R

 

A

B

C

D

E

F

G

I

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

Z

 

 

  • rabberciare: rranciare, atattare, ggiustare a lla meju

  • rabberciato: atattatu, rranciatu, ggiustatu a lla meju

  • rabbia: raggia (rabbia), stizza, nervosu, unchiu

  • rabbiosamente: cu lla raggia

  • rabbioso: rraggiatu (rrabbiatu), ncazzatu, stizzatu

  • rabbonire: carmare, capacitare, quetare, ciutare, ṭranquilliźźare

  • rabbrividire: rizzicare, ṭrimare, (con costr. pron.) spaurisciare, schiamentare, schiantiḍḍare, ssumbrare, scumagnare, (per il freddo) nfrizzulisciare, mpicariḍḍare, mpilare

  • rabbrividito: ṭrimante, spaurisciatu, schiamentatu, schiantiḍḍatu, scumagnatu, nfrizzulisciatu, mpicariḍḍatu, mpilatu

  • rabbuffato: scramminisciatu, scapiḍḍisciatu

  • rabbuffo: cazziata, critata, sṭròlicu, sṭrolicata, mpara, prètica, sermone (sarmune)

  • rabbuiare: scurire, mbrunie

  • Racale: Ràcale

  • raccogliere: ccujire, riccujire, (le olive) spruare, (spigolare) rispicare, scire a rringa

  • raccolta: ccota, (dei frutti residui) rispicu, ringa

  • raccolto: (agg.) ccotu, (sost.) ccota, nṭrata

  • raccomandare: raccumannare

  • raccomandazione: (figurato) cauce an culu

  • raccontare: cuntare, (cose false) nculacchiare, (fandonie) nṭrapulare, nṭrapulisciare

  • racconto: cuntu, (inverisimile) culacchiu

  • Rachele: Rachela

  • rachitico: rachìticu, chizzi, rrisinatu, ntisicatu, nfilittatu, nchizzatu

  • racimolare: ncucchiare, rranciare

  • raddrizzare: nḍizzare, mintire rittu

  • raddrizzato: nḍizzatu, rittu

  • radere: fare la bbarba, tajare li capiḍḍi, (rapare) caruppare, sculuzzare (sculozzare), spicuzzare (spicozzare)

  • radica: ràtica

  • radicare: zziccare, pijare

  • radice: tiricata, (superficiale) riźa, (figurato) orìggine, dišcendenza (tišcendenza)

  • radiografia: i raggi

  • rado: radu (ratu), lentu, lascu, raru

  • radunare: ccujire, riccujire, unire, cuncenṭrare, mmassare, stipare. mmitare, mmunṭrunare, mpignunare

  • raduno: nconṭru, cungressu,

  • radura: largu (sost.), spazziu

  • raffazzonare: rrunzare, mmarrunare

  • rraffazzonato: rrunzatu, mmarrunatu

  • raffica: (di vento) rèfulu, frušciu, (di spari) nna serie de bbotte

  • raffio: ncinu 2, arpiune, ranca

  • raffreddare: ddifriddire, ddifriscare, (con costr. pers.) nfursiunare, custipare, ncimurrare

  • raffreddato: ddifriddutu, friddu, ddifriscatu, friscu, (con il raffreddore) nfursiunatu, custipatu, ncimurratu

  • raffreddore: custipu, fursione, cimurru

  • rafia: raffia

  • raganella: (giocattolo) ṭrènula, ṭròzzula

  • ragazza: signurina, caruseḍḍa, ggiòvine, (civettuola) caggianeḍḍa

  • ragazzata: vagnunata, quastasata

  • ragazzina: piccinneḍḍa, vagnunceḍḍa, vagnuneḍḍa

  • ragazzino: piccinneḍḍu, vagnunceḍḍu, vagnuneḍḍu, sbarbatiellu

  • ragazzo: caruseḍḍu, ggiòvine

  • ragazzone: carusazzu, masculazzu

  • raggelare: chiṭrare, nfrizzulisciare, ṭrinchiare, mpicariḍḍare, mpilare, jacciare, (imper.) scelare

  • raggio: raggiu (rasciu)

  • raggirare: mbrujare, futtire, frecare, nculare, bitonare, ṭruffare, nfinucchiare, mprusare

  • raggirato: mbrujatu, futtutu, frecatu, nculatu, bitonatu, ṭruffatu, nfinucchiatu, mprusatu

  • raggiro: mbroja, fausità, ṭràpula, ṭràstula, mafagna, pianu, ṭrama, ṭruccu, bitone, mprosatura, nculatura, ṭruffa

  • raggiungere: rrivare

  • raggomitolare: nturtijare, fare nu gnòmmuru (nu cumìtulu, na rolla)

  • raggomitolarsi: (con costr. pron.) ncuḍḍurare

  • raggomitolato: (acciambellato) ncuḍḍuratu, nturtijatu

  • raggranellare: vedi racimolare

  • raggrinzire: rrignare, rrappare, rrappulare

  • raggrinzito: rrignatu, rrappatu, rrappulatu

  • raggrumarsi: mpaḍḍuttare, mpiṭruḍḍare, nnozzulare

  • raggrumato: mpaḍḍuttatu, mpiṭruḍḍatu, nnozzulatu

  • raggruppare: ccujire, riccujire, unire, mmitare, mmunṭrunare, mpignunare, cuncenṭrare, stipare

  • ragguardevole: degnu de riquardu (rispettu, cunziterazzione)

  • ragionamento: rifressione, pinzamentu, cunsiterazzione, usservazzione, (corretto) cunchiutimentu, (cavilloso) pilèa, (sconclusionato) scunchiutimentu

  • ragionare: (in modo logicamente corretto) chiutire (chiùtere), quajare, cunchiutire (cunchiùtere), cuncrutire (cuncrùtere), (in modo sconclusionato) scuncrutire (scuncrùtere)

  • ragione: vedi raziocinio

  • ragionevole: lòggicu

  • ragioniere: raggiunieri

  • ragliare: rajare

  • raglio: raju

  • ragna: ratatila

  • ragnarsi: llintare (llentare), llascare, ddivintare comu na ratatila

  • ragnatela: ratatila

  • ragnato: llintatu, llascatu, comu na ratatila

  • ragno: taranta

  • ragù: racù, sucu, cunzerva

  • Raimondo: Raimondu, Mondu

  • rallegramento: presciu

  • rallegrarsi: ritire, (con costr. pron.) presciare

  • rallegrato:llecru, presciatu

  • rallentare: frenare, scire cchiù cchianu

  • ramaglia: ramaja, sṭrame

  • ramaio: ramaru, stagnaru

  • ramaiolo: cuppinu

  • ramazza: scupa, scuparu

  • ramazzare: scupare, spazzare, puliźźare

  • rame: rame (femm.)

  • rametto: ramiceḍḍu, zzippu, zzippiteḍḍu, zzippiceḍḍu, (rametti pendenti) ramaja, (rametti secchi) mpizzicaturu, (rametto da trapiantare) sconatura, (rametto da innestare) nsita (nzita)

  • rammendare: rripizzare, rinacciare, (maldestramente) rrappare

  • rammendato: rripizzatu, rinacciatu, (maldestramente) rrappatu

  • rammendo: rinacciu

  • ramo: ramu, parma 1, vinchiu, burbàscinu, scattune, vinchiu, puḍḍina, cacciata, (sfrondato) fuste, (rami secchi legati a fascina) sàrcina

  • ramoscello: vedi rametto

  • rampa: (breve salita) nchianata

  • rampicante: ca se rràmpica

  • rampollare: (detto di pianta) scattunare, fijolare, cacciare, ricacciare, cimare, (detto dell’acqua) spinchiulare, spinchiulisciare

  • rampollo: (detto di pianta) scattune, fijolu, cacciata, (detto di persona) dišcendente (tišcendente), nipute

  • rana: craniòccula

  • rancido: rrancitutu, ràncitu, arteratu, àcitu, nnacitutu, nnacarutu, stantìu, ccancarutu

  • rancore: otiu

  • ranfia: ranfa, ranca, cianfa

  • rannicchiarsi: rrunchiare, rrunciḍḍare, ncucujare

  • rannicchiato: rrunchiatu, rrunciḍḍatu, ncucujatu

  • rannuvolarsi: (con costr. pron.) nnulare, umbrare

  • ranocchia: vedi rana

  • ranocchio: vedi rana

  • rantolare: croffulare

  • rantolo: cròffulu

  • rapa: rapa, (cavolo rapa) rapacaula, (rapa selvatica) rapišcia, rapesta

  • rapare: caruppare (caroppare), sculuzzare (sculozzare), spicuzzare (spicozzare)

  • rapato: caruppatu, spicuzzatu, sculuzzatu

  • rapidità: sbricu, velocità

  • rapido: lestu, sbertu, risulutu, veloce, sparatu

  • rappaciare: mintire pace (accordu, armnìa), ncurdare

  • rappaciarsi: fare pace

  • rappezzare: vedi rammendare

  • rappezzato: vedi rammendato

  • rappezzatura: vedi rammendo

  • rapportare: cuntare, ccusare, tenunziare (denunziare), fare lu portannuci

  • rapporto: (denuncia) qualera, ccusa, tenunzia (denunzia),  (rapporto sessuale) chiavata, rascata, scupata, (avere un rapporto sessuale) chiavare, ncummare, scupare, rascare, ssuppare

  • rappresentazione: ṭrïàtu (tïàṭru), quaṭru

  • raramenre: de raru, de ratu, scasuarmente, ppe scasualità, quarche ffiata

  • rarità: scasualità, cumbinazzione, nna cosa rara, na cosa de ogne mmorte de papa

  • raro: raru, radu (ratu)

  • rasare: vedi radere

  • rasato: sbarbatu, cu lla bbarba fatta, cu lli capiḍḍi tajati

  • rasatura: taju, (nei due versi) pilu e conṭrupilu

  • raschiare: rascare, crattare

  • raschiatoio: rascaturu, raschettu

  • raschiatura: rascatura, scorciatura

  • raschietto: raschettu

  • rasentare: ripisciare, scire ripa ripa, scire rasu rasu, sṭrišciare

  • rasente: rasu 2, rasu rasu, (al muro) parite parite

  • rasiera: (scolmare con la rasiera) rasare

  • raso 1: (colmo) rasu 1, chinu, curmu, ncucuruzzutu

  • raso 2: vedi rasente

  • raso 3: (tessuto)  rasu 3

  • raso 4: (liscio) rasu 1, lišciu, llišciatu, tulatu

  • rasoiata: corpu de rasulu

  • rasoio: rasulu

  • rasoterra: rasuterra, terra terra

  • raspa: raspa 1

  • raspare: (spianare) raspare, llimare, llišciare, tulare, (pizzicare in gola) essere raspusu, (razzolare) scanicare, scanisciare

  • raspo: raspa 2

  • rasposo: raspusu

  • rassegnarsi: (con costr. pron.) capacitare, cunvincire (cunvìncere), ciutare

  • rassegnazione: santa pacenzia

  • rasserenare: capacitare, carmare

  • rasserenarsi: (detto del cielo) ssire, rumpire (rùmpere), chiarire

  • rassettare: nḍizzare, sistimare (sistemare), ordinare, ccomutare, ccunzare, ggiustare

  • rassettamento: nḍizzata, sistimata

  • rassettato: nḍizzatu, sistimatu (sistematu), ordinatu, ccomutatu, ccunzatu, ggiustatu

  • rassomiglianza: ssimijanza

  • rassomigliare: ssimijare (ssumijare), parire, essere sìmile

  • rastrellare: (erpicare) ṭrajare

  • rastrello: (manuale) raschellu, (a trazione animale) ṭraja

  • rata: scatenza

  • ratealmente: a rrate, a ttantu la fiata

  • rattoppare: vedi rammendare

  • rattoppato: vedi rammendato

  • rattoppo: vedi rammendo

  • rattrappire: ggiuncare, mpalare, rrunchiare, rrunciḍḍare, ncurdunare

  • rattrappito: ggiuncatu, mpalatu, rrunchiatu, rrunciḍḍatu, ncurdunatu

  • rattristare: mmalincunire, cusṭrubbare, dispiacire, mmarire

  • rattristarsi: (con costr. pron.) mmalincunire, nnuticare, cusṭrubbare,

  • rattristato: mmalincunutu, cusṭrubbatu, dispiaciutu, maru, mmarutu, nnuticatu

  • rauco: mbrafatu, rippijatu, raucu, raucatu, (diventare rauco, con costr. pron.) mbrafare, rippijare, raucare

  • ravanello: rafianellu

  • ravviare: (i capelli) gnettare, llušciare, llišciare, (il fuoco) scazzicare

  • ravviato: (i capelli) gnettati, llušciati, llišciati, (il fuoco) scazzicatu

  • ravvivare: (il fuoco) stizzunare, stizzunisciare, ntizzare, mpicciare, mpizzicare, bbivišcire

  • ravvivato: (il fuoco) stizzunatu, stizzunisciatu, ntizzatu, mpicciatu, mpizzicatu, bbivišciutu, (un colore) fattu cchiù bbrillante, fattu cchiù llùcitu

  • raziocinio: raggione, ntellettu, gnìgnuru, senzu, giutizziu, cifali, nteliggenza, sinnu

  • razionale: vedi ragionevole

  • razionare: spartire (spàrtere), divitire (divìtere, tivìtere, tivitire), (ridurre) sparagnare, sṭrincire, ritucire

  • razionato: spartutu, divisu,  sṭrintu, ritottu

  • razione: pursione, parte

  • razza 1: (pesce) rascia

  • razza 2: (stirpe) rrazza (razza), parentatu, sṭrappina

  • razzolare: scanicare, scanisciare

  • razzo: carcassa, fùrgulu

  • re: rre

  • reagire: reaggire, scattare, scuppiare

  • reale: veru, verace, cuncretu

  • realtà: lu veru, veritate

  • recapito: ndirizzu, cunzegna

  • recare: purtare, cunzignare (cunzegnare)

  • recarsi: scire

  • recente: de moi, nou

  • recentemente: picca rretu, moirretu, picca nnanzi

  • recidivo: ca nu mpara lezzione

  • recinto: ricintu, lu chiusu, curti, ncurtaturu, mbracchiu, curtali

  • recipiente: còmmitu (sost.), (per solidi) capasa, capaseḍḍa, capasune, (per l’acqua) mmile, quartara, quartareḍḍa, menza, (per conserve) buccacciu, (per il bucato) limmu, còfinu, (per preparare cioccolata e caffè) cùcuma 1, (per versare il vino) giampaulu, (per conservare il vino) ozza, ozziceḍḍa, uzzeḍḍa, (per trasportare liquidi) caricatizza, (per conservare l’olio) źirru, źźingu, (per misurare aridi) tùmminu, pìcciulu, doi 2, stuppeḍḍu, (per conservare il grano) cistizzu

  • recitare: dicire (dire)

  • reclamare: źźare la uce, critare, pretèndere (pretendire, pretènnere, pritèndere, pritènnere

  • reclamo: prutesta

  • recluta: burba, surdatu rasu

  • recuperare: vedi ricuperare

  • redditiere: paṭrunu, signuru

  • Redentore: Retentore

  • redini: rètine, brije

  • refolo: rèfulu

  • refrigerio: rifriggeriu, friscu, difriscu, riggettu

  • regalare: rricalare, dunare, scuppare

  • reggimento: reggimentu

  • regina: recina, (dim.) recineḍḍa

  • regionale: reggiunale

  • regione: reggione

  • registrare: segnare (signare), scrivire

  • registro: liggisṭru

  • regnare: regnare

  • regno: regnu

  • regola: rècula

  • regolamento: reculamentu

  • regolare 1: (ver.) reculare 1

  • regolare 2: (agg.) reculare 2

  • regolarmente: ppe rrècula, comu rècula

  • regolata: reculata

  • regolo: reula

  • religione: religgione, le cose de Ddiu, deuzzione

  • religioso: religgiosu, deotu, piźźocu, bicottu

  • reliquia: riliquia

  • remare: remare, vucare (vocare)

  • remissivo: moḍḍe, senza spina tursale

  • remo: remu

  • Remo: Remu

  • rena: rena, tufina

  • renaio: renazza

  • rendere: rènnere (rèndere), (rendersi conto) nutare, (con costr. pron.) ddunare, ncurgire

  • rendimento: resa, nṭrata, ccota, nṭroitu

  • rendita: fruttu, rènnita

  • rene: renu

  • repentaglio: repentaju, perìculu, riscu, rìsicu, zzardu

  • replica: rèprica

  • replicare: repricare, ripètere, rispunnire

  • repositorio: sabburcu

  • repubblica: reprùbbica (repùbbrica)

  • repubblicano: reprubbicanu (repubbricanu)

  • reputare: pinzare (penzare), critire

  • requie: rechie, bbentu, riggettu, posa, sullièu, difriscu, rifiatu, rispiru, pace

  • requiem: rechimeterna

  • requisizione: sequesṭru (siquesṭru)

  • requisire: sequesṭrare (siquesṭrare)

  • resa: vedi rendimento

  • residuo: posa, suttame, (di un liquido) sculatura, (dell’olio) murga, (del vino) fezza

  • resistente: forte

  • resistenza: forza, forterezza

  • resistere: rrisistire (rrisìstere)

  • respirare: rispirare (respirare), rifiatare, (con affanno) scamare, scatare, (con difficoltà) mancare lu fiatu (soggetto)

  • respirazione: vedi respiro

  • respiro: fiatu, , rifiatu, rispiru, suspiru, (affannoso) scatu, subbrafiatu, (con sibilo) scamu, scamareḍḍu

  • responsabile: (in un ufficio o posto di lavoro) respunsàbbile, capu, capezzune, (colpevole) curpeule

  • responsabilità: respunsabbilità, curpa, curpeulezza

  • responsorio: respunsoriu

  • ressa: fuḍḍa, carca, pressa

  • resta 1: (filza) fietta, pènnula, nserta

  • resta 2:  (della spiga) rista

  • restare: ristare (restare), rrimanire, (esuberare) superchiare

  • restituire: turnare rretu (trans.)

  • resto: restu

  • restringere: sṭrincire, mpiccinnire, ritucire

  • restringersi: (con costr. pron.) nḍappare, rramare

  • restringimento: sṭrincimentu, diminuzzione

  • rete: rete, rezza, (da pesca) tartana, paranza

  • reticella: retina

  • retrogrado: surpassatu, a lla ntica, cunṭrariu a llu prucressu

  • retromarcia: retumarcia, marcia arretu

  • retta: retta, utenzia

  • rettangolo: rettàngulu

  • retto: rettu, unestu, calantommu, seriu, currettu, cušcenziosu

  • reuma: reuma

  • reumatico: reumaticu

  • reumatismo: reumatismu

  • rialto: crista de terra

  • rialzo: (cuneo) ausu, cugnu, (rincaro) aumentu, crìšcita

  • rianimare: (ridare fiducia) ncuraggiare, cunfortare, cunzulare

  • riassunto: riassuntu

  • riattare: atattare

  • ribaldo: dissunestu, bbricante, malajurnu, ṭruffatore, malecarne

  • ribaltare: mberticare, mmersare, ncapuzzare, riutare

  • ribaltato: mberticatu, mmersatu, ncapuzzatu, riutatu

  • ribasso: rilašciu, diminuzzione, calu

  • ribattere: ribbattire (ribbàttere), rispunnire

  • ribattitura: ribbattitura

  • ribellarsi: ribbellare

  • ribelle: ribbelle

  • ribellione: ribbeglione,

  • ribollire: bullire, firvire, ujicare, quacquarisciare

  • ricadere: catire de nou

  • ricalcitrare: tirare cauci, (con costr. pron.) ribbellare, mpuntare, upponire (uppònere)

  • ricamare: ricamare

  • ricamo: ricamu

  • ricapitare: ricapitare, ccappare de nou

  • ricattare: rricattare (ricattare)

  • ricatto: ricattu

  • ricchezza: ricchezza, avere, rrobba, pussedimenti, bunnanzia

  • ricchissimo: riccu riccu, riccu spunnatu

  • riccio 1:  (agg.) rizzu 1, ricciu

  • riccio 2: (sost.) rizzu 2

  • ricciolino: (agg. e sost.) ricciulinu

  • ricciolo: rìcciulu, bòcculu

  • riccioluto: ricciulinu

  • ricco: riccu, crossu, pruitutu, putente, bašcià

  • riccone: capezzune

  • ricercare: circare (cercare), (disperatamente) mpaccire, mpaccire l’aria, (appostare) fare la pisca, scire a lla caccia de…

  • ricercato: (nel vestire) mposimatu, ntulettatu, sṭracallatu, mpupatu, mpichessatu

  • ricetta: liźźetta

  • ricevere: ricevire (ricèvere), ire

  • ricevuta: riceùta (ricevuta)

  • richiamare: chiamare de nou, (rimproverare) sṭrolicare

  • richiamo: (rimprovero) sṭròlicu, sṭrolicata, mpara, spieca

  • richiesta: dumanna (tumanna, dumanda, tumanda), (ripetuta) sunata, canzune, cantilena, riturnellu, (fervida) prechera, sùpprica

  • ricino: lìcinu

  • ricompensa: bbusca, cumpenzu, rricalu

  • ricompensare: disobbricare (ddisobbricare, dissobbricare), cumpenzare, rricalare, purtare, dunare, ungire

  • riconoscenza: bbricazzione

  • riconoscere: riconošcere, cunfissare (confessare), mmèttere

  • ricordare: ricurdare (ricordare), (citare) mmuntuare, numinare

  • ricordo: ricordu

  • ricorrenza: ricurrenza, nniversariu, festa

  • ricorrere: (detto di una festività,unevento ecc.) vinire, catire (cadire)

  • ricotta: ricotta, (ricotta forte) ricotta scante, (mangiatore di ricotta) papparicotta

  • ricottaio: ricuttaru

  • ricoverare: (in un ospedale) ricoverare, (gli animali in un recinto) ncurtare, mmasunare

  • ricovero: (in ospedale) ricòveru, (per animali) ncurtaturu, curti, ricintu, lu chiusu, masunu, mbracchiu, curtali

  • ricreare: fare de nou, fare ntorna, fare nn’auṭra fiata, (rallegrare) ndivertire, sguariare, svacare, lleggiare

  • ricrearsi: sciucare, schersare, (con costr. pron.) ndivertire, sguariare, svacare, lleggiare, spassare

  • ricuocere: cucinare de nou, cucinare ntorna, cucinare nn’auṭra fiata

  • ricuperare: ricuperare, ṭruare, (rimettere in funzione) atattare, ggiustare, rranciare, sistimare

  • recupero: ricùperu

  • ridere: ritire (rìtere, ridire), (a crepapelle) sburdellare de risi, ncašciare de risi

  • ridestare: ddišcitare, sbejare, risbejare, spannare

  • ridestato: ddišcitatu, sbeju, spannatu

  • ridicolo: ritìculu, curiosu, de schersu

  • ridotto: mpiccinnutu

  • ridurre: sṭrincire, mpiccinnire, ritucire

  • riduzione: sṭrincitura, sṭrincimentu, diminuzzione

  • riemergere: scire a ggalla

  • riempimento: inchimentu

  • riempire: nchire, ncummarare, ssummare, (ricoprire) mburbare, ssabbissare, (di botte) ncutugnare, sunare, scupettare, llišciare, nźollare, mpurpettare, nculummare, ncuzzettare, scazzuttare, ncazzuttare, taccarisciare, tafarisciare

  • riempito: chinu, càricu, curmu, rasu, ncummaratu, ncuttu, cumpretu

  • rientro: ritornu, (in casa dal lavoro) riccota

  • riesumare: sprecare 1 (spricare)

  • rifare: fare de nou, fare ntorna, fare nn’auṭra fiata

  • riffa: riffa, (fare una riffa) rriffare

  • rifiatare: rifiatare, rispirare, (riposare) riggettare, ddifriscare

  • rifilare: rifilare, ncuzzettare, ncuḍḍare

  • rifinire: ngarbare

  • rifinito: ngarbatu

  • rifinitura: bbellimentu, urnamentu

  • rifiutare: num bulire, nnicare 2 (nnecare), (un regalo) mannare rretu

  • rifiuto: scartu, minamentu, (rifiuti  urbani)  munnizza, spazzatura, (diniego) nu nno

  • riflessione: rifressione, pinzamentu, cunsiterazzione, usservazzione

  • riflettere: rifrèttere, pinzare

  • riforma: riforma

  • riformare: rifurmare (riformare), scartare

  • riformato: rifurmatu, scartatu

  • rifornire: rifurnire, pruvvitire, dare, bbunnare

  • rifugiarsi: (con costr. pron.) nfurchiare, ncafurchiare

  • rifugio: cafurchiu, mbracchiu

  • riga: rica, ricu, linia, sṭrišcia, (dei capelli) scrima

  • rigare: ricare, risciare, segnare, scrasciare, singare, sṭrišciare

  • rigatino: (stoffa a righe) ricatinu

  • rigato: ricatu, risciatu, segnatu, scrasciatu, singatu, sṭrišciatu

  • rigatura: ricatura, sṭrišciatura, sṭrišciu, risciu, scrasciatura, vanga

  • rigattiere: pannacciaru

  • righello: richinu

  • righettato: ricatu, a rriche

  • righino: richinu

  • rigido: (duro) rìggitu, tostu, mbarsamatu, mpalatu, ntostulatu, ntostulisciatu, (detto del clima) rìggitu, friddu, chiṭratu, cungelatu, (severo) severu, ṭristu, tostu, mutu siggente, rìggitu

  • rigirare: riutare, mmersare, sbutare, mberticare

  • rigo: ricu

  • rigogliosità: scincirezza

  • rigogolo: cusufau

  • rigonfiamento: nchiatu, fica, nfiammu, cunfiore

  • rigonfio: confiu, nchiatu, spanzatu

  • rigore: severità

  • rigovernare: (accudire gli animali) cuvernare, bbiverare

  • riguardare: (concernere) riquardare, nteressare, (preservare) cunzervare

  • riguardarsi: (con costr. pron.) riquardare, quatelare

  • riguardo: riquardu, privileggiu, rispettu, cunziterazzione

  • riguardoso: vedi rispettoso

  • rigurgitare: ommicare

  • rigurgito: òmmicu

  • rilucere: brillare, spiccare

  • rimandare: spustare (spostare), pijare canza, pijare tiempu

  • rimando: spostamentu

  • rimanenza: restu, superchiu, sfridu , (di una stoffa) spezzone

  • rimanere: rrimanire (rimanire), ristare (restare), (sopravanzare) superchiare

  • rimasto: rrimastu (rimastu), ristatu (restatu),  superchiatu

  • rimasuglio: rrimasuju (rimasuju) , rimasuja, rimasuje

  • rimbalzare: sartare, zzumpare, pijare ùrcumu

  • rimbalzo: sartu 2, zzumpu, ùrcumu

  • rimbambire: ribbambire, bbabbare, ccantare, nfessalire, šcemunire

  • rimbambito: ribbambitu, bbabbatu, bbabbu,  nfessalutu,  ccantatu, ddurmišciutu, mpannatu, pappamusche, cchiappamusche, šcemu, šcemunitu, ucchipertu

  • rimboccare: piecare, (le maniche) nforticare

  • rimbombante: ribbombante (ribbumbante, rimbombante, rimbumbante)

  • rimbombare: ribbombare (ribbumbare, rimbombare, rimbumbare)

  • rimbombo: ribbombu

  • rimborsare: dare rretu

  • rimbrottare: sṭrolicare, critare, sṭrijare, rricchiare, schiamentare, schiantiḍḍare

  • rimbrotto: vedi rabbuffo

  • rimediare: rimetiare, ccunzare (cconzare), atattare, ggiustare, rranciare, sistimare (sistemare), riparare

  • rimediato: rimetiatu, ccunzare, atattatu, ggiustatu, rranciatu, sistimatu , riparatu

  • rimedio: rimetiu, atattamentu, ggiustamentu, cconzamentu, cconzatura, ccomotamentu, riparazzione,  rranciamentu, riparu, cura, meticina

  • rimenare: vedi rimescolare

  • rimescolamento: otamentu, riotamentu, ṭraujamentu

  • rimescolare: turlare, ṭruḍḍare, utare (otare), girare, sbattire

  • rimestare: vedi rimescolare

  • rimettere: mintire de nou, mintire nn’auṭra fiata, (vomitare) ommicare

  • rimonda: rimunna, puta, putatura

  • rimondatore: rimunnatore, putatore, spitucchiaturu, tajante nnanzi

  • rimorchiare: rimurchiare (rimorchiare)

  • rimorchio: rimorchiu

  • rimorso: pintimentu, rùsicu tarlu

  • rimovibile: levatizzu, ca se pote spustare

  • rimpatriare: turnare a ccasa

  • rimpatrio: turnata a ccasa

  • rimpiangere: ricurdare cu mmalincunìa

  • rimpianto: doja

  • rimpiattino: scunni, ṭrentunu, cuccicùa

  • rimpicciolire: vedi restringere

  • rimpicciolito: sṭrintu, mpiccinnutu, ritottu

  • rimpinzarsi: manciare cu ssette carźe, scarufare, ncafurchiare, ncafuḍḍare, sṭrafucare, sbafare, scaccare, (con costr. pron.) bbuffare, ncašciare, ncardašciare, ncüazzare, ncofinare, sburdacchiare

  • rimproverare: vedi rimbrottare

  • rimprovero: vedi rabbuffo

  • rimuginare: pernoticare, rusicare, pinzare sempre a nna vanna

  • rimuovere: llivare (llevare), llivare de menźu

  • rinascere: našcire (našcere) de nou

  • rinato: natu de nou, natu nn’auṭra fiata

  • rincagnarsi: pijare na facce de cane, ssimijare a nnu cane

  • rincagnato: cu nna facce de cane

  • rincalzare: ricausare, ncugnare, nzippare, (una pianta) ccuncare, nculuppare, ncapucciare

  • rincalzo: ricausu, cugnu, ausu

  • rincarare: ncarire, aumentare, źźare

  • rincaro: aumentu

  • rincasare: (con costr. pron.) ccujire (ccòjere), riccujire (riccòjere)

  • rincorrere: secutare

  • rincorsa: llanzu

  • rincrescere: ncrišcire, dispiacire, sṭrubbare, nu ccuḍḍare

  • rincrescimento: ncrišcìa, camascìa, (rammarico) doja, dulore, cusṭrubbu, scunfortu, pena

  • rinculare: (indietreggiare) nculazzare

  • rinfacciare: rinfacciare

  • rinfaccio: rinfacciu

  • rinforzare: nforterire, rinfurzare (rinforzare)

  • rinforzato: nforterutu, rinfurzatu

  • rinforzo: rinforzu, sustegnu, jutu, (in una scarpa) piezzuforte

  • rinfrescare: mintire an friscu, (trans e intrans.) ddifriscare (difriscare, ndifriscare), ddifriddire

  • rinfrescarsi: ddifriscare (con costr. pron.), cutire de nu picca de rifriggeriu

  • rinfrescata: ddifriscata (ndifriscata), friscu, difriscu (ddifriscu)

  • rinfrescato: ddifriscatu, ddifriddutu

  • rinfresco: cumprimenti, cirimonia (cerimonia)

  • rinfuocare: nfiammare nn’auṭra fiata, vvampare de nou

  • rinfusa: (alla rinfusa) sfusu, scrusu, (oggetti lasciati sparsi) sarcìnule, scuncigni

  • ringhiera: ringhera, nferriata (ferriata)

  • ringraziamento: ringrazziamentu, nnu crazzie

  • ringraziare: ringrazziare, dire crazzie, bbiniticire (bbinitire, benetire, beneticire)

  • rinnegare: rinnecare (rrinnecare), ṭratire

  • rinnegato: rrennicare, ṭratitore, giuta (ggiuta)

  • rinnovare: fare nou, canciare, ripètere, repricare, fare de nou

  • rinsaldare: vedi rinforzare

  • rinsaldato: vedi rinforzato

  • rinsecchire: (diventare secco) siccare, rrisinare, (perdere la croccantezza) risciuncare (rrisciuncare), (dimagrire eccessivamente) nfilittare, nfilosserare, nchizzare, ntisicare, ntignare

  • rinserrare: nserrare (nzerrare), chiutire, sbarrare

  • rintanarsi: vedi rifugiarsi

  • rintocchi: (funebri) sperazzione

  • rintracciare: ṭruare (ṭroare, ṭrovare, ṭruvare), scuprire, vvintare, cchiare (acchiare)

  • rintronare: (assordare) nṭrunare (nṭronare), nsurdire, schiḍḍare, (rimbombare) ribbombare (ribbumbare)

  • rintronato: nṭrunatu, nsurdutu schiḍḍatu

  • rinuncia: (sacrificio) privazzione, stentu, sṭrincimentu

  • rinunciare: num bulire, (con costr. pron.) privare

  • rinvenire: vedi rintracciare

  • rinverdire: turnare (tornare) verde, turnare ggiòvine

  • rinviare: vedi rimandare

  • rinzaffare: nsimare

  • rinzaffo: nsimatura

  • rione: quartieri 1

  • riottoso: ribbelle, mulu puntusu, mulu caucinaru

  • ripagarsi: (con costr. pron.) scuntare

  • riparare: riparare, ccunzare (cconzare), ggiustare, rimetiare, ccomutare, (alla meglio) rranciare

  • riparato: riparatu, ccunzatu, ggiustatu, rimetiatu, ccomutatu, (alla meglio) rranciatu

  • riparatore: mešciu cconza, (di sedie) cconzasegge, mpajasegge, seggiaru, (di vasi di terracotta) cconzalìmmere, (di ombrelli) mbrellaru

  • riparazione: cconzamentu, cconzatura, riparazzione, ggiustamentu, sistimata, sistemazzione

  • riparo: (dal vento) mantagnu, mantagnata, (per le bestie) curti, mbrachiu, ricintu, lu chiusu, masunu, ncurtaturu, curtali, (di canne) cannizzata

  • ripassare: ripassare,  spassare, passare nn’auṭra fiata, passare de nou

  • ripassata: ripassata

  • ripetere: vedi rifare

  • ripetizione: (di uno spettacolo) rèprica

  • riporre: cunzervare, źźare

  • riportare: purtare rretu, nnucire rretu, (riferire) fare lu portannuci

  • riporto: riportu

  • riposare: durmire

  • riposarsi: riggettare, bbentare, rifiatare, rispirare, (con costr. pron.) ddifriscare, rrilassare

  • riposo: riggettu, posa, rechie, pace

  • ripostiglio: scanzìa,  stipu, minzanu, ntaulatu, stanzinu

  • ripresa: (in sartoria) ṭrasitura

  • riquadro: quaṭru, (di terreno per semi) postulara

  • ripulire: puliźźare, stusciare, smacchiare 1, lucitare

  • ripulita: stusciata, puliźźata, passata

  • risaltare: spiccare, brillare, (pacchianamente) spiccariḍḍare

  • risaputo: prùbbicu

  • risarcimento: cumpenzu

  • risarcire: cumpenzare

  • risata: risata, risu 2

  • riscaldare: scaudare (scautare), scarfare, scarfisciare

  • riscaldata: scaudata (scautata), scarfata

  • riscaldato: scaudatu, scarfatu, scarfisciatu

  • rischiare: riscare, risicare, zzardare

  • rischio: riscu, rìsicu, perìculu, repentaju, zzardu

  • rischioso: periculosu

  • riscontro: (corrente d’aria) botta de jentu, (epistolare) leṭṭre de risposta

  • risega: riseca, rivattu

  • risentimento: scurrucciu, unchiu

  • risentire: sintire de nou

  • risentirsi: nchiare (unchiare), tinire l’unchiu, (con costr. pron.) scurrucciare, ndignare

  • risentito: scurrucciatu, nchiatu, ndignatu

  • riservato: seriu

  • risicare: vedi rischiare

  • risicato: risicatu, scarciu, isa isa, cuntatu

  • risipola: risibbela

  • riso 1: risu 1, cranulisu

  • riso 2: vedi risata

  • risoluto: risulutu, prontu, lestu

  • risolvere: (una faccenda intricata) sbricare, sbrujare, scardare 1

  • risolversi: (con costr. pron.) decidire (decìdere, decìtere, decitire), rrisulire

  • risparmiare: sparagnare, ncucchiare, mintire (mìntere)  de parte, (evitarsi un impegno, con costr. pron.) ffrancare

  • risparmiato: sparagnatu, ncucchiatu, misu  de parte, ffrancatu

  • risparmiatore: sparagnusu, tiratu

  • risparmio: sparagnu

  • rispettare: rispettare, unorare, (osservare scrupolosamente) usservare

  • rispetto: rispettu, crianza, riquardu, calatèu, cunziterazzione

  • rispettoso: rispettosu, etucatu, civile, custumatu, cumpitu, ggentile, curtese

  • risplendere: vedi rilucere

  • rispondere: rispunnire

  • risposta: risposta

  • rissa: barruffa, parapija, burdellu, casinu, ira de Ddiu, scumpiju, lliticata, zzingarata, sconṭru

  • rissoso: sperpèticu, urrusu

  • ristorare: ddifriscare (difriscare, ndifriscare), spuḍḍare li cannozzi, (risarcire) cumpenzare

  • ristoro: vedi refrigerio

  • risucchiare: rufare, sucare

  • risulta: vedi rimanenza

  • risultare: (derivare) vinire

  • risultato: risurtatu, èsitu, (positivo) successu, (negativo) fiascu, scaccu 1

  • risuolare: solare (sulare), mintire li petti

  • risuolatura: solatura

  • risurrezione: resurrezzione

  • risuscitare: bbivišcire

  • risuscitato: bbivišciutu

  • risvegliare: ddišcitare, sbejare, risbejare, spannare

  • risvegliato: ddišcitatu, sbejatu, risbejatu, spannatu

  • risveglio: risbeju, sbeja, diana

  • risvolto: (del lenzuolo) mmersu 2, (dei pantaloni) pieca

  • ritaglio: (di tempo) scappatura, foresboriu

  • ritardare: tardare, ddimurare, sguariare, fare tardu, rrivare cu lla ṭratotta

  • ritardo: tardanza

  • ritegno: cunṭrollu, scornu

  • ritenere: (reputare) pinzare (penzare), critire, (trattenere) ṭrattinire

  • ritenuta: ṭrattenuta

  • ritirare: pijare, rritirare

  • ritirarsi: (rincasare, con costr. pron.) ccujire, riccujire, mmasunare; (desistere) fare retupete, (con costr. pron.) rifardare, rritirare, mintire (mìntere) de parte

  • ritoccare: tuccare de nou, tuccare nn’auṭra fiata, (correggere, migliorare) currèggere (curreggire), ccunzare, ggiustare, sistimare

  • ritoccata: sistimata, cconzamentu, cconzatura, ccomotamentu

  • ritoccato: currettu, ccunzatu, ggiustatu, sistimatu

  • ritocco: currezzione, ggiustamentu

  • ritorcere: nturtijare, (le “sagne”) ncannulare

  • ritornare: turnare (tornare), riturnare (ritornare), vinire (scire) de nou, vinire (scire) nn’auṭra fiata

  • ritornello: riturnellu

  • ritorno: ritornu, turnata, sciuta, vinuta

  • ritorto: (intrecciato) nturtjatu, (riavvolto su sé stesso) ncannulatu, (storto) tortu, stortu

  • ritrarre: fare nu liṭrattu, (contrarre gli arti) rrunchiare, rrunciḍḍare

  • ritratto: liṭrattu

  • ritto: rittu, dirittu, tisu, a lla tisa

  • riunione: riunione, nconṭru

  • riunire: vedi radunare

  • riuscire: (essere in grado) riušcire, essere brau, essere bbonu, fitare (con costr. pron.), (riuscire a farcela) ncapare

  • riva: costa, spiaggia

  • rivale: cunṭrariu, avvirsariu, nimicu

  • rivelare: cunfissare, sprubbicare, spumpare, mintire mmenźu la chiazza, vannisciare

  • rivendugliolo: ccattabbinni

  • riverenza: cranne cunsiterazzione, rispettu, riquardu, stima, (smaccata) salamellicchi

  • riverire: rispettare, unorare

  • riversarsi: (traboccare) spitterrare, catire, superchiare

  • rivista: ggiurnale

  • rivolgimento: otamentu, riotamentu, ribbeglione, ssaùju, ṭraujamentu

  • rivolta: riotamentu, ribbeglione

  • rivoltamento: utulisciamentu (otulisciamentu), giramentu, otamentu, ṭraujamentu.

  • rivoltare: (un indumento) mmersare, (lo stomaco) stommicare, ggirare lu stòmmicu, utare lu stòmmicu, nnacculisciare, (voltare più volte) utare, ulutare, utulare, utulisciare, rutulare, urlare

  • rivoltato: (un indumento) mmersatu, (lo stomaco) stommicatu, ggiratu, utatu, nnacculisciatu, (voltato più volte) utatu, ulutatu, utulatu, utulisciatu, rutulatu, urlatu

  • rivoltoso: vedi ribelle

  • rivoluzione: vedi rivolta

  • rizzare: ntisare, mintire tisu, mintire rittu, nḍizzare, źźare (aźźare), sullivare

  • rizzato: ntisatu, tisu, rittu, nḍizzatu, źźatu, sullivatu

  • roba: rrobba

  • robustezza: forterezza, forza, calime, putenza

  • robusto: crišciutu, cranne, crossu, furzatu, termitignu, mpignunatu, tamaḍḍutu, carnutu, pašciutu, chiantutu

  • Roca: Roca

  • rocchetto: rucchettu, canneḍḍu, cumìtulu, sicaretta, rolla, spagnuletta

  • rocchio: (di salsiccia) curmu

  • roccia: cute, munte, pèntime, tustina, scoju

  • Rocco: Roccu

  • rodere: rusicare

  • rodìo: rùsicu

  • Rodolfo: Rutolfu, Foffu

  • rogna: rugna, tigna, (traslato) fastìtiu, cardatura, sṭrubbu, mpicciu, seccatura, rumpimentu, ruttura

  • rognone: rugnune

  • rognoso: rugnusu, tignusu

  • Rolando: Rulandu, Landu

  • Roma: Roma

  • romano 1: (di Roma) rumanu

  • romano 2: (il peso della stadera) marcu

  • romanza: rumanza

  • romanzo: rumanzu

  • Romeo: Rumeu

  • romice: lapazzu

  • rompere: rumpire (rùmpere), scašciare, crepare (cripare), spaccare, spizzare, spaccarisciare, smusare, crisimare,  (fratturare) stuccare, (traslato) cardare, sṭrubbare, stunare, rumpire li pampasciuni

  • rompicapo: manciamentu (mangiamentu) de capu

  • rompiscatole: rumpicujuni, tiranṭrame, cardaturu

  • ronca: ronca (runca)

  • roncola: ròncula, runceḍḍa

  • ronda: ronda

  • rondella: rundella

  • rondinella: rondinella

  • ronfamento: cròffulu

  • ronfare: croffulare, carufare, pippisciare

  • ronzare: (detto dell’orecchio) rusciare, fiscare, (traslato) cattisciare, muschisciare

  • ronzio: (nell’orecchio) rusciu, fiscu

  • rosa: rosa

  • Rosa: Rosa, Rusina, Sina

  • Rosalba: Rusarba

  • Rosalia: Rusalìa

  • Rosaria: Rusaria, Saja

  • rosario: rusariu, cruna, patarnošci

  • rosetta: rusetta

  • rosicchiare: rusicare, pizzulisciare

  • rosmarino: rosamarina

  • rosolaccio: (il fiore) papauru, scattalora, (la pianta) paparina, (il frutto) papagna

  • rosolio: rosoliu

  • rospo: rospu

  • rosseggiare: rrussicare

  • rossetto: russettu

  • rosso: russu, (rosso dell’uovo) pìpulu

  • rossore: scannìa, vampata, cauta

  • rotella: rutella, ruteḍḍa

  • rotolare: rutulare (rotulare), ulutare, utulare, urlare

  • rotolo: ròtulu

  • rotondo: tunnu 1

  • rottame: scašcizzu, caccavella, fracitume

  • rotto: ruttu, scašciatu, crepatu (cripatu), spaccatu, spizzatu, spaccarisciatu, smusatu, crisimatu,  (fratturato) stuccatu, (traslato) cardatu, sṭrubbatu, stunatu

  • rottura: dannu, sconzamentu, (di scatole) sṭrubbu, mpicciu, seccatura, rumpimentu, ruttura, cardatura

  • rotula: rutella

  • rovesciare: (capovolgere) mberticare, mmersare, ncapuzzare, riutare, (rimettere) ommicare

  • rovesciarsi: vedi riversarsi

  • rovescio: (la parte opposta) mmersa, (vomito) òmmicu

  • roveto: scrascia, scrascitu

  • rovina: rruvina, perdizzione, sbentura, scašcìu, scatafašcìu, šciacura, scuncassu, spacelu

  • rovinare: rruvinare, quastare, rrunzare, scunzare, scuncignare, sṭruscire

  • rovinato: rruvinatu, quastatu, rrunzatu, scunzatu, scuncignare, sṭruttu

  • rovistare: circare (cercare), (a fondo) scaruttare (scarottare), (senza successo) mpaccire, mpaccire l’aria

  • rovo: scrascia, scrascitu, scorpu

  • rozzo: biforcu, źòticu, tamarru, scarufaterra, màźźaru, cafone, maṭriale, nźallu, scrianzatu, villanu, źàmbaru, źulù

  • rubacuori: rattusu

  • rubare: rrubbare, frecare, futtire, crattare, šcippare

  • rubinetto: rubbinettu, (di una botte) duce 2

  • ruchetta: rùcula

  • rudere: parite (casa ecc.) sgarratu

  • Ruffano: Rufanu

  • rufianare: rrufianare

  • ruffiano: rufianu, ṭrapanzanu, portannuci

  • ruga: rignu, rappa, ràppulu

  • Ruggero: Ruggeru, Luggeru

  • ruggine: ruggia, rùggine

  • rugiada: sirenu, mmuttura

  • rugiadoso: mmuḍḍatu de mmuttura, (fresco, appena colto dalla pianta) llattumatu (lattumatu)

  • rugoso: rappulusu, rrignatu,  rrappulatu

  • rullare: (spianare con un rullo) cilinḍare

  • rullo: cilinḍu

  • ruminare: riumare

  • ruminazione: riumu

  • rumore: rumore, rusciu

  • rumoroso: ca face rusciu, (chiassoso) frustaru, frustatone, pannacciaru, critantaru

  • ruota: rota

  • ruotare: ggirare, fitare, utare (otare)

  • russamento: vedi ronfamento

  • russare: vedi ronfare

  • rustico 1: (sost.) rusticu

  • rustico 2: (agg.) vedi rozzo

  • ruta: ruta

  • ruttare: ndarluttare

  • rutto: ndarluttu

  • ruvido: raspusu

  • ruzzolare: vedi rotolare

 

 

                                                                                                                                                        IL CARTACEO