.gif)
A
a: (prep. e cong.) a
abbacchiare: scotulare
abbacchiato: (depresso) rifardatu, vvilutu, scuraggiatu, scunfitatu, disperatu, dimertu, ssarmatu
abbadessa: batessa, maṭre
abbaiare: bbajare (bajare)
abbaino: linterninu, lucernariu
abbaio: bbaju (baju)
abbandonare: bbandunare (bbandonare), llassare (lassare), llintare, chiantare
abbandono: bbandonu
abbassamento: bbašciamentu, conca, funnata, cupa, šcisa, vašcianza, calata
abbassare: bbašciare, calare, šcinnire, (un prezzo) ritucire, mmarcatire
abbasso: abbašciu
abbastanza: bbastanza, aivoja, issiòja, ufa, bbundante
abbattere: (una costruzione) sfrabbricare, sgarrare 1, sburrare 1, (un albero) scettare, schiantare, scappare, sṭruncunare
abbattuto: vedi abbacchiato
abbecedario: sillabbariu
abbellimento: bbellimentu, urnamentu
abbellire: bbellire, urnare, ccunzare, ggiustare
abbeverare: bbiverare
abbeverata: bbiverata, vìppita, bbïùta, nṭrobbicata, ncalittata
abbeveratoio: pila, pileḍḍa
abbigliamento: tuletta
abbigliare: sṭracallare, mmutare, mpernacchiare, mpupare, ntustare, mpichessare, ntulettare
abbigliato: sṭracallatu, mmutatu, mpernacchiatu, mpupare, ntustatu, mpichessatu, ntulettatu
abbinamento: ccuppiata
abbinare: mparijare, ncucchiare, ccoppiare (ccuppiare)
abbinato: mparijatu, ncucchiatu, ccoppiatu (ccuppiatu)
abbindolare: mprusare, mbrujare, mpapucchiare, nculare, futtire, frecare, ṭruffare, bitonare, nfinucchiare, pijare ppe fessa
abbiosciarsi: (con costr. pron.) lloffiare (lluffiare), mmošciare, scacare
abboccare: (con costr. pron. indiretta) mmuccare
abbondante: bbundante, mutu 1, superchiu, aivoja, issiòja, tantu, cu lla chica, ssai, vantaggiatu
Abbondanza: Bunnanzia
abbondanza: bunnanzia (bbundanza), ricchezza
abbondare: bbunnare, bbiundare
abborracciare: mmarrunare, rrunzare, sṭruppiare
abborraccione: mmarrunaru, rrunzone, sṭrappune
abbottonare: ppuntare, buttunare
abbozzare: mpustare 1, ncignare
abbozzato: mpustatu, ncignatu
abbracciare: mbrazzare
abbracciato: mbrazzatu
abbrancare: bbrancare, rranfare, futtire
abbreviare: ritucire, ncurtire, ccorciare, sṭrincire (sṭringire, sṭringere, sṭrìncere)
abbrivio: llanzu
abbronzarsi: nnirvicare
abbronzato: nnirvicatu
abbruciacchiare: vedi bruciacchiare
abbruciacchiato: vedi bruciacchiato
abbrustolire: mbrustulire, mbrusticare, mbruscare
abbrustolito: mbruscatu, mbrustulutu, mbrusticatu
abbuffare: manciare cu ssette carźe, bbuffare, scarufare, ncafurchiare, ncafuḍḍare, sṭrafucare, ncašciare, ncardašciare, ncüazzare, ncofinare 1, sbafare, sburdacchiare, scaccare
abbuffata: bbinchiata, manciata, sburdacchiata, bbuffata, sṭrazzata
abbuffato: bbuffatu, ncašciatu, ncüazzatu, ncofinatu
abbuiarsi: scurire, mbrunire
abbuiato: scurutu, mbrunutu
abbuonare: bbunare, sparagnare, ffrancare
abietto: bbricante, mariulu, malajurnu, farabbuttu, malanḍinu, fitente
abile: bonu, brau, purtatu, spertu 1, capace, valente, finu, vecchiu a ll’arte
abilità: capacità, sbricu, abbilità, arte, braùra, maistrìa, pràtica, gnìgnuru, nteliggenza
abisso: abbissu, àvisu, ora, spunnu, scunfunnu
abitante: abbitante
abitare: abbitare, vivire 1 (vìvere)
abitazione: abbitazzione, casa
abito: àbbitu, custume, veste, vistitu
abituale: sòlitu, ordinariu, sempre lustessu, de ogni ggiurnu
abituare: bbituare (abbituare, bbituvare), mparare, sṭruìre, (male) vizziare, malemparare
abituato: bbituatu (abbituatu, bbituvatu), sṭruìtu, mparatu, (male) vizziatu, malemparatu
abitudine: bbitùtine (abbitùtine), sòlitu, vizziu, malatìa, bbusu, caḍḍu 2
abolire: cassare, scancellare
aborrimento: otiu
aborrire: otiare (odiare, udiare, utiare)
abortire: bburtire
aborto: abbortu, (traslato) sṭraformu, mosṭru
abradere: rascare, crattare
Abramo: Abbramu
abulico: scanzafatiche, vacabbondu, culivanu, ncrišciusu, ncrišci, caifassu, sfaticatu
abusare: bbusare, tirare mutu la corda, carcare la manu, pprufittare
abuso: bbusu, vizziu, malatìa
acari: (delle piante) risina, (essere colpito dagli acari) rrisinare
accadere: succètere (succèdere, succedire, succetire)
accagliare: quajare, cundenzare
accalappiacani: cchiappacani
accalappiare: vedi acchiappare; per il traslato vedi abbindolare
accalcare: stipare, mmunṭrunare, ncafuḍḍare, ncafurchiare
accaldarsi: sutare
accanimento: ccanimentu, puntiju, punta, purfidia, ustinazzione, persecuzzione
accanirsi: (con costr. pron.) ccanire, (trans.) ṭrumentare, marturiare, persecutare, bersajare, puntare, turmentare, turturare, upprìmere
accanito: ccanitu, capitostu, mulacchione, calabbrese, puntusu, puntijusu, purfidiusu, testardu, caparbiu, ustinatu, ppassiunatu, ncarnatu
accanto: de costi, ffiancu
accaparrare: ncaparrare, mpignare
accapponare: (rabbrividire) mpilare, rizzicare, nfrizzulisciare, mpicariḍḍare, cungelare
accarezzare: ncarizzare, llušciare
accartocciare: ncartucciare (ncartocciare)
accasare: spusare (sposare)
accasciarsi: šcinucchiare, scunucchiare, catire, scuppare
accatastare: mmitare, stipare, mmunṭrunare, mpignunare
accatastato: mmitatu, stipatu, mmunṭrunatu, mpignunatu
accattonaggio: limòsina, cerca
accattone: limosinante, cercantinu, minnicu
accavallare: ncavarcare
accavallato: ncavarcatu
accecare: cicare, nguirciare
accecato: cicatu
accendere: ddumare, mpicciare, mintire focu
accendino: machinetta
accerchiamento: assetiu
accerchiare: ntorniare (nturniare) ncirchiare, nturnisciare, circundare, cunturnare
accertare: ccertare, ppurare, cunṭrollare
acceso: ddumatu, mpicciatu
accesso: porta, ṭrasuta, aṭriu, ngressu, (varco in un muro di campagna) quataru, (diritto di accesso) iussu
accestire: cacciare, cimare, fijolare, scattunare, nchiuppare
accestito: cimatu, fijolatu, nchiuppatu
accetta: ccetta
accettare: ccettare
acchiappacani: vedi accalappiacani
acchiappare: cchiappare, ccianfare, nfergiare, zziccare, rranfare, nferrare, nguantare
acchitare: cchittare
acchito: cchittu, (d’acchito) a lla prima bbotta
accia: azza, matassa
acciabattare: ncarcagnare, scarcagnare, taccunisciare, scarpunisciare, nḍuzzicare
acciaccare: cciaccare, ndebbulire, nfracitire
acciaccato: cciaccatu, ndebbulutu, patutu, sufferente, nfracitutu
acciacco: cciaccu, malatìa, malannu, sufferenza
acciaio: zzaru
acciaiolo: peṭramula
acciambellare: ncuḍḍurare
acciambellato: ncuḍḍuratu
accidente: coccia, corpu, ṭronu, lampu, sajetta, sajema
accidenti: cagna ! (cagnu!), fùrmine!, ṭronu!, lampu!, sajetta!, sajema!, samba!
acciderba: vedi accidenti
acciottolare: nfricciare
acciottolato: (agg.) nfricciatu, (sost.) nfricciata
accipicchia: vedi accidenti
acciuffare: vedi acchiappare
acciuga: alice
accoccolarsi: (con costr. pron.) mmasunare, ncüàre, ncunijare, stare ncui
accoccolato: ncüàtu, ncunijatu
accoglienza: ccoglienza
accogliere: ncommitare, ccomutare, lloggiare, ccettare, ricevire (ricèvere)
accollato: ncullatu (ccullatu), cu lla pistagna, chiusu
accoltellare: ncurtiḍḍare, feḍḍisciare
accomodamento: vedi arrangiamento
accomodare: (riparare) ggiustare, ccunzare, riparare, rimetiare, (appianare) ccomutare, cuncertare, ncurdare, sistimare, (accomodarsi) ncommitare (con costr. pron.)
accompagnamento: ccumpagnamentu, prucissione sècutu, secuteḍḍu
accompagnare: ccumpagnare
acconciamento: cconzamentu, cconzatura
acconciare: ccunzare (cconzare), ggiustare
acconciatura: (dei capelli) gnettatura, (riparazione) cconzatura, riparazzione, ggiustamentu
acconcio: atattu (adattu), bbonu, degnu, ggiustu, nduvinatu, appostu
accontentare: ccuttintare (ccuttentare, cuttentare, cuttintare, cuntentare), ciutare, capacitare, carmare, sudispare
acconto: caparra
accoppiare: ccoppiare (ccuppiare), ncucchiare, mparijare, unire, (accoppiarsi sessualmente) scupare, ncummare, ssuppare, cchianteḍḍare (cchiantiḍḍare)
accoppiata: ccuppiata, cucchia, parija
accorciare: ccorciare (ccurciare), ncurtire, mpiccinnire ritucire
accordare: ncurdare (ncordare), (mettere d’accordo) cumbinare, cuncurdare, ggiustare
accordo: accordu, ntisa, ggiustamentu, comprumesu, armunìa, cuncordia, pace
accorgersi: ncurgire (ncòrgere, ccòrgere, ccurgire), ddunare, nutare
accorrere: fuscire
accortezza: vedi attenzione
accorto: ttentu, ncortu (ccortu)
accostare: vvicinare, rripare, (la porta) bbuccare 2, ncustare
accostato: vvicinatu, rripatu, bbuccatu, ncustatu
accosto: vedi accanto
accostumare: vedi abituare
accostumato: vedi abituato
accovacciarsi: vedi accoccolarsi
accozzaglia: massammurra, muntarrune
accrescimento: crìšcita, cacciata, vanzu, aumentu
accucciarsi: vedi accoccolarsi
accucciato: vedi accoccolato
accudire: bbatare, stare ttentu, tinire mente, (gli animali) cuvernare, (la casa) fare le servizzie (sarvizzie)
accumulare: mmunṭrunare, (denaro) mintire (mìntere) de parte, ccantunare
accusa: ccusa, (ingiusta) numinata, fausità, calugna, nfamia
accusare: ccusare, ncurpare, ncriminare, (ingiustamente) nfamare
acerbo: crestu, verde
acetilene: citilena
acetire: spuntare 2, ddiventare citu, (inacidire) nnacitire
aceto: citu
acidità: acitu (sost.)
acido: (agg. e sost.) àcitu, (agg.) nnacitutu, arteratu, àcitu, ccancarutu, rrancitutu, ràncitu, (detto del vino) spuntu
acino: àcinu
acne: sfocu, craneḍḍu, sprasceḍḍu
acqua: acqua, (acque da risciacquo) šciacquature, sciotte, (acqua in bocca!) cittu!
acquaio: pila, pileḍḍa, limma, limmu, vasca
acquaiolo: acqualuru
Acquarica: Acquàrica
acquasanta: acquasanta
acquasantiera: acquasantiera
acquata: sprušciata (sfrušciata), nziḍḍicata, sprušciu (sfrušciu)
acquattarsi: ncaruttare, ncafurchiare, ncucujare, rrunchiare, rrunciḍḍare, stare ncui
acquattato: ncaruttatu, ncafurchiatu, ncucujatu, rrunchiatu, rrunciḍḍatu, ncui
acquazzone: scaricata, scàrica, frušcìu
acquedotto: acquetottu
acqueo: de acqua
acquerugiola: acqua piu piu, nziḍḍicata
acquietare: carmare, capacitare, quetare, ṭranquilliź źare, ciutare
acquistare: cquistare, ccattare
acquisto: cquistu, ccattu
acquitrino: patula (padula), patulu
acquolina: (in bocca) sputareḍḍe
acquoso: acquusu
acre: aspru, maru, maròsticu, raspusu, stizzusu, spuntu, crestu
aculeo: spina de rizzu
acume: gnìgnuru, giutizziu, ngegnu, ntellettu, nteliggenza
acuminato: pizzutu, mpizzutatu, puntutu, a ppunta
adagiare: mpuggiare (mpoggiare), ncummire, (con costr. pron.) ccomutare, ncommitare (ncummitare)
adagiato: mpuggiatu, (detto di persona) ncommitatu, ccomutatu
adagio: chianu, (adagio adagio) chianu chianu, tommi tommi, loccu loccu, tìppiti ttàppiti
Adalgisa: Ggisa
Adamo: Atamu, Tamu (Damu)
adattamento: atattamentu, cconzamentu, rranciamentu
adattare: atattare, ggiustare, ccunzare, cuncertare, sistimare, rimetiare, (alla meglio) rranciare
adattato: atattatu, ggiustatu, ccunzatu, cuncertatu, sistimatu, rimetiatu, rranciatu
adatto: atattu, bbonu, purtatu, degnu, ggiustu, nduvinatu
addentare: mozzicare (muzzicare), calare
addestrare: sṭruìre, mmušciare (mmošciare 2), mparare, nzegnare, spiecare
addestrato: sṭruìtu, mparatu
addiaccio: curti, ricintu, ncurtaturu, mbracchiu
addietro: rretu, prima
addizionare: ggiuncire, fare la ppiù
addizione: la ppiù
addobbare: bbellire, ccunzare, parare, urnare
addobbato: bbellitu, ccunzatu, paratu, urnatu
addobbo: parazzione, festa, urnamentu
addolcire: dducire, źuccarare
addolorare: ndulurare, dispiacire, (con costr. pron.) ndulurare, dispiacire, sṭrubbare, cusṭrubbare, mbilinare
Addolorata: Ndulurata (Ndolurata)
addolorato: nduluratu, dispiaciutu, sṭrubbatu, cusṭrubbatu, mbilinatu
addome: venṭre, panza, ṭrippa, (dispr.) venṭrisca, stommicale
addomesticare: dumare (tumare), mmanzare
addomesticato: dumatu (tumatu), mmanzatu, manzu
addormentare: ddurmišcire, mpannare, mpassulare
addormentato: ddurmišciutu, mpannatu, mpassulatu
addossare: mpuggiare (mpoggiare), ncustare (ncostare), rripare, vvicinare, ccantunare
addosso: susu, rripa, de costi, nanti (nanzi), ffiancu
Adelaide: Telaite
Adele: Atele, Telina
adempiere: cumpire (compire), fare
aderente: vicinu vicinu, ttaccatu, ncuḍḍatu, (detto di vestito) ttillatu, sṭrittu, nfusatu
aderire: ttaccare, ncuḍḍare, cumbaciare
adesso: moi, mo’
adiposo: crassu, crossu, buźźunettu, tamaḍḍutu, pašciutu, ttappu, spanzatu, ṭrippinchiatu, ṭrippune, ṭrippusu, venṭrutu
adirarsi: rraggiare, arterare, rraggiare, ncazzare, stizzare, ndignare, sdignare, mbestialire
adirato: arteratu, rraggiatu, ncazzatu, stizzatu, ndignatu, sdignatu, mbestialutu
adito: ngressu, porta, ṭrasuta, passaggiu, (in una campagna) quataru
adocchiare: lluzzare, vvintare (vventare), minare l'occhiu a…
adolescente: mpizzatu, mpizzateḍḍu, mpinnatu
adombrarsi: (offendersi) arterare, ncazzare, rraggiare, stizzare, ndignare, (spaventarsi, detto di un animale) šciuntare, ssumbrare, scumagnare
adoperare: usare, utiliźźare (utuliźźare)
adornare: vedi addobbare
adorno: vedi addobbato
adulare: llišciare, llušciare, lliccare lu culu
adulatore: lliccaculi
adulazione: lliccata, salamellicchi
adulterare: arterare, mafagnare, fare marruffe, fare mbroje
adulterino: sburiu
adulterio: ṭratimentu
adultero: ṭratitore
adulto: rrivatu, crišciutu, mpinnatu, cranne
adunanza: riunione, cuncistoru, (di una congregazione) capìtulu
adunare: ncucchiare, riunire
adunco: comu ncinu, a ncinu
aeroplano: apparecchiu
afa: faugnu
afato: cufiu
affabile: dorce, curtese, ggentile, temucràticu (demucràticu), a lla manu
affabilità: curtesìa, ggentilezza, temucrazia (demucrazìa)
affaccendarsi: sbattire, dare de fare, fare le servizzie (sarvizzie), sforticare le maniche, mmanisciare, ṭraficare, nṭricare, ṭravajare
affaccendato: sbatturu, nṭricatu, ṭravajatu
affacciare: nfacciare, quardare, dare inṭra
affaccio: ffacciu
affamato: ffamatu, spamatu, spamicatu, mortu de fame, spunnatu
affannarsi: nfannisciare, tinire lu nfannu, sbattire, (con costr. pron.) dare de fare, minare a ccìtere, ccitìre de fatica
affanno: nfannu, subbrafiatu, scatu
affannoso: nfannisciatu
affare: affare, ccattu, cquistu
affascinante: ffašcinante (nfašcinante), ṭṭraente, ttirante
affascinare: ffašcinare (nfašcinare), ccantare, mmacare, sṭrecare
affascinato: ffašcinatu (nfašcinatu), ccantatu, mmacatu, sṭrecatu
affaticamento: sṭracchitùtine, lesitùtine, debbulezza
affaticarsi: sṭraccare, llisare (llesare), vvilire, spacchinare, mmošciare 1, smammare 2, lloffiare (lluffiare), rifardare
affaticato: sṭraccu, llisatu, vvilutu, mmošciatu, lloffiatu, rifardatu
affatto: filu 2, propiu, ppe gnenti
affatturare: mmacare, sṭrecare
affatturato: mmacatu, sṭrecatu
affatturazione: fattura, macarìa (mmacarìa), jettatura, malocchiu
affermare: dicire (dire), dire de sine
afferrare: vedi acchiappare
affettare: tajare, feḍḍisciare
affettazione: mmosse, smorfie, lafie
affetto: affettu, amure, bene, affezzione
affettuoso: affettosu (affettusu)
affezionarsi: affezzionare (affezziunare), nnamurare, ppassiunare, ttaccare, ncarnare
affezionato: affezzionatu (affezziunatu), nnamuratu, ppassiunatu, ttaccatu, ncarnatu
affezione: vedi affetto
affibbiare: (collegare) nfibbiare, ttaccare, unire, cullecare, (appioppare) nfibbiare, ncuḍḍare, ncuzzettare (ncuzzittare), rifilare
affidamento: (fiducia) fitucia, speranza, fete, (consegna) cunzegna
affidare: (un compito a qualcuno) ncaricare, nteressare, mpegnare, cumannare, (consegnare) cunzignare (cunzegnare)
affilare: mmulare, temperare, mpizzutare
affilato: mmulatu, temperatu, mpizzutatu, pizzutu
affinché: cu, quantu cu
affiochire: ndebbulire, ddiventare dèbbule
affiochito: ndebbulutu
affittare: nfittare 1
affitto: nfittu (ffittu)
affliggere: ṭrumentare, cusṭrubbare, dannare, marturiare, sṭrubbare, persecutare, bersajare, turmentare, turturare, upprìmere, (con costr. pron.) ccanire
afflitto: fflittu, maru, cusṭrubbatu, nnuticatu, malincònicu, mmušciatu, murtificatu, scunzulatu, ṭribbulatu
afflizione: scunfortu, cusṭrubbu, dulore, sufferenza, sfitucia, disperazzione
afflosciarsi: scunucchiare, scacare, lloffiare (lluffiare), mmošciare 1, rifardare
afflosciato: scunucchiatu, scacatu, lloffiatu, rifardatu
affogamento: nfucamentu, soffucamentu, sfissìa
affogare: nfucare
affollamento: cunfusione, casinu, burdellu, fuḍḍa, carca, manḍa, ssamu, pressa, ṭràficu
affollare: nchire de ggente
affondare: (trans.) nfunnare, ssabbissare, ssammuttare, (intr.) scire a ffunnu, (nel terreno) ngafare
affrancare: ffrancare, bbunare, sparagnare
affranto: (dal dolore) scunzulatu, nduluratu, custrubbatu, mbilinatu, (dalla fatica) ccisu de fatica, sṭraccu, sṭraccu mortu, llicrisu, sauritu, cripatu
affrettarsi: mmanisciare, sbricare, spicciare, fuscire, scappare, ṭruttare, caluppare
affrontare: pijare de pettu, (all’insaputa) pijare a llu sṭrittu
affumicare: nfumicare, spumicare
affumicato: nfumicatu, spumicatu
affusolare: nfusulare, ssuttijare, (detto di un abito) ttillare
affusolato: suttile, (detto di un abito) nfusatu, nfusulatu, ttillatu, sṭrittu
afidi: risina, (essere colpito dagli afidi) rrisinare
afono: senza uce, rippijatu, mbrafatu
afoso: faugnusu, soffucante
Africa: Àfrica
africano: africanu, moru
afro: vedi acre
afrore: ànfitu, zzumfiu
Agata: Àcata
agave: spatune
agenda: libbretta
agevolare: faurire, jutare, sustinire, privileggiare
agevolazione: favore
agganciare: ccappare, nfibbiare, mpinnire (mpènnere)
agganciato: ccappatu, nfibbiatu, mpisu
aggancio: ccappatura
aggeggi: sṭrafizzie, sarcìnule, stozze, marcatanzìe
aggeggio: sṭrumentu
agghindare: ntulettare, ttillare, sṭracallare, mpichessare, (dispr.) mpernacchiare, mpupazzare
agghindato: ntulettatu, ttillatu, sṭracallatu, mpichessatu, (dispr.) mpernacchiatu, mpupazzatu
aggiogare: mintire sutta, ttaccare, sciuncire
aggiogato: misu sutta, ttaccatu, sciuntu
aggiungere: ggiuncire (ggiùncere, ggiùngere, ggiungire), mintire (mìntere)
aggiunta: ggiunta, supprementu, rifusu, chica
aggiustamento: (accordo) ggiustamentu, accordu, cuncurdatu, cumprumesu, (riparazione) rimetiu, atattamentu, riparazzione, riparu, sistimata, sistemazzione, ccomotamentu, cconzatura, cconzamentu
aggiustare: ggiustare, ccunzare (cconzare), sistimare, ricuperare, rimetiare, riparare, ccomutare
aggranchire: ggiuncare, mpalare, mpicariḍḍare (mpicareḍḍare), nfrizzulisciare, ntostulisciare
aggranchito: ggiuncatu, mpalatu, mpicariḍḍatu (mpicareḍḍatu), nfrizzulisciatu, ntostulisciatu
aggraziato: ngrazziatu, buneḍḍu, caleḍḍu
aggressivo: viulentu, ndemuniatu, mbestialutu, scatinatu
aggrinzire: rrignare, mpassulare, rrappulare
aggrinzito: rrignatu, mpassulatu, rappulusu, rrappulatu
aggroppare: nchiuppare
aggroppato: nchiuppatu
aggrovigliare: nturtijare, mbrujare
aggrovigliato: nturtijatu, mbrujatu
agguato: posta 1
agiato: signuru, pruitutu, bašcià
agile: cardillu, lestu, sbertu, prontu, risulutu, veloce, zzumparinu, peti leggiu
agio: aggiu, còmmitu, comudità
agire: aggire, fare, nḍuzzicare, scurcujare, ṭraficare
agitare: (smuovere) cotulare, cotulisciare, sbattire, šciammulisciare, ṭraujare, (preoccupare) cuscitare, fare pernoticare, fare timire, fare ncazzare, mintire anzia
agitarsi: (muoversi) scazzicare, šciuḍḍicare, ujicare, (essere in apprensione) parpitare, stare ṭravajatu, (con costr. pron.) cuscitare, pernoticare, rusicare
agitato: (smosso) šciammulisciatu, ṭraujatu, (preoccupato) cuscitatu, ṭravajatu, sbattutu, anziusu, (alterato) arteratu, ncazzatu, nervosu, rraggiatu
agitazione: nervosu, pàrpitu, parpitazzione, smania, batticore, anzia, ṭravaju, rùsicu, tarlu, ncarcu de pettu
aglio: aju
agnello: agnellu, pecureḍḍu, aunu, (agnello svezzato) aunu pašcitizzu , (carne d’agnello castrato) casṭratu
Agnese: Gnese
ago: acu, (ago per il tabacco) acuceḍḍa (acuceḍḍa)
agonia: acunìa
agonizzare: ṭrasire a ll'acunìa
agoraio: acularu
agostano: de acostu
Agostino: Acustinu, Austinu, Stinu
agosto: acostu
agreste: crestu
agro 1: (agg.) vedi acre
agro 2: (sost.) feu, territoriu
aguglia: àcura
aguzzo: vedi acuminato
aia: aria 1
aiola: jola
aiutante: dišcìpulu, (nell’edilizia) manuale, manìpulu
aiutare: jutare, sustinire (sustenire), ccumpagnare, dare na manu
aiuto: jutu, favore, prutezzione, sustegnu, benefizziu, cunṭribbutu
aizzare: ncarnare 2
alacre: lestu, prontu, faticante, vulenterosu
alacrità: voja, mpegnu, cùcuma
alba: arba, la ssuta de lu sule, la źźata de lu sule
albagia: crandezza, cuntinenza, superbia, superberìa
albanese: arbanese
Albania: Arbanìa
albeggiare: chiarire, scherire, llucišcire
alberato: cu àrguli
alberello: arguleḍḍu
albergo: arbergu
albero: àrgulu, pete
Alberto: Arbertu
albicocca: vernacocca, spergia
albicocco: àrgulu de vernacocca, àrgulu de spergia
albume: jancu de ou
alcool: spìritu, (denaturato) spìritu de àrdere
alcova: arcova
Aldo: Aldu
Alessandro: Lesandru
Alessano: Alissanu
Alessio: Lessiu
Alezio: Aleźźiu
alfabeto: arfabbetu
Alfonso: Ffonziu
Alfredo: Arfretu
alga: àlica
alice: alice
alimentare: (ver.) civare (cïàre), dare de manciare, cuvernare, sustentare
alimentazione: lu manciare (mangiare)
alimento: vedi alimentazione
Alimini: la Lìmini
alito: àlitu, fiatu, rifiatu, rispiru, suspiru, (alito cattivo) ànfitu
allacciare: llazzare, ttaccare, nchiaccare, nnutare, unire, cullecare
allagamento: laccu, laccaru (lacquaru), sette laccare
allagare: fare lu laccu, fare le sette laccare
allampanare: rrisinare, nfilittare, siccare, nchizzare, ntignare, nfilosserare, ntisicare
allampanato: rrisinatu, nfilittatu, siccatu, nchizzatu, ntignatu, nfilosseratu, ntisicatu
allappare: rrappare, llivare li denti
allappato: rrappatu
allargamento: llargatura, aumentu, crìšcita
allargare: llargare, ngrannire, spanzare
allargato: llargatu, ngrannutu, spanzatu
allarmare: llarmare, mpaurare, mintire scumpiju
allarme: llarme
allascare: llascare, llintare
allascato: llascatu, lascu, llintatu, lentu
allattamento: llattata
allattare: llattare, mintire a lla minna
alleanza: pattu, accordu, soscetà, unione
allegare: vedi allappare
alleggerimento: calu, rilašciu, diminuzzione, sṭrincimentu
alleggerire: lleggerire, lleggiare, (intr.) divintare leggiu
allegramente: llecramente, cu allecrìa, cu llu presciu, facennu bardoria
allegrezza: vedi allegria
allegria: allecrìa, presciu, cuttentezza, bardoria, risu
allegro: llecru, prisciatu (presciatu), schersone, sciocarinu, spassusu
allenare: llenare, mparare, bbituare, sṭruìre
allentare: llintare, llascare, spanare, svitare
allentato: llintatu, llascatu, spanatu, svitatu
allerta: llerta
allettamento: cannu, ncašciu
allettante: ṭṭraente, ttirante
allettare: ngulare
allettato: ngulatu
allevare: (crìšcere), (pašcire)
allevato: crišciutu, pašciutu
allicciare: stizzare, nterzare
allicciatoio: stizzaturu, nterzaturu
allicciatura: nterzatura
allignare: pijare, zziccare
allineamento: rica, linia
allineare: mintire an fila
Alliste: Lliste
allodola: taragnula, picìcera
alloggiare: lloggiare (lluggiare)
alloggio: lloggiu (alloggiu), arbergu
allontanare: lluntanare, scustare (scostare), llargare, smammare 1
allora: tannu
alloro: raulu
alluminio: lluminiu
allungare: llunghire, sperlungare, aumentare, crišcire
allungato: llunghiutu, sperlungatu, aumentatu, crišciutu
allusione: mmuttura 1, ntìfuna
alma: vedi anima
almanacco: barbanera
almeno: armenu, ppe llu menu, perlumenu
alquanto: mutu 1, bbundante, superchiu, aivoja, issiòja, tantu, ssai
alt: (inter.) artu, fermu, sotu
altalena: artalena
altare: artare
altarino: artarinu
alterare: arterare, (peggiorare) scunzare, sfare, sṭrafurmare, sṭravisare, sconṭrafare, sfurmare, (andare a male) quastare, rrancitire, mbalire, nnacitire, (contraffare) ṭruccare, mmafagnare, (turbare, irritare) nnervusire, rraggiare, ncazzare, ndignare, sdignare, mbestialire
alterigia: vedi albagia
alternativa: o sine o none
alternativamente: nna fiata … nna fiata…
altero: (superbo) superbu, superbiusu, mpurbiatu, ufanu, croliosu, (sussiegoso) cuntinusu, ncaḍḍuzzatu
altezzoso: capitisu, otiosu, mpurbiatu, musimmuttatu, musitortu
alticcio: arźillu, mbriacu, mbrillu
alto: vautu, longu, sperlongu, sperlungone, cannilongu, giacante
altrettanto: (agg. e avv.) auṭrettantu, (agg.) lu stessu, lustessu, uquale, paru
altrieri: nusterzu (nustersu)
altrimenti: auṭramente (auṭrimenti), senò, cinò
altro: auṭru, aḍḍu 2
altrove: a nn’auṭra vanna
altura: artura, serra 2, murgia, muntarrune, cullina, vautina, muntagna
alveare: aparu
alzare: sullivare, ausare, ntisare, źźare
alzata: źźata, lu źźare
alzato: sullivatu, ausatu, ntisatu, źźatu, tisu
amabile: (simpatico) simpàticu, buneḍḍu, ngrazziatu, ttirante, ṭṭraente, (detto del vino) buccatu, duce, dorce, pastusu
amabilità: dorcezza
amalgamare: mmassare, mpastare, temperare
amante: amante, nnamuratu, amicu, cumpagnu
amaranto: (erba) suliṭru
amare: amare, ulire bbene, affezzionare (affezziunare), nnamurare, (adorare) sṭravitire, ṭravitire, (gradire) cratire, custumare, piacire
amareggiarsi: mbilinare, dispiacire, cusṭrubbare, sṭrubbare, scurrucciare
amareggiato: mbilinatu, dispiaciutu, maru, sṭrubbatu, cusṭrubbatu, scurrucciatu, nduluratu, murtificatu, scunzulatu.
amaro: maru, aspru, maròsticu, uscante, vilenu, tòssicu, ssenziu
amarognolo: maròsticu, mariceḍḍu
ambasciata: mbašciata
ambasciatore: mbašciatore, portannuci, mmissu
ambizione: ambizzione, purfidia, ngurdiźźia, fame, site
ambizioso: ambizziusu, purfidiusu, ngurdiusu, ffamatu
ambo: ambu
Amelia: Melia
America: Mèrica
americano: mericanu
amicizia: miciźźia
amico: amicu, cumpagnu
amicone: amicone, amicu de lu core, šciampagnone
amido: pòsima
ammaccare: mmaccare, ngafare
ammaccato: mmaccatu, ngafatu
ammaccatura: mmaccatura, ngafatura, botta, bullu
ammaestrare: vedi addestrare
ammaestrato: vedi addestrato
ammalarsi: mmalazzare, catire malatu
ammalato: malatu, mmalazzatu
ammaliare: vedi affascinare
ammanettare: mintire le manette
ammannare: mpignunare, mmitare li mannucchi
ammannato: mmitatu, mpignunatu
ammansire: mmanzare, dumare (tumare)
ammansito: dumatu, mmanzatu
ammantare: mmantare, ccucciare, cuprire, quatelare, ncapputtare
ammassare: mmunṭrunare, mmassare, stipare
ammasso: muntarrune, massammurra, muntagna, (di pietre) specchia
ammattire: mpaccire, ssire de senzi
ammattito: mpacciutu, pacciu, ssutu de senzi
ammattonare: mmattunare, lasṭricare, (con basoli) basulare, (con lastre di pietra leccese) cchiancare, (con blocchi di selce) nzalicare
ammattonato: (agg. e sost.) mmattunatu, lasṭricatu, (con basoli) basulatu, (con lastre di pietra leccese) cchiancatu, (con blocchi di selce) nzalicatu
ammazzare: ccitire (ccìtere), ssassinare, scannare, sparare, squartare, (di fatica) scubbare, (con costr. pron.) spacchinare, scutursare, llisare, vvilire, ccitire de fatica
ammiccare: fare l'occhiu rizzu
amministrare: cuvernare
amministratore: (di un’azienda agricola) fattore, ùtteru
amministrazione: mminisṭrazzione, direzzione (tirezzione), cuvernu, (comunale) la cumune
ammirare: mmirare, stimare
ammobiliare: mmubbiliare
ammogliare: mmaritare, spusare, nzurare
ammogliato: spusatu, mmaritatu, nzuratu
ammollare: mmuḍḍare (mmoḍḍare), bagnare, ummitire, mmuttare, ṭrapanare, spunzare (sponzare)
ammollato: mmuḍḍatu, bagnatu, ummitutu, ùmmitu, mmuttatu, ṭrapanatu, spunzatu, a ssuppa, a ppurginu
ammollire: rrimuḍḍare, spunzare, ntennerire, (eccessivamente) spappulare, spappulisciare, spapparisciare
ammollito: rrimuḍḍatu, spunzatu, ntennerutu, (eccessivamente) spappulatu, spappulisciatu, spapparisciatu
ammollo: mmoḍḍu
ammonticchiare: mmunṭrunare, mmitare, (i covoni) mpignunare
ammorbare: mburbare, nfettare, cuntaggiare, mpestare
ammorbidire: vedi ammollire
ammorbidito: vedi ammollito
ammosciare: mmošciare 1 (mmušciare 1), lloffiare, scacare
ammostare: mmustare, stumpare (stompare)
ammostato: mmustatu, stumpatu
ammucchiare: vedi ammassare
ammuffire: ncucculire, mpulumare, mprusciunare
ammuffito: ncucculutu, mpulumatu, mprusciunatu (mprusciunutu)
ammusire: mintire lu musu
ammutolire: stare cittu
amo: amu
amorazzo: vedi amoreggiamento
amore: (sentimento) amure (amore, mure), bene, affettu, (persona amata) nnamuratu, zzitu
amoreggiamento: ṭrušciata, ṭrušciu, tuccata, ssuppata
amoreggiare: moreggiare, fare l’amore
amoroso: amore, amicu, cumpagnu, nnamuratu, zzitu
ampio: largu, cranne, šciamblò
ampliamento: ggiunta, llargatura, supprementu
ampliare: vedi allargare
amputare: mmuzzare, tajare, ṭruncare
amuleto: cornettu
Anacleto: Anacretu
anacronistico: surpassatu, nticu, vecchiu, sebbellitu, de manu a ppappacola, ṭrapassatu
analfabeta: gnurante
anatra: (marzaiola) marzulina (marsulina), (di palude) pàparu
anca: anca, cossa (cošcia)
anche: puru, (anche se) puru ca, puru ci, cu ttuttu ca
anchilosare: ggiuncare, mpalare, rrunchiare, rrunciḍḍare
anchilosato: ggiuncatu, mpalatu, rrunchiaatu, rrunciḍḍatu
ancora: ncora, ntorna, de nou
àncora: àncura, màźźara
andamento: (modo di camminare) caminatu, caminata
andante: (dozzinale) ordinariu, cumune
andare: scire, caminare, partire, (a genio) piacire, ntunare, ngarbare, ngurgiare, (su e giù) passeggiare (passiggiare), scire nnanti e rretu, scire e vvinire, (vagabondando) vacabbondare, archisciare, źambarisciare, zzingarisciare, (andare via di corsa) smammare 1
andata: sciuta
andatura: vedi andamento
andazzo: bbitùtine, vizziu, mota, bbusu
andirivieni: (di persone) prucissione, ṭràficu, vai e vveni, (di strade) otareḍḍi
Andrano: Nḍanu
Andrea: Nḍea
androne: lanḍone, limesa (rimesa)
aneddoto: cuntu, culacchiu 1
anello: neḍḍu, (nuziale) fete, (di un gancio) fìmmina
anemia: male de Santa Marina
anemico: ngialinutu, pàllitu
anemome: nèmula
anestetico: nubbiu
anestetizzare: nnubbiare, ddurmišcire
anestetizzato: nnubbiatu, ddurmišciutu
anfiteatro: anfiṭrïàtu
anfora: maròcculu, quartara, quartareḍḍa, mmile, pirettu, carrafa
Angelo: Àncilu, Angiulinu
angelo: àncilu (àngilu, àngiulu)
angina: ncinu 2
angioletto: ancileḍḍu
angolino: anguleḍḍu
angolo: àngulu, puntune, cantune, cantunata, ripata, (riparato dal vento) mantagnu, mantagnata
angoscia: disperazzione (tisperazzione), anzia, parpitazzione, pàrpitu, ṭravaju, rùsicu, tarlu, smania, nfiernu
angosciare: ṭravajare, sṭrubbare, ṭrumentare, turmentare, turturare, ussessiunare
anguilla: nguilla
anguria: milune d’acqua
anice: ànisi
anicini: (confettini decorativi) anisini
anima: arma 2, ànima
animale: animale, vestia
animarsi: (rincuorarsi) ncuraggiare, cunfortare, cunzulare
animelle: curatella, ficatale
animuccia: animeḍḍa
Anita: Nnita
Anna: Anna, Nnina, Nnetta
annacquare: ndacquare, llunghire, nnacculisciare
annaffiare: ndacquare
annaffiatoio: ndacqualora, bagnalora
annata: nnata, staggione, (introito) nṭrata, nṭroitu, (buona) bonannata, (cattiva) malannata
annegare: nnicare 1, nfucare, soffucare, sṭrangulare, sṭruzzare
annerire: nnirvicare, (col fumo del camino) ncraunare, nquatarare
annerito: nnirvicatu, (col fumo del camino) ncraunatu, nquataratu
Annibale: Nnìbbale
annidarsi: (con costr. pron.) nnitare
annientare: sṭruscire, scuncignare, fare nu sṭraminiu
anniversario: nniversariu
anno: annu, (corrente) quannu, stannu, (prossimo) annu ci vene, (scorso) annu passatu, l’auṭru annu, (un anno fa) mofall’annu
annodare: llazzare, nchiaccare, nnutare, ttaccare cu nu nnutu, fare nu nnutu
annodato: llazzatu, nchiaccatu, nnutatu, ttaccatu cu nu nnutu
annoiare: stufare, ncaḍḍisciare, sṭraccare, scujunare (scujonare)
annoiato: stufatu, ncaḍḍisciatu, sṭraccatu, scujunatu (scujonatu)
annottare: scurire, mbrunire
annottato: mbrunutu, scurutu
annullare: scancellare, cassare
annuncio: nova, nutiźźia, cumunicazzione.
Annunziata: Nunziata, Nunziatina
annusare: ndurare, nnasare
annuvolarsi: nnulare, umbrare
annuvolato: nnulatu, umbratu
ansa: mànicu
ansante: nfannisciatu, cu lla lingua de fore
ansare: nfannisciare, tinire lu nfannu, scire cu llu subbrafiatu
Anselmo: Nsermu
ansia: vedi agitazione
ansimare: vedi ansare
ansioso: anziusu, timusu, cuscitatu, (in stato di ansia) cu ll’anzia, cu ll’anima de fore
anta: anta, stàntulu
antagonista: vedi avversario
antenato: ntenatu, nonnu, nanni, tatacranne, tatannanni, sbinnonnu
anteporre: mintire nnanti, mintire prima, privileggiare, ulire meju
anteposto: misu nnanti, misu prima, privileggiatu
anticamente: a lli tiempi ntichi, a lli tiempi de na fiata, a mmanu a …
antichità: ntichità, li tiempi passati, li tiempi de na fiata
anticipare: nticipare
anticipo: ntìcipu, (acconto) caparra
antico: nticu, vecchiu, rreṭratu, surpassatu, ṭrapassatu, (all’antica) a lla ntica
antifona: ntìfuna
antipatia: ntipatìa
antipatico: ntipàticu, mpurbiatu, musimmuttatu
antireligioso: turchiu (turcu), giutèu, bbreu, rèticu, giuta
Antonia: Ntonia, Ntunietta, Tetta, Tetti, Uccia
Antonio: Ntoni, Ntoniceḍḍu, Ntuninu, Ntunucciu, Ucciu
antrace: nṭràscina
anulare: tìscitu de lu neḍḍu
anzianità: nzianità, vecchiaja, vecchiezza
anziano: nziànu, vecchiu, nanni
anziché: ncece cu…, nvece de…
anzitutto: prima de tuttu
apatia: ncrišcìa, camascìa, scoma
apatico: ncrišci, ncrišciusu, culivanu, camasciu, scanzafatiche, scarfasegge, scomaluru, spassiunatu, disamuratu, svojatu senza sangu
ape: apu, (fuco) apune, (ape regina) mammareḍḍa
aperto: pertu, (sbottonato) sbuttunatu, rispuntatu, spuntatu, (detto di una porta) bbuccatu, scarassatu, spalancatu, stampagnatu
apertura: ucca, carassa, porta
apiario: vedi alveare
apicale: (detto di un frutto) cimaluru
apoplessia: toccu, coccia, corpu
apostolo: apòstulu
apostrofo: apòsṭrufu
appagare: vedi accontentare
appagato: cuttente (cuttentu, cuntente, cuntentu), cunzulatu, cunfurtatu, sudispattu (sodispattu), ddipparatu
appallottolare: ncuculare, mpaḍḍuttare (mpaḍḍottare)
appallottolato: ncuculatu, mpaḍḍuttatu (mpaḍḍottatu)
appaltare: appardare
appalto: appardu
appannare: nnulare, umbrare
appannato: nnulatu, umbratu
apparare: vedi addobbare
apparato: vedi addobbo
apparatore: paratore
apparecchiare: (tavola) cunzare, ggiustare, (preparare) organiźźare, priparare
apparecchio: apparecchiu
apparentarsi: (con costr. pron.) mparentare
apparenza: pparenza, quiḍḍu ca pare, furma, (contrario di di realtà) finta, fumu, pàmpane
apparigliato: ccoppiatu (ccuppiatu), ncucchiatu, mparijatu, unitu
apparire: pparire, cumparire, ṭrasparire
apparizione: cumparsa, visione
appartamento: casa, abbitazzione
appartato: (detto di persona) casaluru, ṭranquillu, carmu, ciutu, manzu, pràcidu, (detto di luogo) mpartatu, ccantunatu, sulagnu, sulitariu
appartenenza: mpartenenza
appartenere: mpartinire (mpartenire), essere de…
appassionare: mpassiunare (ppassiunare)
appassionarsi: (con costr. pron.) ncarnare, affezzionare (affezziunare), ttaccare
appassionato: mpassiunatu (ppassiunatu), ncarnatu, affezziunatu, ttaccatu
appassire: siccare, sfiurire, rrignare, rrinnire, spampanare, spampanisciare
appassito: siccatu, sfiuritu, rrignatu, rrinnutu, spampanatu, spampanisciatu
appena: ampena, (cong.) muci, quannu, (avv.) mmalepena, sulu, surtantu, isa isa, paru paru, a stenti
appendere: mpinnire (mpènnere)
appendersi: (con costr. pron.) mpiniticare
appendiabiti: mpennirrobbe, crucera, mpennituru
appesantire: ppesantire
appesantirsi: ngrassare, (con costr. pron.) ppesantire, mballare
appesantito: ppesantutu (ppesantitu), ngrassatu, mballatu
appeso: mpisu, mpiniticatu
appestare: mpestare, mburbare, nfettare, cuntaggiare
appestato: mpestatu, mburbatu, nfettatu, cuntaggiatu
appetito: ppetitu, fame, famòtica, (buon appetito) bonappetitu!
appetitoso: ppetitosu, stuzzicante
appetto: (avv.) mpettu a…
appezzamento: stozza, sṭrišcia, culonna
appianare: ddipparare, ssuzzare (ssozzare), spianare, ṭrajare
appianatoia: fracassu
appianatoio: ṭraja, raschellu
appiccare: ddumare, mpizzicare, mpicciare, mintire focu
appiccicare: ncuḍḍare, ttaccare
appiccicarsi: (detto di una minestra) nculusṭrare, ntalare, cchiancare
appiccicaticcio: ncuḍḍusu, zziccusu, nculusṭratu, ntalatu, cchiancatu, (detto di persona) zzicca, ttaccabuttuni, piàttula
appiccicoso: ncuḍḍusu, zziccusu
appiedare: mpetare
appiedato: an cavaḍḍu a lla via, a lla mpete
appieno: an chinu
appioppare: ncuzzettare (ncuzzittare), nfibbiare, ncuḍḍare, rifilare, (un epiteto) nciurare (ngiurare)
appisolarsi: mpannare, (con costr. pron.) ddurmišcire
applicare: (un’etichetta e simili) ncuḍḍare, ttaccare, (una legge) usservare, rispettare
applicazione: cuteḍḍu, culu, mazzu, custanza, mpegnu, voluntà, cura, cùcuma
appoggiare: mpuggiare (mpoggiare, puggiare, poggiare)
appoggiato: puggiatu, mpuggiatu, (favorito) prutettu, vantaggiatu, privileggiatu
appoggiatoio: nferriata, ringhera, passamanu
appoggio: (fisico) base, basamentu, ncummu, (morale) sustegnu, prutezzione, favore
appollaiarsi: vedi accoccolarsi
appoiallato: mmasunatu
apposta: am posta, voluntariamente, voluntariu, rriputatu
appostamento: ṭrabbucchettu
appostare: mpustare 1 (mpostare 1)
apprendere: mparare, vinire a ssapire
apprendista: dišcìpulu
apprensione: pàrpitu, parpitazzione, batticore, anzia, ṭravaju, rùsicu, ncarcu de pettu, (essere in apprensione) stare a llu citu de piparussi mari, stare su nna ritìcula, stare su lli craùni ddumati
apprensivo: vedi ansioso
appresso: appressu, dopu, poi, cchiù nnanti, (dietro) rretu
apprettare: mposimare
appretto: pòsima
apprezzamento: cummentu, ggiutizziu, sintenza, (positivo) stima, cunsiterazzione
apprezzare: mmirare, stimare, cunsiterare
apprezzato: stimatu, cunsiteratu
approfittare: pprufittare (mprufittare), bbusare, tirare mutu la corda, carcare la manu
approfittatore: scruccone, manciapane a ṭṭratimentu, mancia a sbafu, futticumpagni
approntare: organiźźare, cunzare, ggiustare, priparare
approntato: organiźźatu, cunzatu, ggiustatu, prontu, priparatu
appropriarsi: mpussessare, mpaṭrunire, cunquistare, futtire, pappare
approssimarsi: essere cucchiu, (con costr. pron.) vvicinare
approssimativamente: tira stira, ota sbota, quasi, unu de cchiùi unu de menu, alla bbona, (fare le cose approssimativamente) dare quaṭṭru botte, rrunzare, mmarrunare
approssimativo: (non fatto bene) alla bbona, rrunzatu, mmarrunatu
approssimato: vicinu a…, cucchiu a…
approvare: cunsentire, permettire (permèttere), cuncèdere, llassare cu…, dire de sine
approvazione: cunsentu, permessu, licenzia
appuntamento: ppuntamentu
appuntare 1: (annotare) ppuntare
appuntare 2: vedi appuntire
appuntato 1: (agg.) ppuntatu 1
appuntato 2: (sost.) ppuntatu 2
appuntire: mpizzutare, temperare
appuntito: mpizzutatu, pizzutu, puntutu, temperatu
appurare: ppurare, ccertare, cunṭrollare
apribile: ca se po’ aprire
aprile: bbrile (abbrile)
aprire: àprere (aprire), (una porta) scarassare, spalancare
aquila: àcula
aquilone: pumeta (cumeta), (farlo volare) llintare la pumeta
arabile: aratizzu
arabo: àrabu,betuìnu
arachide: nuceḍḍa moḍḍe
Aradeo: Aratèu
aragosta: racosta
arancia: maranciu (marangiu), portacallu, (cedrangolo) maranciu rizzu
arancio: vedi arancia
arare: arare, surchiare, (una seconda volta, di traverso) ṭraversare, (per tre volte) tersare
arativo: vedi arabile
arato: aratu, surchiato
aratro: (di legno) furca, aratu 1, (di ferro) aratinu
arbitrio: bbusu
archipendolo: (filo a piombo) chiummu
architrave: (di una porta) mmojicu, (di un tetto) sarcinale
arciprete: arciprete, papa (seguito dal nome)
arcivescovo: arcivèscuvu
arco: arcu
arcobaleno: arcu, arcubbalenu
arcolaio: macìnula
ardere: ardire (àrdere), brusciare, mpizzicare
ardire: curaggiu, fìcatu, ḍittezza
arenacea: renazza
arenile: spiaggia
argano: àrganu, parancu, spitu
argenteo: de argentu
argento: argentu
argilla: crita
argilloso: critazzu
argine: crista de terra, sipale, custale, cijaru
argomento: argumentu, tema
aria: aria, (afosa) faùgnu, (caliginosa) fumulizzu, (umida) sciroccu, (stagnante) aria quajata, (vziata) ànfitu
aridità: secca, arsura, siccu, sìccita
arido: sfrittu (sprittu), siccu, arsu
ariete: muntune
aringa: regna, sarachellu
arioso: ariusu
arista: ristucciu
arma: arma 1
armadietto: stipettu, stipu
armadio: armatiu, stipone
Armando: Armandu
armare: armare
armata: armata
armento: manḍa
armonia: armunìa, cuncordia, accordu
armonica: organettu
armonium: òrganu
armonizzare: ntunare (ntonare)
Arnesano: Arnesanu
arnese: sṭrumentu, (arnesi da lavoro) stozze, fierri, sṭrafizzie
aroma: ndoru (soprattutto al plur.: “li ndori”)
arpia: arpìa, macara, sṭreca, sṭrïàra
arpione: arpiune, fiòscina, ncinu, ranca
arrabbiarsi: vedi adirarsi
arrabbiato: vedi adirato
arrabbiatura: rraggiatura, sdegnu, ncazzatura, unchiu
arraffare: ccianfare, nfergiare, cchiappare, rranfare, nferrare, nguantare
arrampicarsi: (con costr. pron.) rrampicare
arrampicato: rrampicatu
arrancare: ṭrabballare, zzoppicare, sṭrascinare
arrangiamento: ccomotamentu, ggiustamentu, accordu, rimetiu, atattamentu
arrangiare: rranciare, atattare, cuncertare, ccunzare, rimetiare, riparare, ccomutare
arrangiarsi: (con costr. pron.) rranciare, atattare
arrembaggio: ttaccu (attaccu), rrembaggiu, assartu
arrendersi: dare ppe vvinta, (con costr. pron.) stare
arrestare: fermare, (imprigionare) carcirare, mintire inṭra, sbattire inṭra, ṭrattinire
arretrare: scire a rretu, fare lu retu pete, (riferito a un carretto) nculazzare
arretratezza: rreṭratezza
arretrato: (agg. e sost.) rreṭratu
arricchimento: rricchimentu
arricchire: rricchire, bbunnare, bbiundare, (metaforico) mpinnare
arricchito: rricchiutu (rriccutu), pitucchiu mpinnatu
arricciare: rrizzare
arricciato: rrizzatu, rizzu, ncannulatu
arrivare: rrivare
arroganza: vedi albagia
arrossire: rrussire, rrussicare, vvampare
arrossito: rrussutu, rrussicatu
arrostire: rrustire (rròstere), mbruscare, mbrusticare
arrostito: rrustutu, mbruscatu, mbrustulutu, mbrusticatu
arrotino: mmulafòrbici
arrugginire: rrugginire
arrugginito: rrugginutu
arte: arte, abbilità
artiglio: cianfa, ranfa, ranca
ascella: ḍḍichìḍḍicu
ascesso: accessu, parròzzulu, paḍḍòzzulu, fau. rizzeḍḍu
ascia: ašcia, ccetta, cugnatu, mannara
asciugamano: šciucamanu, stusciafacce
asciugapanni: ssucapanni
asciugare: ssucare, ssuttare, stusciare
asciutto: ssucatu, ssuttu, siccu, sfrittu (sprittu)
ascoltare: sintire, rricchiare
asina: ciuccia
asino: ciucciu, (traslato) gnurante, cernia
asma: àsima
asmatico: cu ll’àsima
aspettare: spittare
aspirare: pretèndere (pretendire, pretènnere, pritèndere, pritènnere), ulire
aspo: matassaru
asprigno: vedi acre
aspro: vedi acre
assalire: ssartare, ttaccare
assalto: vedi arrembaggio
asse: (organo di collegamento fra due ruote) assu, (di legno) taula, ṭrave, chianetta, murale, palu, sarcinale, taulune
assedio: assetiu
assenza: maccanza, scarcezza, caristìa, svenimentu, cullassu
assenzio: ssenziu
asserire: vedi affermare
assetato: arsu, mortu de site, sseccarutu (ssaccarutu)
assicella: sṭrasceḍḍa, sṭrišcia
assolto: perdunatu (pardunatu)
assoluzione: ssoluzzione, perdunu (pardunu, perdonu)
assolvere: dare la ssoluzzione, perdunare (pardunare), cundonare, (un compito) sbricare
astuto: malizziusu, mbrujone, ṭruffatore, ṭrapulinu, ṭrastulone, ṭrastularu, malecarne, macinularu
astuzia: stuźźia, malizzia, ngegnu
attaccabottoni: ttaccabuttuni, cuntarìnulu, ṭrapulinu, faccitostu, ṭrasitizzu, zzicca
attaccapanni: vedi appendiabiti
attaccare 1: vedi assalire
attaccare 2: (unire) ttaccare, ncuḍḍare, unire, sardare, llazzare, nchiaccare, nnutare, ncatinare, (aggiogare) sciuncire
attaccato: ttaccatu, ncuḍḍatu, unitu, sardatu, llazzatu, nchiaccatu, nnutatu, ncatinatu, sciuntu, (affezionato) affezzionatu, ttaccatu, nnamuratu
attacco: vedi arrembaggio
attento: ttentu, ncortu, nteressatu, cuncenṭratu
attenzione: ttenzione, ccurtezza, mente, quatela, (fare attenzione) bbatare, stare ttentu, tinire mente
attizzare: ntizzare, stizzunare
attizzatoio: fiataluru, ntizzaturu, stizzaturu, fiataturu
attonito: sṭralunatu, scuncertatu, spaisatu, cunfusu, stunatu, frasturnatu, sguariatu, spaliggiatu, (restare attonito) spaliggiare, spaisare, frasturnare, disurientare, sṭralunare
attorcigliare: nturtijare, turcire, ncannulare
attrezzo: vedi arnese
autopsia: sbaru
autunno: autunnu, ddifriscata (ndifriscata)
avanti: (avv. e prep.) nanti (nanzi, nnanti, nnanzi, annanti, annanzi)
avanzi: rimasuje
avarizia: avariźźia, spilorcerìa, tirchiàggine, tigna
avaro: avaru, tirchiu, tiratu, spilorciu, suttile, pitucchiusu, caristusu, culisṭrttu
avena: biava, furlàscina, (selvatica) mpicasarrìcule
avere 1: (ver.) ire, tinire
avere 2: (sost.) avere (avire), rrobba, pussedimenti, ricchezza
averla: pajonica
avido: ffamatu, ambizziusu, purfidiusu, ngurdiusu, (goloso) gnuttune, cannuzzutu, cannetta, cannarutu
avvallamento: vedi abbassamento
avvelenare: mbilinare, ntossicare (ntussicare)
avvelenato: mbilinatu, ntossicatu
avvenimento: fattu 1
avvenire 1: (sost.) avvinire, lu crai, nantivinire, vintura
avvenire 2: (ver.) cumbinare (impersonale), succètere
avvicinare: vvicinare, rripare, ncustare, ncucchiare
avvilire: vvilire, scuraggiare, ssarmare, rifardare
avvilito: vvilutu, scuraggiatu, rifardatu, scunfurtatu, scunfitatu, ssarmatu
avvitare: vvitare, mpanare 1
avvitato: mpanatu 1, sṭrintu, vvitatu
avvolgere: ccucciare, cuprire, ncartucciare, ncartare, nturtijare
avvolto: ncartucciatu, ncartatu
azzimo: àsimu
azzurro: aźźurru (źźurru), ble, turchinu, cileste (celeste)