A

 

A

B

C

D

E

F

G

I

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

Z

  • a: (prep. e cong.) a

  • abbacchiare: scotulare

  • abbacchiato: (depresso) rifardatu, vvilutu, scuraggiatu, scunfitatu, disperatu, dimertu, ssarmatu

  • abbadessa: batessa, maṭre

  • abbaiare: bbajare (bajare)

  • abbaino: linterninu, lucernariu

  • abbaio: bbaju (baju)

  • abbandonare: bbandunare (bbandonare), llassare (lassare), llintare, chiantare

  • abbandono: bbandonu

  • abbassamento: bbašciamentu, conca, funnata, cupa, šcisa, vašcianza, calata

  • abbassare: bbašciare, calare, šcinnire, (un prezzo) ritucire, mmarcatire

  • abbasso: abbašciu

  • abbastanza: bbastanza, aivoja, issiòja, ufa, bbundante

  • abbattere: (una costruzione) sfrabbricare, sgarrare 1, sburrare 1, (un albero) scettare, schiantare, scappare, sṭruncunare

  • abbattuto: vedi abbacchiato

  • abbecedario: sillabbariu

  • abbellimento: bbellimentu, urnamentu

  • abbellire: bbellire, urnare, ccunzare, ggiustare

  • abbeverare: bbiverare

  • abbeverata: bbiverata, vìppita, bbïùta, nṭrobbicata, ncalittata

  • abbeveratoio: pila, pileḍḍa

  • abbigliamento: tuletta

  • abbigliare: sṭracallare, mmutare, mpernacchiare, mpupare, ntustare, mpichessare, ntulettare

  • abbigliato: sṭracallatu, mmutatu, mpernacchiatu, mpupare, ntustatu, mpichessatu, ntulettatu

  • abbinamento: ccuppiata

  • abbinare: mparijare, ncucchiare, ccoppiare (ccuppiare)

  • abbinato: mparijatu, ncucchiatu, ccoppiatu (ccuppiatu)

  • abbindolare: mprusare, mbrujare, mpapucchiare, nculare, futtire, frecare, ṭruffare, bitonare, nfinucchiare, pijare ppe fessa

  • abbiosciarsi: (con costr. pron.) lloffiare (lluffiare), mmošciare, scacare

  • abboccare: (con costr. pron. indiretta) mmuccare

  • abbondante: bbundante, mutu 1, superchiu, aivoja, issiòja, tantu, cu lla chica, ssai, vantaggiatu

  • Abbondanza: Bunnanzia

  • abbondanza: bunnanzia (bbundanza), ricchezza

  • abbondare:  bbunnare, bbiundare

  • abborracciare: mmarrunare, rrunzare, sṭruppiare

  • abborraccione: mmarrunaru, rrunzone, sṭrappune

  • abbottonare: ppuntare, buttunare

  • abbozzare: mpustare 1, ncignare

  • abbozzato: mpustatu, ncignatu

  • abbracciare: mbrazzare

  • abbracciato: mbrazzatu

  • abbrancare: bbrancare, rranfare, futtire

  • abbreviare: ritucire, ncurtire, ccorciare, sṭrincire (sṭringire, sṭringere, sṭrìncere)

  • abbrivio: llanzu

  • abbronzarsi: nnirvicare

  • abbronzato: nnirvicatu

  • abbruciacchiare: vedi bruciacchiare

  • abbruciacchiato: vedi bruciacchiato

  • abbrustolire: mbrustulire, mbrusticare, mbruscare

  • abbrustolito: mbruscatu, mbrustulutu, mbrusticatu

  • abbuffare: manciare cu ssette carźe, bbuffare, scarufare, ncafurchiare, ncafuḍḍare, sṭrafucare, ncašciare, ncardašciare, ncüazzare, ncofinare 1, sbafare, sburdacchiare, scaccare

  • abbuffata: bbinchiata, manciata, sburdacchiata, bbuffata, sṭrazzata

  • abbuffato: bbuffatu, ncašciatu, ncüazzatu, ncofinatu

  • abbuiarsi: scurire, mbrunire

  • abbuiato: scurutu, mbrunutu

  • abbuonare: bbunare, sparagnare, ffrancare

  • abietto: bbricante, mariulu, malajurnu, farabbuttu, malanḍinu, fitente

  • abile: bonu, brau, purtatu, spertu 1, capace, valente, finu, vecchiu a ll’arte

  • abilità: capacità, sbricu, abbilità, arte, braùra, maistrìa, pràtica, gnìgnuru, nteliggenza

  • abisso: abbissu, àvisu, ora, spunnu, scunfunnu

  • abitante: abbitante

  • abitare: abbitare, vivire 1 (vìvere)

  • abitazione: abbitazzione, casa

  • abito: àbbitu, custume, veste, vistitu

  • abituale: sòlitu, ordinariu, sempre lustessu, de ogni ggiurnu

  • abituare: bbituare (abbituare, bbituvare), mparare, sṭruìre, (male) vizziare, malemparare

  • abituato: bbituatu (abbituatu, bbituvatu), sṭruìtu, mparatu, (male) vizziatu, malemparatu

  • abitudine: bbitùtine (abbitùtine), sòlitu, vizziu, malatìa, bbusu, caḍḍu 2

  • abolire: cassare, scancellare

  • aborrimento: otiu

  • aborrire: otiare (odiare, udiare, utiare)

  • abortire: bburtire

  • aborto: abbortu, (traslato) sṭraformu, mosṭru

  • abradere: rascare, crattare

  • Abramo: Abbramu

  • abulico: scanzafatiche, vacabbondu, culivanu, ncrišciusu, ncrišci, caifassu, sfaticatu

  • abusare: bbusare, tirare mutu la corda, carcare la manu, pprufittare

  • abuso: bbusu, vizziu, malatìa

  • acari: (delle piante) risina, (essere colpito dagli acari) rrisinare

  • accadere: succètere (succèdere, succedire, succetire)

  • accagliare: quajare, cundenzare

  • accalappiacani: cchiappacani

  • accalappiare: vedi acchiappare; per il traslato vedi abbindolare

  • accalcare: stipare, mmunṭrunare, ncafuḍḍare, ncafurchiare

  • accaldarsi: sutare

  • accanimento: ccanimentu, puntiju, punta, purfidia, ustinazzione, persecuzzione

  • accanirsi: (con costr. pron.) ccanire, (trans.) ṭrumentare, marturiare, persecutare, bersajare, puntare, turmentare, turturare, upprìmere

  • accanito: ccanitu, capitostu, mulacchione, calabbrese, puntusu, puntijusu, purfidiusu, testardu, caparbiu, ustinatu, ppassiunatu, ncarnatu

  • accanto: de costi, ffiancu

  • accaparrare: ncaparrare, mpignare

  • accapponare: (rabbrividire) mpilare, rizzicare, nfrizzulisciare, mpicariḍḍare, cungelare

  • accarezzare: ncarizzare, llušciare

  • accartocciare: ncartucciare (ncartocciare)

  • accasare: spusare (sposare)

  • accasciarsi: šcinucchiare, scunucchiare, catire, scuppare

  • accatastare: mmitare, stipare, mmunṭrunare, mpignunare

  • accatastato: mmitatu, stipatu, mmunṭrunatu, mpignunatu

  • accattonaggio: limòsina, cerca

  • accattone: limosinante, cercantinu, minnicu

  • accavallare: ncavarcare

  • accavallato: ncavarcatu

  • accecare: cicare, nguirciare

  • accecato: cicatu

  • accendere: ddumare, mpicciare, mintire focu

  • accendino: machinetta

  • accerchiamento: assetiu

  • accerchiare: ntorniare (nturniare) ncirchiare, nturnisciare, circundare, cunturnare

  • accertare: ccertare, ppurare, cunṭrollare

  • acceso: ddumatu, mpicciatu

  • accesso: porta, ṭrasuta, aṭriu, ngressu, (varco in un muro di campagna) quataru, (diritto di accesso) iussu

  • accestire: cacciare, cimare, fijolare, scattunare, nchiuppare

  • accestito: cimatu, fijolatu, nchiuppatu

  • accetta: ccetta

  • accettare: ccettare

  • acchiappacani: vedi accalappiacani

  • acchiappare: cchiappare, ccianfare, nfergiare, zziccare, rranfare, nferrare, nguantare

  • acchitare: cchittare

  • acchito: cchittu, (d’acchito) a lla prima bbotta

  • accia: azza, matassa

  • acciabattare: ncarcagnare, scarcagnare, taccunisciare, scarpunisciare, nḍuzzicare

  • acciaccare: cciaccare, ndebbulire, nfracitire

  • acciaccato: cciaccatu, ndebbulutu, patutu, sufferente, nfracitutu

  • acciacco: cciaccu, malatìa, malannu, sufferenza

  • acciaio: zzaru

  • acciaiolo: peṭramula

  • acciambellare: ncuḍḍurare

  • acciambellato: ncuḍḍuratu

  • accidente: coccia, corpu, ṭronu, lampu, sajetta, sajema

  • accidenti: cagna ! (cagnu!), fùrmine!, ṭronu!, lampu!, sajetta!, sajema!, samba!

  • acciderba: vedi accidenti

  • acciottolare: nfricciare

  • acciottolato: (agg.) nfricciatu, (sost.) nfricciata

  • accipicchia: vedi accidenti

  • acciuffare: vedi acchiappare

  • acciuga: alice

  • accoccolarsi: (con costr. pron.) mmasunare, ncüàre, ncunijare, stare ncui

  • accoccolato: ncüàtu, ncunijatu

  • accoglienza: ccoglienza

  • accogliere: ncommitare, ccomutare, lloggiare, ccettare, ricevire (ricèvere)

  • accollato: ncullatu (ccullatu), cu lla pistagna, chiusu

  • accoltellare: ncurtiḍḍare, feḍḍisciare

  • accomodamento: vedi arrangiamento

  • accomodare: (riparare) ggiustare, ccunzare, riparare, rimetiare, (appianare)  ccomutare, cuncertare, ncurdare, sistimare, (accomodarsi) ncommitare (con costr. pron.)

  • accompagnamento: ccumpagnamentu, prucissione sècutu,  secuteḍḍu

  • accompagnare: ccumpagnare

  • acconciamento: cconzamentu, cconzatura

  • acconciare: ccunzare (cconzare), ggiustare

  • acconciatura: (dei capelli) gnettatura, (riparazione) cconzatura, riparazzione, ggiustamentu

  • acconcio: atattu (adattu), bbonu, degnu, ggiustu, nduvinatu, appostu

  • accontentare: ccuttintare (ccuttentare, cuttentare, cuttintare, cuntentare), ciutare, capacitare, carmare, sudispare

  • acconto: caparra

  • accoppiare: ccoppiare (ccuppiare), ncucchiare, mparijare, unire, (accoppiarsi sessualmente) scupare, ncummare, ssuppare, cchianteḍḍare (cchiantiḍḍare)

  • accoppiata: ccuppiata, cucchia, parija

  • accorciare: ccorciare (ccurciare), ncurtire, mpiccinnire ritucire

  • accordare: ncurdare (ncordare), (mettere d’accordo) cumbinare, cuncurdare, ggiustare

  • accordo: accordu, ntisa, ggiustamentu, comprumesu, armunìa, cuncordia,  pace

  • accorgersi: ncurgire (ncòrgere, ccòrgere, ccurgire), ddunare, nutare

  • accorrere: fuscire

  • accortezza: vedi attenzione

  • accorto: ttentu, ncortu (ccortu)

  • accostare: vvicinare, rripare,  (la porta) bbuccare 2, ncustare

  • accostato: vvicinatu, rripatu, bbuccatu, ncustatu

  • accosto: vedi accanto

  • accostumare: vedi abituare

  • accostumato: vedi abituato

  • accovacciarsi: vedi accoccolarsi

  • accozzaglia: massammurra, muntarrune

  • accrescimento: crìšcita, cacciata, vanzu, aumentu

  • accucciarsi: vedi accoccolarsi

  • accucciato: vedi accoccolato

  • accudire: bbatare, stare ttentu, tinire mente, (gli animali) cuvernare, (la casa) fare le servizzie (sarvizzie)

  • accumulare: mmunṭrunare, (denaro) mintire (mìntere) de parte, ccantunare

  • accusa: ccusa, (ingiusta) numinata, fausità, calugna, nfamia

  • accusare: ccusare, ncurpare, ncriminare, (ingiustamente) nfamare

  • acerbo: crestu, verde

  • acetilene: citilena

  • acetire: spuntare 2, ddiventare citu, (inacidire) nnacitire

  • aceto: citu

  • acidità: acitu (sost.)

  • acido: (agg. e sost.) àcitu, (agg.) nnacitutu, arteratu, àcitu, ccancarutu, rrancitutu, ràncitu, (detto del vino) spuntu

  • acino: àcinu

  • acne: sfocu, craneḍḍu, sprasceḍḍu

  • acqua: acqua, (acque da risciacquo) šciacquature, sciotte, (acqua in bocca!) cittu!

  • acquaio: pila, pileḍḍa, limma, limmu, vasca

  • acquaiolo: acqualuru

  • Acquarica: Acquàrica

  • acquasanta: acquasanta

  • acquasantiera: acquasantiera

  • acquata: sprušciata (sfrušciata), nziḍḍicata, sprušciu (sfrušciu)

  • acquattarsi: ncaruttare, ncafurchiare, ncucujare, rrunchiare, rrunciḍḍare, stare ncui

  • acquattato: ncaruttatu, ncafurchiatu, ncucujatu, rrunchiatu, rrunciḍḍatu, ncui

  • acquazzone: scaricata, scàrica, frušcìu

  • acquedotto: acquetottu

  • acqueo: de acqua

  • acquerugiola: acqua piu piu, nziḍḍicata

  • acquietare: carmare, capacitare, quetare, ṭranquilliź źare, ciutare

  • acquistare: cquistare, ccattare

  • acquisto: cquistu, ccattu

  • acquitrino: patula (padula), patulu

  • acquolina: (in bocca) sputareḍḍe

  • acquoso: acquusu

  • acre: aspru, maru, maròsticu, raspusu, stizzusu, spuntu, crestu

  • aculeo: spina de rizzu

  • acume: gnìgnuru, giutizziu, ngegnu, ntellettu, nteliggenza

  • acuminato: pizzutu, mpizzutatu, puntutu, a ppunta

  • adagiare: mpuggiare (mpoggiare), ncummire, (con costr. pron.) ccomutare, ncommitare (ncummitare)

  • adagiato: mpuggiatu, (detto di persona) ncommitatu, ccomutatu

  • adagio: chianu, (adagio adagio) chianu chianu, tommi tommi, loccu loccu, tìppiti ttàppiti

  • Adalgisa: Ggisa

  • Adamo: Atamu, Tamu (Damu)

  • adattamento: atattamentu, cconzamentu,  rranciamentu

  • adattare: atattare, ggiustare, ccunzare, cuncertare, sistimare, rimetiare, (alla meglio) rranciare

  • adattato: atattatu, ggiustatu, ccunzatu, cuncertatu, sistimatu, rimetiatu, rranciatu

  • adatto: atattu,  bbonu, purtatu, degnu, ggiustu, nduvinatu

  • addentare: mozzicare (muzzicare), calare

  • addestrare: sṭruìre, mmušciare (mmošciare 2), mparare, nzegnare, spiecare

  • addestrato: sṭruìtu, mparatu

  • addiaccio: curti, ricintu, ncurtaturu, mbracchiu

  • addietro: rretu, prima

  • addizionare: ggiuncire, fare la ppiù

  • addizione: la ppiù

  • addobbare: bbellire, ccunzare, parare, urnare

  • addobbato: bbellitu, ccunzatu, paratu, urnatu

  • addobbo: parazzione, festa, urnamentu

  • addolcire: dducire, źuccarare

  • addolorare: ndulurare, dispiacire, (con costr. pron.) ndulurare, dispiacire, sṭrubbare, cusṭrubbare, mbilinare

  • Addolorata: Ndulurata (Ndolurata)

  • addolorato: nduluratu, dispiaciutu, sṭrubbatu, cusṭrubbatu, mbilinatu

  • addome: venṭre, panza, ṭrippa, (dispr.) venṭrisca, stommicale

  • addomesticare: dumare (tumare), mmanzare

  • addomesticato: dumatu (tumatu), mmanzatu, manzu

  • addormentare: ddurmišcire, mpannare, mpassulare

  • addormentato: ddurmišciutu, mpannatu, mpassulatu

  • addossare: mpuggiare (mpoggiare), ncustare (ncostare), rripare, vvicinare, ccantunare

  • addosso: susu, rripa, de costi, nanti (nanzi), ffiancu

  • Adelaide: Telaite

  • Adele: Atele, Telina

  • adempiere: cumpire (compire), fare

  • aderente: vicinu vicinu, ttaccatu, ncuḍḍatu, (detto di vestito) ttillatu, sṭrittu, nfusatu

  • aderire: ttaccare, ncuḍḍare, cumbaciare

  • adesso: moi, mo’

  • adiposo: crassu, crossu, buźźunettu, tamaḍḍutu, pašciutu, ttappu, spanzatu, ṭrippinchiatu, ṭrippune, ṭrippusu, venṭrutu

  • adirarsi: rraggiare, arterare, rraggiare, ncazzare, stizzare, ndignare, sdignare, mbestialire

  • adirato: arteratu, rraggiatu, ncazzatu, stizzatu, ndignatu, sdignatu, mbestialutu

  • adito: ngressu, porta, ṭrasuta, passaggiu, (in una campagna) quataru

  • adocchiare: lluzzare, vvintare (vventare), minare l'occhiu a…

  • adolescente: mpizzatu, mpizzateḍḍu, mpinnatu

  • adombrarsi: (offendersi) arterare, ncazzare, rraggiare, stizzare, ndignare, (spaventarsi, detto di un animale) šciuntare, ssumbrare, scumagnare

  • adoperare: usare, utiliźźare (utuliźźare)

  • adornare: vedi addobbare

  • adorno: vedi addobbato

  • adulare: llišciare, llušciare, lliccare lu culu

  • adulatore: lliccaculi

  • adulazione: lliccata, salamellicchi

  • adulterare: arterare, mafagnare, fare marruffe, fare mbroje

  • adulterino: sburiu

  • adulterio: ṭratimentu

  • adultero: ṭratitore

  • adulto: rrivatu, crišciutu, mpinnatu, cranne

  • adunanza: riunione, cuncistoru, (di una congregazione) capìtulu

  • adunare: ncucchiare, riunire

  • adunco: comu ncinu, a ncinu

  • aeroplano: apparecchiu

  • afa: faugnu

  • afato: cufiu

  • affabile: dorce, curtese, ggentile, temucràticu (demucràticu), a lla manu

  • affabilità: curtesìa, ggentilezza, temucrazia (demucrazìa)

  • affaccendarsi: sbattire, dare de fare, fare le servizzie (sarvizzie), sforticare le maniche, mmanisciare, ṭraficare, nṭricare, ṭravajare

  • affaccendato: sbatturu, nṭricatu, ṭravajatu

  • affacciare: nfacciare, quardare, dare inṭra

  • affaccio: ffacciu

  • affamato: ffamatu,  spamatu, spamicatu, mortu de fame, spunnatu

  • affannarsi: nfannisciare, tinire lu nfannu, sbattire, (con costr. pron.) dare de fare, minare a ccìtere, ccitìre de fatica

  • affanno: nfannu, subbrafiatu, scatu

  • affannoso: nfannisciatu

  • affare: affare, ccattu, cquistu

  • affascinante: ffašcinante (nfašcinante), ṭṭraente, ttirante

  • affascinare: ffašcinare (nfašcinare), ccantare, mmacare, sṭrecare

  • affascinato: ffašcinatu (nfašcinatu), ccantatu, mmacatu, sṭrecatu

  • affaticamento: sṭracchitùtine, lesitùtine, debbulezza

  • affaticarsi: sṭraccare, llisare (llesare), vvilire, spacchinare, mmošciare 1, smammare 2, lloffiare (lluffiare), rifardare

  • affaticato: sṭraccu, llisatu, vvilutu, mmošciatu, lloffiatu, rifardatu

  • affatto: filu 2, propiu, ppe gnenti

  • affatturare: mmacare, sṭrecare

  • affatturato: mmacatu, sṭrecatu

  • affatturazione: fattura, macarìa (mmacarìa), jettatura, malocchiu

  • affermare: dicire (dire), dire de sine

  • afferrare: vedi acchiappare

  • affettare: tajare, feḍḍisciare

  • affettazione: mmosse, smorfie, lafie

  • affetto: affettu, amure, bene, affezzione

  • affettuoso: affettosu (affettusu)

  • affezionarsi: affezzionare (affezziunare), nnamurare, ppassiunare, ttaccare, ncarnare

  • affezionato: affezzionatu (affezziunatu), nnamuratu, ppassiunatu, ttaccatu, ncarnatu

  • affezione: vedi affetto

  • affibbiare: (collegare) nfibbiare, ttaccare, unire, cullecare, (appioppare) nfibbiare,  ncuḍḍare, ncuzzettare (ncuzzittare), rifilare

  • affidamento: (fiducia) fitucia, speranza, fete, (consegna) cunzegna

  • affidare: (un compito a qualcuno) ncaricare, nteressare, mpegnare, cumannare, (consegnare) cunzignare (cunzegnare)

  • affilare: mmulare, temperare, mpizzutare

  • affilato: mmulatu, temperatu, mpizzutatu, pizzutu

  • affinché: cu, quantu cu

  • affiochire: ndebbulire, ddiventare dèbbule

  • affiochito: ndebbulutu

  • affittare: nfittare 1

  • affitto: nfittu (ffittu)

  • affliggere: ṭrumentare, cusṭrubbare, dannare, marturiare, sṭrubbare, persecutare, bersajare, turmentare, turturare, upprìmere, (con costr. pron.) ccanire

  • afflitto: fflittu, maru, cusṭrubbatu, nnuticatu, malincònicu, mmušciatu, murtificatu, scunzulatu, ṭribbulatu

  • afflizione: scunfortu, cusṭrubbu, dulore, sufferenza, sfitucia, disperazzione

  • afflosciarsi: scunucchiare, scacare, lloffiare (lluffiare), mmošciare 1, rifardare

  • afflosciato: scunucchiatu, scacatu, lloffiatu, rifardatu

  • affogamento: nfucamentu, soffucamentu, sfissìa

  • affogare: nfucare

  • affollamento: cunfusione, casinu, burdellu, fuḍḍa, carca, manḍa, ssamu, pressa, ṭràficu

  • affollare: nchire de ggente

  • affondare: (trans.) nfunnare, ssabbissare, ssammuttare, (intr.) scire a ffunnu, (nel terreno) ngafare

  • affrancare: ffrancare, bbunare, sparagnare

  • affranto: (dal dolore) scunzulatu, nduluratu, custrubbatu, mbilinatu, (dalla fatica) ccisu de fatica, sṭraccu, sṭraccu  mortu, llicrisu, sauritu, cripatu

  • affrettarsi: mmanisciare, sbricare, spicciare, fuscire, scappare, ṭruttare, caluppare

  • affrontare: pijare de pettu, (all’insaputa) pijare a llu sṭrittu

  • affumicare: nfumicare, spumicare

  • affumicato: nfumicatu, spumicatu

  • affusolare: nfusulare, ssuttijare, (detto di un abito) ttillare

  • affusolato: suttile, (detto di un abito) nfusatu, nfusulatu, ttillatu, sṭrittu

  • afidi: risina, (essere colpito dagli afidi) rrisinare

  • afono: senza uce, rippijatu, mbrafatu

  • afoso: faugnusu, soffucante

  • Africa: Àfrica

  • africano: africanu, moru

  • afro: vedi acre

  • afrore: ànfitu, zzumfiu

  • Agata: Àcata

  • agave: spatune

  • agenda: libbretta

  • agevolare: faurire, jutare, sustinire, privileggiare

  • agevolazione: favore

  • agganciare: ccappare, nfibbiare, mpinnire (mpènnere)

  • agganciato: ccappatu, nfibbiatu, mpisu

  • aggancio: ccappatura

  • aggeggi: sṭrafizzie, sarcìnule, stozze, marcatanzìe

  • aggeggio: sṭrumentu

  • agghindare: ntulettare, ttillare, sṭracallare, mpichessare, (dispr.) mpernacchiare, mpupazzare

  • agghindato: ntulettatu, ttillatu, sṭracallatu, mpichessatu, (dispr.) mpernacchiatu, mpupazzatu

  • aggiogare: mintire sutta, ttaccare, sciuncire

  • aggiogato: misu sutta, ttaccatu, sciuntu

  • aggiungere: ggiuncire (ggiùncere, ggiùngere, ggiungire), mintire (mìntere)

  • aggiunta: ggiunta, supprementu, rifusu, chica

  • aggiustamento: (accordo) ggiustamentu, accordu, cuncurdatu, cumprumesu, (riparazione) rimetiu, atattamentu, riparazzione, riparu, sistimata, sistemazzione,     ccomotamentu, cconzatura, cconzamentu

  • aggiustare: ggiustare, ccunzare (cconzare), sistimare, ricuperare, rimetiare, riparare, ccomutare

  • aggranchire: ggiuncare, mpalare, mpicariḍḍare (mpicareḍḍare), nfrizzulisciare, ntostulisciare

  • aggranchito: ggiuncatu, mpalatu, mpicariḍḍatu (mpicareḍḍatu), nfrizzulisciatu, ntostulisciatu

  • aggraziato: ngrazziatu, buneḍḍu, caleḍḍu

  • aggressivo: viulentu, ndemuniatu, mbestialutu, scatinatu

  • aggrinzire: rrignare, mpassulare, rrappulare

  • aggrinzito: rrignatu, mpassulatu, rappulusu, rrappulatu

  • aggroppare: nchiuppare

  • aggroppato: nchiuppatu

  • aggrovigliare: nturtijare, mbrujare

  • aggrovigliato: nturtijatu, mbrujatu

  • agguato: posta 1

  • agiato: signuru, pruitutu, bašcià

  • agile: cardillu, lestu, sbertu, prontu, risulutu, veloce, zzumparinu, peti leggiu

  • agio: aggiu, còmmitu, comudità

  • agire: aggire, fare, nḍuzzicare, scurcujare, ṭraficare

  • agitare: (smuovere) cotulare, cotulisciare, sbattire, šciammulisciare, ṭraujare, (preoccupare) cuscitare, fare pernoticare, fare timire, fare ncazzare, mintire anzia

  • agitarsi: (muoversi) scazzicare, šciuḍḍicare, ujicare, (essere in apprensione) parpitare, stare ṭravajatu, (con costr. pron.) cuscitare, pernoticare, rusicare

  • agitato: (smosso) šciammulisciatu, ṭraujatu, (preoccupato) cuscitatu, ṭravajatu, sbattutu, anziusu, (alterato) arteratu, ncazzatu, nervosu, rraggiatu

  • agitazione: nervosu, pàrpitu, parpitazzione, smania, batticore, anzia, ṭravaju, rùsicu, tarlu, ncarcu de pettu

  • aglio: aju

  • agnello: agnellu, pecureḍḍu,  aunu, (agnello svezzato) aunu pašcitizzu , (carne d’agnello castrato) casṭratu

  • Agnese: Gnese

  • ago: acu, (ago per il tabacco) acuceḍḍa (acuceḍḍa)

  • agonia: acunìa

  • agonizzare: ṭrasire a ll'acunìa

  • agoraio: acularu

  • agostano: de acostu

  • Agostino: Acustinu, Austinu, Stinu

  • agosto: acostu

  • agreste: crestu

  • agro 1: (agg.) vedi acre

  • agro 2: (sost.) feu, territoriu

  • aguglia: àcura

  • aguzzo: vedi acuminato

  • aia: aria 1

  • aiola: jola

  • aiutante: dišcìpulu, (nell’edilizia) manuale, manìpulu

  • aiutare: jutare, sustinire (sustenire), ccumpagnare, dare na manu

  • aiuto: jutu, favore, prutezzione, sustegnu, benefizziu, cunṭribbutu

  • aizzare: ncarnare 2

  • alacre: lestu, prontu, faticante, vulenterosu

  • alacrità: voja, mpegnu, cùcuma

  • alba: arba, la ssuta de lu sule, la źźata de lu sule

  • albagia: crandezza, cuntinenza, superbia, superberìa

  • albanese: arbanese

  • Albania: Arbanìa

  • albeggiare: chiarire, scherire, llucišcire

  • alberato: cu àrguli

  • alberello: arguleḍḍu

  • albergo: arbergu

  • albero: àrgulu, pete

  • Alberto: Arbertu

  • albicocca: vernacocca, spergia

  • albicocco: àrgulu de vernacocca, àrgulu de spergia

  • albume: jancu de ou

  • alcool: spìritu, (denaturato) spìritu de àrdere

  • alcova: arcova

  • Aldo: Aldu

  • Alessandro: Lesandru

  • Alessano: Alissanu

  • Alessio: Lessiu

  • Alezio: Aleźźiu

  • alfabeto: arfabbetu

  • Alfonso: Ffonziu

  • Alfredo: Arfretu

  • alga: àlica

  • alice: alice

  • alimentare: (ver.) civare (cïàre), dare de manciare, cuvernare, sustentare

  • alimentazione: lu manciare (mangiare)

  • alimento: vedi alimentazione

  • Alimini: la Lìmini

  • alito: àlitu, fiatu, rifiatu, rispiru, suspiru, (alito cattivo) ànfitu

  • allacciare: llazzare, ttaccare, nchiaccare, nnutare, unire, cullecare

  • allagamento: laccu, laccaru (lacquaru), sette laccare

  • allagare: fare lu laccu, fare le sette laccare

  • allampanare: rrisinare, nfilittare, siccare, nchizzare, ntignare, nfilosserare, ntisicare

  • allampanato: rrisinatu, nfilittatu, siccatu, nchizzatu, ntignatu, nfilosseratu, ntisicatu

  • allappare: rrappare, llivare li denti

  • allappato: rrappatu

  • allargamento: llargatura, aumentu, crìšcita

  • allargare: llargare, ngrannire, spanzare

  • allargato: llargatu, ngrannutu, spanzatu

  • allarmare: llarmare, mpaurare, mintire scumpiju

  • allarme: llarme

  • allascare: llascare, llintare

  • allascato: llascatu, lascu, llintatu, lentu

  • allattamento: llattata

  • allattare: llattare, mintire a lla minna

  • alleanza: pattu, accordu, soscetà, unione

  • allegare: vedi allappare

  • alleggerimento: calu, rilašciu, diminuzzione, sṭrincimentu

  • alleggerire: lleggerire, lleggiare, (intr.) divintare leggiu

  • allegramente: llecramente, cu allecrìa, cu llu presciu, facennu bardoria

  • allegrezza: vedi allegria

  • allegria: allecrìa, presciu, cuttentezza, bardoria, risu

  • allegro: llecru, prisciatu (presciatu), schersone, sciocarinu, spassusu

  • allenare: llenare, mparare, bbituare, sṭruìre

  • allentare: llintare, llascare, spanare, svitare

  • allentato: llintatu, llascatu, spanatu, svitatu

  • allerta: llerta

  • allettamento: cannu, ncašciu

  • allettante: ṭṭraente, ttirante

  • allettare: ngulare

  • allettato: ngulatu

  • allevare: (crìšcere), (pašcire)

  • allevato: crišciutu, pašciutu

  • allicciare: stizzare, nterzare

  • allicciatoio: stizzaturu, nterzaturu

  • allicciatura: nterzatura

  • allignare: pijare, zziccare

  • allineamento: rica, linia

  • allineare: mintire an fila

  • Alliste: Lliste

  • allodola: taragnula, picìcera

  • alloggiare: lloggiare (lluggiare)

  • alloggio: lloggiu (alloggiu), arbergu

  • allontanare: lluntanare, scustare (scostare), llargare, smammare 1

  • allora: tannu

  • alloro: raulu

  • alluminio: lluminiu

  • allungare: llunghire, sperlungare, aumentare, crišcire

  • allungato: llunghiutu, sperlungatu, aumentatu, crišciutu

  • allusione: mmuttura 1, ntìfuna

  • alma: vedi anima

  • almanacco: barbanera

  • almeno: armenu, ppe llu menu, perlumenu

  • alquanto: mutu 1, bbundante, superchiu, aivoja, issiòja, tantu, ssai

  • alt: (inter.) artu, fermu, sotu

  • altalena: artalena

  • altare: artare

  • altarino: artarinu

  • alterare: arterare, (peggiorare) scunzare, sfare, sṭrafurmare, sṭravisare, sconṭrafare, sfurmare, (andare a male) quastare, rrancitire, mbalire, nnacitire, (contraffare) ṭruccare, mmafagnare, (turbare, irritare) nnervusire, rraggiare, ncazzare, ndignare, sdignare, mbestialire

  • alterigia: vedi albagia

  • alternativa: o sine o none

  • alternativamente: nna fiata … nna fiata…

  • altero: (superbo) superbu, superbiusu, mpurbiatu, ufanu, croliosu, (sussiegoso) cuntinusu, ncaḍḍuzzatu

  • altezzoso: capitisu, otiosu, mpurbiatu, musimmuttatu, musitortu

  • alticcio: arźillu, mbriacu, mbrillu

  • alto: vautu, longu, sperlongu, sperlungone, cannilongu, giacante

  • altrettanto: (agg. e avv.) auṭrettantu, (agg.) lu stessu, lustessu, uquale, paru

  • altrieri: nusterzu (nustersu)

  • altrimenti: auṭramente (auṭrimenti), senò, cinò

  • altro: auṭru, aḍḍu 2

  • altrove: a nn’auṭra vanna

  • altura: artura, serra 2, murgia, muntarrune, cullina, vautina, muntagna

  • alveare: aparu

  • alzare: sullivare, ausare, ntisare, źźare

  • alzata: źźata, lu źźare

  • alzato: sullivatu, ausatu, ntisatu, źźatu, tisu

  • amabile: (simpatico) simpàticu, buneḍḍu, ngrazziatu, ttirante, ṭṭraente, (detto del vino) buccatu, duce, dorce, pastusu

  • amabilità: dorcezza

  • amalgamare: mmassare, mpastare, temperare

  • amante: amante, nnamuratu, amicu, cumpagnu

  • amaranto: (erba) suliṭru

  • amare: amare, ulire bbene, affezzionare (affezziunare), nnamurare, (adorare) sṭravitire, ṭravitire, (gradire) cratire, custumare, piacire

  • amareggiarsi: mbilinare, dispiacire, cusṭrubbare, sṭrubbare, scurrucciare

  • amareggiato: mbilinatu, dispiaciutu, maru, sṭrubbatu,  cusṭrubbatu, scurrucciatu, nduluratu, murtificatu, scunzulatu.

  • amaro: maru, aspru, maròsticu, uscante, vilenu, tòssicu, ssenziu

  • amarognolo: maròsticu, mariceḍḍu

  • ambasciata: mbašciata

  • ambasciatore: mbašciatore, portannuci, mmissu

  • ambizione: ambizzione, purfidia, ngurdiźźia, fame, site

  • ambizioso: ambizziusu, purfidiusu, ngurdiusu, ffamatu

  • ambo: ambu

  • Amelia: Melia

  • America: Mèrica

  • americano: mericanu

  • amicizia: miciźźia

  • amico: amicu, cumpagnu

  • amicone: amicone, amicu de lu core, šciampagnone

  • amido: pòsima

  • ammaccare: mmaccare, ngafare

  • ammaccato: mmaccatu, ngafatu

  • ammaccatura: mmaccatura, ngafatura, botta, bullu

  • ammaestrare: vedi addestrare

  • ammaestrato: vedi addestrato

  • ammalarsi: mmalazzare, catire malatu

  • ammalato: malatu, mmalazzatu

  • ammaliare: vedi affascinare

  • ammanettare: mintire le manette

  • ammannare: mpignunare, mmitare li mannucchi

  • ammannato: mmitatu, mpignunatu

  • ammansire: mmanzare, dumare (tumare)

  • ammansito: dumatu, mmanzatu

  • ammantare: mmantare, ccucciare, cuprire, quatelare, ncapputtare

  • ammassare: mmunṭrunare,  mmassare, stipare

  • ammasso: muntarrune, massammurra, muntagna, (di pietre) specchia

  • ammattire: mpaccire, ssire de senzi

  • ammattito: mpacciutu, pacciu, ssutu de senzi

  • ammattonare: mmattunare, lasṭricare, (con basoli) basulare, (con lastre di pietra leccese) cchiancare, (con blocchi di selce) nzalicare

  • ammattonato: (agg. e sost.) mmattunatu, lasṭricatu, (con basoli) basulatu, (con lastre di pietra leccese) cchiancatu, (con blocchi di selce) nzalicatu

  • ammazzare: ccitire (ccìtere), ssassinare, scannare, sparare, squartare, (di fatica) scubbare, (con costr. pron.) spacchinare, scutursare, llisare, vvilire, ccitire de fatica

  • ammiccare: fare l'occhiu rizzu

  • amministrare: cuvernare

  • amministratore: (di un’azienda agricola) fattore, ùtteru

  • amministrazione: mminisṭrazzione, direzzione (tirezzione),  cuvernu, (comunale) la cumune

  • ammirare: mmirare, stimare

  • ammobiliare: mmubbiliare

  • ammogliare: mmaritare,  spusare, nzurare

  • ammogliato: spusatu, mmaritatu, nzuratu

  • ammollare: mmuḍḍare (mmoḍḍare), bagnare, ummitire, mmuttare, ṭrapanare,  spunzare (sponzare)

  • ammollato: mmuḍḍatu, bagnatu, ummitutu, ùmmitu,  mmuttatu, ṭrapanatu,  spunzatu, a ssuppa, a ppurginu

  • ammollire: rrimuḍḍare, spunzare, ntennerire, (eccessivamente) spappulare, spappulisciare, spapparisciare

  • ammollito: rrimuḍḍatu, spunzatu, ntennerutu, (eccessivamente) spappulatu, spappulisciatu, spapparisciatu

  • ammollo: mmoḍḍu

  • ammonticchiare: mmunṭrunare,  mmitare, (i covoni) mpignunare

  • ammorbare: mburbare, nfettare, cuntaggiare, mpestare

  • ammorbidire: vedi ammollire

  • ammorbidito: vedi ammollito

  • ammosciare: mmošciare 1 (mmušciare 1),  lloffiare, scacare

  • ammostare: mmustare, stumpare (stompare)

  • ammostato: mmustatu, stumpatu

  • ammucchiare: vedi ammassare

  • ammuffire: ncucculire, mpulumare, mprusciunare

  • ammuffito: ncucculutu, mpulumatu, mprusciunatu (mprusciunutu)

  • ammusire: mintire lu musu

  • ammutolire: stare cittu

  • amo: amu

  • amorazzo: vedi amoreggiamento

  • amore: (sentimento) amure  (amore, mure), bene, affettu, (persona amata) nnamuratu, zzitu

  • amoreggiamento: ṭrušciata, ṭrušciu, tuccata, ssuppata

  • amoreggiare: moreggiare, fare l’amore

  • amoroso: amore, amicu, cumpagnu, nnamuratu, zzitu

  • ampio: largu, cranne, šciamblò

  • ampliamento: ggiunta, llargatura, supprementu

  • ampliare: vedi allargare

  • amputare: mmuzzare, tajare, ṭruncare

  • amuleto: cornettu

  • Anacleto: Anacretu

  • anacronistico: surpassatu, nticu, vecchiu, sebbellitu, de manu a ppappacola, ṭrapassatu

  • analfabeta: gnurante

  • anatra: (marzaiola) marzulina (marsulina), (di palude) pàparu

  • anca: anca, cossa (cošcia)

  • anche: puru, (anche se) puru ca, puru ci, cu ttuttu ca

  • anchilosare: ggiuncare, mpalare, rrunchiare, rrunciḍḍare

  • anchilosato: ggiuncatu, mpalatu, rrunchiaatu, rrunciḍḍatu

  • ancora: ncora, ntorna, de nou

  • àncora: àncura, màźźara

  • andamento: (modo di camminare) caminatu, caminata

  • andante: (dozzinale) ordinariu, cumune

  • andare: scire, caminare, partire, (a genio) piacire, ntunare, ngarbare, ngurgiare, (su e giù) passeggiare (passiggiare), scire nnanti e rretu, scire e vvinire, (vagabondando) vacabbondare, archisciare, źambarisciare, zzingarisciare, (andare via di corsa) smammare 1

  • andata: sciuta

  • andatura: vedi andamento

  • andazzo: bbitùtine, vizziu, mota, bbusu

  • andirivieni: (di persone) prucissione, ṭràficu, vai e vveni, (di strade) otareḍi

  • Andrano: Nḍanu

  • Andrea: Nḍea

  • androne: lanḍone, limesa (rimesa)

  • aneddoto: cuntu, culacchiu 1

  • anello: neḍḍu, (nuziale) fete,  (di un gancio) fìmmina

  • anemia: male de Santa Marina

  • anemico: ngialinutu, pàllitu

  • anemome: nèmula

  • anestetico: nubbiu

  • anestetizzare: nnubbiare, ddurmišcire

  • anestetizzato: nnubbiatu, ddurmišciutu

  • anfiteatro: anfiṭrïàtu

  • anfora: maròcculu, quartara, quartareḍḍa, mmile, pirettu, carrafa

  • Angelo: Àncilu, Angiulinu

  • angelo: àncilu (àngilu, àngiulu)

  • angina: ncinu 2

  • angioletto: ancileḍḍu

  • angolino: anguleḍḍu

  • angolo: àngulu, puntune, cantune, cantunata, ripata, (riparato dal vento) mantagnu, mantagnata

  • angoscia: disperazzione (tisperazzione),  anzia, parpitazzione, pàrpitu, ṭravaju, rùsicu, tarlu, smania, nfiernu

  • angosciare: ṭravajare, sṭrubbare, ṭrumentare, turmentare, turturare, ussessiunare

  • anguilla: nguilla

  • anguria: milune d’acqua

  • anice: ànisi

  • anicini: (confettini decorativi) anisini

  • anima: arma 2, ànima

  • animale: animale, vestia

  • animarsi: (rincuorarsi) ncuraggiare, cunfortare, cunzulare

  • animelle: curatella, ficatale

  • animuccia: animeḍḍa

  • Anita: Nnita

  • Anna: Anna, Nnina, Nnetta

  • annacquare: ndacquare, llunghire, nnacculisciare

  • annaffiare: ndacquare

  • annaffiatoio: ndacqualora, bagnalora

  • annata: nnata, staggione, (introito) nṭrata, nṭroitu, (buona) bonannata, (cattiva) malannata

  • annegare: nnicare 1, nfucare, soffucare, sṭrangulare, sṭruzzare

  • annerire: nnirvicare, (col fumo del camino) ncraunare, nquatarare

  • annerito: nnirvicatu, (col fumo del camino) ncraunatu, nquataratu

  • Annibale: Nnìbbale

  • annidarsi: (con costr. pron.) nnitare

  • annientare: sṭruscire, scuncignare, fare nu sṭraminiu

  • anniversario: nniversariu

  • anno: annu, (corrente) quannu, stannu, (prossimo) annu ci vene, (scorso) annu passatu, l’auṭru annu, (un anno fa) mofall’annu

  • annodare: llazzare, nchiaccare, nnutare, ttaccare cu nu nnutu, fare nu nnutu

  • annodato: llazzatu, nchiaccatu, nnutatu, ttaccatu cu nu nnutu

  • annoiare: stufare, ncaḍḍisciare, sṭraccare, scujunare (scujonare)

  • annoiato: stufatu, ncaḍḍisciatu, sṭraccatu, scujunatu (scujonatu)

  • annottare: scurire, mbrunire

  • annottato: mbrunutu, scurutu

  • annullare: scancellare, cassare

  • annuncio: nova, nutiźźia, cumunicazzione.

  • Annunziata: Nunziata, Nunziatina

  • annusare: ndurare, nnasare

  • annuvolarsi: nnulare, umbrare

  • annuvolato: nnulatu, umbratu

  • ansa: mànicu

  • ansante: nfannisciatu, cu lla lingua de fore

  • ansare: nfannisciare, tinire lu nfannu, scire cu llu subbrafiatu

  • Anselmo: Nsermu

  • ansia: vedi agitazione

  • ansimare: vedi ansare

  • ansioso: anziusu, timusu, cuscitatu, (in stato di ansia) cu ll’anzia, cu ll’anima de fore

  • anta: anta, stàntulu

  • antagonista: vedi avversario

  • antenato: ntenatu, nonnu, nanni, tatacranne, tatannanni, sbinnonnu

  • anteporre: mintire nnanti, mintire prima, privileggiare, ulire meju

  • anteposto: misu nnanti, misu prima, privileggiatu

  • anticamente: a lli tiempi ntichi, a lli tiempi de na fiata, a mmanu a …

  • antichità: ntichità, li tiempi passati, li tiempi de na fiata

  • anticipare: nticipare

  • anticipo: ntìcipu, (acconto) caparra

  • antico: nticu, vecchiu, rreṭratu, surpassatu, ṭrapassatu, (all’antica) a lla ntica

  • antifona: ntìfuna

  • antipatia: ntipatìa

  • antipatico: ntipàticu, mpurbiatu, musimmuttatu

  • antireligioso: turchiu (turcu), giutèu, bbreu, rèticu, giuta

  • Antonia: Ntonia, Ntunietta, Tetta, Tetti, Uccia

  • Antonio: Ntoni, Ntoniceḍḍu, Ntuninu, Ntunucciu, Ucciu

  • antrace: nṭràscina

  • anulare: tìscitu de lu neḍḍu

  • anzianità: nzianità, vecchiaja, vecchiezza

  • anziano: nziànu, vecchiu, nanni

  • anziché: ncece cu…, nvece de…

  • anzitutto:  prima de tuttu

  • apatia: ncrišcìa, camascìa, scoma

  • apatico: ncrišci, ncrišciusu, culivanu, camasciu, scanzafatiche, scarfasegge, scomaluru, spassiunatu, disamuratu, svojatu senza sangu

  • ape: apu, (fuco) apune, (ape regina) mammareḍḍa

  • aperto: pertu, (sbottonato) sbuttunatu, rispuntatu, spuntatu, (detto di una porta) bbuccatu, scarassatu, spalancatu, stampagnatu

  • apertura: ucca, carassa, porta

  • apiario: vedi alveare

  • apicale: (detto di un frutto) cimaluru

  • apoplessia: toccu, coccia, corpu

  • apostolo: apòstulu

  • apostrofo: apòsṭrufu

  • appagare: vedi accontentare

  • appagato: cuttente (cuttentu, cuntente, cuntentu), cunzulatu, cunfurtatu, sudispattu (sodispattu), ddipparatu

  • appallottolare: ncuculare, mpaḍḍuttare (mpaḍḍottare)

  • appallottolato: ncuculatu, mpaḍḍuttatu (mpaḍḍottatu)

  • appaltare: appardare

  • appalto: appardu

  • appannare: nnulare, umbrare

  • appannato: nnulatu, umbratu

  • apparare: vedi addobbare

  • apparato: vedi addobbo

  • apparatore: paratore

  • apparecchiare: (tavola) cunzare, ggiustare, (preparare) organiźźare, priparare

  • apparecchio: apparecchiu

  • apparentarsi: (con costr. pron.) mparentare

  • apparenza: pparenza, quiḍḍu ca pare, furma, (contrario di di realtà) finta, fumu, pàmpane

  • apparigliato: ccoppiatu (ccuppiatu), ncucchiatu, mparijatu, unitu

  • apparire: pparire, cumparire, ṭrasparire

  • apparizione: cumparsa, visione

  • appartamento: casa, abbitazzione

  • appartato: (detto di persona) casaluru, ṭranquillu, carmu, ciutu, manzu, pràcidu, (detto di luogo) mpartatu, ccantunatu, sulagnu, sulitariu

  • appartenenza: mpartenenza

  • appartenere: mpartinire (mpartenire), essere de…

  • appassionare: mpassiunare (ppassiunare)

  • appassionarsi: (con costr. pron.) ncarnare, affezzionare (affezziunare), ttaccare

  • appassionato: mpassiunatu (ppassiunatu), ncarnatu, affezziunatu, ttaccatu

  • appassire: siccare, sfiurire,  rrignare, rrinnire, spampanare, spampanisciare

  • appassito: siccatu, sfiuritu,  rrignatu, rrinnutu, spampanatu, spampanisciatu

  • appena: ampena, (cong.) muci, quannu, (avv.) mmalepena, sulu, surtantu, isa isa,  paru paru, a stenti

  • appendere: mpinnire (mpènnere)

  • appendersi: (con costr. pron.) mpiniticare

  • appendiabiti: mpennirrobbe, crucera, mpennituru

  • appesantire: ppesantire

  • appesantirsi: ngrassare, (con costr. pron.) ppesantire, mballare

  • appesantito: ppesantutu (ppesantitu), ngrassatu, mballatu

  • appeso: mpisu, mpiniticatu

  • appestare: mpestare, mburbare, nfettare, cuntaggiare

  • appestato: mpestatu, mburbatu, nfettatu, cuntaggiatu

  • appetito: ppetitu, fame, famòtica, (buon appetito) bonappetitu!

  • appetitoso: ppetitosu, stuzzicante

  • appetto: (avv.) mpettu a…

  • appezzamento: stozza, sṭrišcia, culonna

  • appianare: ddipparare, ssuzzare (ssozzare), spianare, ṭrajare

  • appianatoia: fracassu

  • appianatoio: ṭraja, raschellu

  • appiccare: ddumare, mpizzicare, mpicciare, mintire focu

  • appiccicare: ncuḍḍare, ttaccare

  • appiccicarsi: (detto di una minestra) nculusṭrare, ntalare,  cchiancare

  • appiccicaticcio: ncuḍḍusu, zziccusu, nculusṭratu, ntalatu,  cchiancatu, (detto di persona) zzicca, ttaccabuttuni, piàttula

  • appiccicoso: ncuḍḍusu, zziccusu

  • appiedare: mpetare

  • appiedato: an cavaḍḍu a lla via,  a lla mpete

  • appieno: an chinu

  • appioppare: ncuzzettare (ncuzzittare), nfibbiare, ncuḍḍare, rifilare, (un epiteto) nciurare (ngiurare)

  • appisolarsi: mpannare, (con costr. pron.) ddurmišcire

  • applicare: (un’etichetta e simili) ncuḍḍare, ttaccare, (una legge) usservare, rispettare

  • applicazione: cuteḍḍu, culu, mazzu, custanza, mpegnu, voluntà, cura, cùcuma

  • appoggiare: mpuggiare (mpoggiare, puggiare, poggiare)

  • appoggiato: puggiatu, mpuggiatu, (favorito) prutettu, vantaggiatu, privileggiatu

  • appoggiatoio: nferriata, ringhera, passamanu

  • appoggio: (fisico) base, basamentu, ncummu, (morale)  sustegnu, prutezzione, favore

  • appollaiarsi: vedi accoccolarsi

  • appoiallato: mmasunatu

  • apposta: am posta, voluntariamente, voluntariu, rriputatu

  • appostamento: ṭrabbucchettu

  • appostare: mpustare 1 (mpostare 1)

  • apprendere: mparare, vinire a ssapire

  • apprendista: dišcìpulu

  • apprensione: pàrpitu, parpitazzione, batticore, anzia, ṭravaju, rùsicu, ncarcu de pettu, (essere in apprensione) stare a llu citu de piparussi mari, stare su nna ritìcula, stare su lli craùni ddumati

  • apprensivo: vedi ansioso

  • appresso: appressu, dopu, poi, cchiù nnanti, (dietro) rretu

  • apprettare: mposimare

  • appretto: pòsima

  • apprezzamento: cummentu, ggiutizziu, sintenza, (positivo) stima, cunsiterazzione

  • apprezzare: mmirare, stimare, cunsiterare

  • apprezzato: stimatu, cunsiteratu

  • approfittare: pprufittare (mprufittare), bbusare, tirare mutu la corda, carcare la manu

  • approfittatore: scruccone, manciapane a ṭṭratimentu, mancia a sbafu, futticumpagni

  • approntare: organiźźare, cunzare, ggiustare, priparare

  • approntato: organiźźatu, cunzatu, ggiustatu, prontu, priparatu

  • appropriarsi: mpussessare, mpaṭrunire, cunquistare, futtire, pappare

  • approssimarsi: essere cucchiu, (con costr. pron.) vvicinare

  • approssimativamente: tira stira, ota sbota, quasi, unu de cchiùi unu de menu, alla bbona, (fare le cose approssimativamente) dare quaṭṭru botte, rrunzare, mmarrunare

  • approssimativo: (non fatto bene) alla bbona, rrunzatu, mmarrunatu

  • approssimato: vicinu a…, cucchiu a…

  • approvare: cunsentire, permettire (permèttere), cuncèdere, llassare cu…, dire de sine

  • approvazione: cunsentu, permessu, licenzia

  • appuntamento: ppuntamentu

  • appuntare 1: (annotare) ppuntare

  • appuntare 2: vedi appuntire

  • appuntato 1: (agg.) ppuntatu 1

  • appuntato 2: (sost.) ppuntatu 2

  • appuntire: mpizzutare, temperare

  • appuntito: mpizzutatu, pizzutu, puntutu, temperatu

  • appurare: ppurare, ccertare, cunṭrollare

  • apribile: ca se po’ aprire

  • aprile: bbrile (abbrile)

  • aprire: àprere (aprire), (una porta) scarassare, spalancare

  • aquila: àcula

  • aquilone: pumeta (cumeta), (farlo volare) llintare la pumeta

  • arabile: aratizzu

  • arabo: àrabu,betuìnu

  • arachide: nuceḍḍa moḍḍe

  • Aradeo: Aratèu

  • aragosta: racosta

  • arancia: maranciu (marangiu), portacallu, (cedrangolo) maranciu rizzu

  • arancio: vedi arancia

  • arare: arare, surchiare, (una seconda volta, di traverso) ṭraversare, (per tre volte) tersare

  • arativo: vedi arabile

  • arato: aratu, surchiato

  • aratro: (di legno) furca, aratu 1, (di ferro) aratinu

  • arbitrio: bbusu

  • archipendolo: (filo a piombo) chiummu

  • architrave: (di una porta) mmojicu, (di un tetto) sarcinale

  • arciprete: arciprete, papa (seguito dal nome)

  • arcivescovo: arcivèscuvu

  • arco: arcu

  • arcobaleno: arcu, arcubbalenu

  • arcolaio: macìnula

  • ardere: ardire (àrdere), brusciare, mpizzicare

  • ardire: curaggiu, fìcatu, ḍittezza

  • arenacea: renazza

  • arenile: spiaggia

  • argano: àrganu, parancu, spitu

  • argenteo: de argentu

  • argento: argentu

  • argilla: crita

  • argilloso: critazzu

  • argine: crista de terra, sipale, custale, cijaru

  • argomento: argumentu, tema

  • aria: aria, (afosa) faùgnu, (caliginosa) fumulizzu, (umida) sciroccu, (stagnante) aria quajata, (vziata) ànfitu

  • aridità: secca, arsura, siccu, sìccita

  • arido: sfrittu (sprittu), siccu, arsu

  • ariete: muntune

  • aringa: regna, sarachellu

  • arioso: ariusu

  • arista: ristucciu

  • arma: arma 1

  • armadietto: stipettu, stipu

  • armadio: armatiu, stipone

  • Armando: Armandu

  • armare: armare

  • armata: armata

  • armento: manḍa

  • armonia: armunìa, cuncordia, accordu

  • armonica: organettu

  • armonium: òrganu

  • armonizzare: ntunare (ntonare)

  • Arnesano: Arnesanu

  • arnese: sṭrumentu, (arnesi da lavoro) stozze, fierri, sṭrafizzie

  • aroma: ndoru (soprattutto al plur.: “li ndori”)

  • arpia: arpìa, macara, sṭreca, sṭrïàra

  • arpione: arpiune, fiòscina, ncinu, ranca

  • arrabbiarsi: vedi adirarsi

  • arrabbiato: vedi adirato

  • arrabbiatura: rraggiatura, sdegnu, ncazzatura, unchiu

  • arraffare: ccianfare, nfergiare, cchiappare, rranfare, nferrare, nguantare

  • arrampicarsi: (con costr. pron.) rrampicare

  • arrampicato: rrampicatu

  • arrancare: ṭrabballare, zzoppicare, sṭrascinare

  • arrangiamento: ccomotamentu, ggiustamentu, accordu, rimetiu, atattamentu

  • arrangiare: rranciare, atattare, cuncertare, ccunzare, rimetiare, riparare, ccomutare

  • arrangiarsi: (con costr. pron.) rranciare, atattare

  • arrembaggio: ttaccu (attaccu), rrembaggiu, assartu

  • arrendersi: dare ppe vvinta, (con costr. pron.) stare

  • arrestare: fermare, (imprigionare) carcirare, mintire inṭra, sbattire inṭra, ṭrattinire

  • arretrare: scire a rretu, fare lu retu pete, (riferito a  un carretto) nculazzare

  • arretratezza: rreṭratezza

  • arretrato: (agg. e sost.) rreṭratu

  • arricchimento: rricchimentu

  • arricchire: rricchire, bbunnare, bbiundare, (metaforico) mpinnare

  • arricchito: rricchiutu (rriccutu), pitucchiu mpinnatu

  • arricciare: rrizzare

  • arricciato: rrizzatu, rizzu, ncannulatu

  • arrivare: rrivare

  • arroganza: vedi albagia

  • arrossire: rrussire, rrussicare, vvampare

  • arrossito: rrussutu, rrussicatu

  • arrostire: rrustire (rròstere), mbruscare, mbrusticare

  • arrostito: rrustutu, mbruscatu, mbrustulutu, mbrusticatu

  • arrotino: mmulafòrbici

  • arrugginire: rrugginire

  • arrugginito: rrugginutu

  • arte: arte, abbilità

  • artiglio: cianfa, ranfa, ranca

  • ascella: ḍḍichìḍḍicu

  • ascesso: accessu, parròzzulu, paḍḍòzzulu, fau. rizzeḍḍu

  • ascia: ašcia, ccetta, cugnatu, mannara

  • asciugamano: šciucamanu, stusciafacce

  • asciugapanni: ssucapanni

  • asciugare: ssucare, ssuttare, stusciare

  • asciutto: ssucatu, ssuttu, siccu, sfrittu (sprittu)

  • ascoltare: sintire, rricchiare

  • asina: ciuccia

  • asino: ciucciu, (traslato) gnurante, cernia

  • asma: àsima

  • asmatico: cu ll’àsima

  • aspettare: spittare

  • aspirare: pretèndere (pretendire, pretènnere, pritèndere, pritènnere), ulire

  • aspo: matassaru

  • asprigno: vedi acre

  • aspro: vedi acre

  • assalire: ssartare, ttaccare

  • assalto: vedi arrembaggio

  • asse: (organo di collegamento fra due ruote) assu, (di legno) taula, ṭrave, chianetta, murale, palu, sarcinale, taulune

  • assedio: assetiu

  • assenza: maccanza, scarcezza, caristìa, svenimentu, cullassu

  • assenzio: ssenziu

  • asserire: vedi affermare

  • assetato: arsu, mortu de site, sseccarutu (ssaccarutu)

  • assicella: sṭrasceḍḍa, sṭrišcia

  • assolto: perdunatu (pardunatu)

  • assoluzione: ssoluzzione, perdunu (pardunu, perdonu)

  • assolvere: dare la ssoluzzione, perdunare (pardunare), cundonare, (un compito) sbricare

  • astuto: malizziusu, mbrujone, ṭruffatore, ṭrapulinu, ṭrastulone, ṭrastularu, malecarne, macinularu

  • astuzia: stuźźia, malizzia, ngegnu

  • attaccabottoni: ttaccabuttuni, cuntarìnulu, ṭrapulinu, faccitostu, ṭrasitizzu, zzicca

  • attaccapanni: vedi appendiabiti

  • attaccare 1: vedi assalire

  • attaccare 2: (unire) ttaccare, ncuḍḍare, unire, sardare, llazzare, nchiaccare, nnutare, ncatinare, (aggiogare) sciuncire

  • attaccato: ttaccatu, ncuḍḍatu, unitu, sardatu, llazzatu, nchiaccatu, nnutatu, ncatinatu, sciuntu, (affezionato) affezzionatu, ttaccatu, nnamuratu

  • attacco: vedi arrembaggio

  • attento: ttentu, ncortu, nteressatu, cuncenṭratu

  • attenzione: ttenzione, ccurtezza, mente, quatela, (fare attenzione) bbatare, stare ttentu, tinire mente

  • attizzare: ntizzare, stizzunare

  • attizzatoio: fiataluru, ntizzaturu,  stizzaturu, fiataturu

  • attonito: sṭralunatu, scuncertatu, spaisatu, cunfusu, stunatu, frasturnatu, sguariatu, spaliggiatu, (restare attonito) spaliggiare, spaisare, frasturnare, disurientare, sṭralunare

  • attorcigliare: nturtijare, turcire, ncannulare

  • attrezzo: vedi arnese

  • autopsia: sbaru

  • autunno: autunnu, ddifriscata (ndifriscata)

  • avanti: (avv. e prep.) nanti (nanzi, nnanti, nnanzi, annanti, annanzi)

  • avanzi:  rimasuje

  • avarizia: avariźźia, spilorcerìa, tirchiàggine, tigna

  • avaro: avaru, tirchiu, tiratu, spilorciu, suttile, pitucchiusu, caristusu, culisṭrttu

  • avena: biava, furlàscina, (selvatica) mpicasarrìcule

  • avere 1: (ver.) ire, tinire

  • avere 2: (sost.) avere (avire), rrobba, pussedimenti, ricchezza

  • averla: pajonica

  • avido: ffamatu, ambizziusu, purfidiusu, ngurdiusu, (goloso) gnuttune, cannuzzutu, cannetta, cannarutu

  • avvallamento: vedi abbassamento

  • avvelenare: mbilinare, ntossicare (ntussicare)

  • avvelenato: mbilinatu, ntossicatu

  • avvenimento: fattu 1

  • avvenire 1: (sost.) avvinire, lu crai, nantivinire, vintura

  • avvenire 2: (ver.) cumbinare (impersonale), succètere

  • avvicinare: vvicinare, rripare, ncustare, ncucchiare

  • avvilire: vvilire, scuraggiare, ssarmare, rifardare

  • avvilito: vvilutu, scuraggiatu, rifardatu, scunfurtatu, scunfitatu, ssarmatu

  • avvitare: vvitare, mpanare 1

  • avvitato: mpanatu 1, sṭrintu, vvitatu

  • avvolgere: ccucciare, cuprire, ncartucciare, ncartare, nturtijare

  • avvolto: ncartucciatu, ncartatu

  • azzimo: àsimu

  • azzurro: aźźurru (źźurru), ble, turchinu, cileste (celeste)

                                                                                                                    IL CARTACEO