciatu

  • trucco: ṭruccu, marruffa, mafagna, frecatura, mbroja, ngannu, ṭràpula

  • truciolo: rizzu 3, vampuja

  • truffa: ṭràstula, mbroja, ṭràpula, ṭruffa

  • truffaldino: vedi truffatore

  • truffare: ṭruffare, crattare, bitonare, futtire, nculare, mprusare, nfinucchiare, pijare ppe ffessa

  • truffatore: ṭruffatore, malizziusu, camurrista, macinularu, laṭrone, malecarne, mbrujone, pianista, ṭrastularu

  • trullo: pajara, pajaru

  • truppa: ṭruppa, (grande quantità di persone) fuḍḍa, marmaja, manḍa, battajone, reggimentu

  • tu: tie, signurìa

  • tubercolosi: tubberculosi, tisi

  • tubercoloso: tubberculosu, tìsicu

  • tuberosa: tubbirosa

  • tubetto: tubbettu

  • tubista: tubbista

  • tubo: tubbu, cànnulu, (di gomma) suca, (per enteroclisi) cànnula

  • tubolare: tubbulare

  • tufaceo: tufignu

  • tuffare: (con costr. pron.) tuffare, llanzare, minare, scettare, ssammuttare

  • tuffo: tuffu, llanzu, zzumpu sartu

  • tufo: tufu, tufina, rena

  • Tuglie: Tuje

  • tulipano: tulipanu

  • tulle: tulle

  • tumore: tumore, càncaru

  • tunica: tònica (tùnica)

  • tuo: tou, ta (enclitico)

  • tuonare: ṭrunare (ṭronare), ribbombare

  • tuono: ṭronu

  • turacciolo: tappu, uḍḍaturu, busciò

  • turare: uḍḍare

  • turbamento: anzia, parpitazzione, pàrpitu, rùsicu, tarlu, smania

  • turbare: cuscitare, (intorbidare) ṭraujare, šciammulisciare, ṭrubbare

  • turbarsi: cuscitare, stare cu ll’ànima de fore, stare cu ll’anzia, (rannuvolarsi) scunzare (sconzare)

  • turbato: ṭraujatu, šciammulisciatu, ṭrubbu, (nell’animo) cunfusu, cu ll’ànima de fore, ṭraujatu, nṭraujatu, suttasusu

  • turbine: zzumfione, racanu, scarcagnulu, ṭraversìa, maletiempu

  • turbolento: ribbelle, staḍḍignu

  • turchino: turchinu, aźźurru

  • turco: turchiu (turcu)

  • turno: turnu

  • turpe: mmucatu, schifusu, sùccitu, zozzu, dissunestu

  • tuta: tuta

  • tutela: tutela, quatela, difesa (tifesa)

  • tutelare: tutelare,  difindire (difèndere), pruteggire (prutèggere), quatelare

  • tutto: tuttu, nteru, sanu, gnencosa

  • tuttoché: cu ttuttu ca

  • tuttora: ncora, puru moi

  • tzigano: zzìngaru

 

 

                                                                                                                                                        IL CARTACEO